shaxsiy huquq va erkinliklar

DOC 6 pages 97.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 97.5 KB

File type DOC

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

3. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyasida fuqarolarning asosiy huquq va erkinliklari uch guruhga bo‘lib mustahkamlangan. bular: “shaxsiy huquq va erkinliklar”, “siyosiy huquqlar”, “iqtisodiy va ijtimoiy huquqlar”. “shaxsiy huquq va erkinliklar” tushunchasini aniqlashdan avval umuman, “huquq”, “erkinlik” degan tushunchalarni aniqlash lozim. huquq - davlat tomonidan ta’minlanadigan, himoya qilinadigan nimadir qilish, amalga oshirish, munosib yashash sharoitiga ega bo‘lish, zo‘rliklardan himoya qilinishning tabiiy imkoniyatidir. erkinlik esa - biror-bir narsada (xulq-atvorda, faoliyatda) qonun bilan taqiqlanmagan, biror-bir cheklashning yo‘qligidir. ya’ni huquqda asosiy masala imkoniyatga ega bo‘lish, erkinlikda esa, cheklashning yo‘qligidir. 4. shaxsiy huquq va erkinliklar – shaxsning tabiiy ajralmas huquqi bo‘lib shaxs erkinligini ta’minlovchi asosiy kafolat bo‘lib hisoblanadi. shaxsiy huquq va erkinliklar nafaqat bir mamlakat fuqarolariga balki shu mamlakat hududidagi barcha fuqarolarga ya’ni chet el fuqarolari hamda fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarga ham tegishlidir. fuqarolarning shaxsiy huquq va erkinliklari ustuvor huquq hisoblanadi va bu o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyasida birinchi o‘rinda berilganidan ham ko‘rinadi. shaxsiy huquq va erkinliklar fuqarolarning hayoti, sog‘lig‘i, …

2 / 6

qilindi. natijada, birinchi marta, konstitutsiyada yashash huquqi qayd qilinib, bu huquqni ta’minlashni davlat o‘z zimmasiga oldi. 10. shaxsiy huquqlardan barcha shaxslar, fuqaroligidan qat’i nazar foydalanadi va davlat ham barchaga, fuqaroligidan qat’i nazar, shaxsiy huquq va erkinliklardan foydalanishga imkon yaratadi. konstitutsiyaga asosan shaxsiy huquq va erkinliklar bilan bog‘liq insonning hayoti, erkinligi, sha’ni, qadr-qimmati va boshqa daxlsiz huquqlari oliy qadriyat hisoblanishi ham bu huquqlarning huquq va erkinliklar tizimida ustuvor hisoblanishiga olib keladi. 11. insonning yashash huquqi qonunlar bilan himoya qilinadi. yashash huquqi hayot kechirish bilan bog‘liq bo‘lganligi uchun inson hayotiga har qanday tajovuz qonunga asosan jazolanadi. o‘zbekiston respublikasining jinoyat kodeksida inson hayotiga qilingan tajovuzlarga jazo belgilangan. kodeksning 97-moddasida qasddan odam o‘ldirish uchun, 98-moddada kuchli ruhiy hayajon natijasida qasddan odam o‘ldirish uchun, 99-moddada onaning o‘z chaqalog‘ini (bolasini) o‘ldirganlik uchun jinoiy javobgarlik belgilangan. xuddi shuningdek, jinoyat kodeksida ehtiyotsizlik orqasida odam o‘ldirish, zaruriy mudofaa chegarasidan chiqib odam o‘ldirish uchun ham jinoiy javobgarlik belgilangan. og‘ir jinoyat …

3 / 6

h haqida”gi qonun muhim rol o‘ynaydi. umuman, o‘zbekiston mustaqillikka erishgach, o‘lim jazosini qo‘llashni kamaytirishga harakat qildi. mustaqillikka erishilgan vaqtda jinoyat kodeksining 30 dan ortiq moddalarida o‘lim jazosi belgilangan bo‘lsa, 1994 yilda 13 ta moddada, 1998 yilda 8 ta moddada, 2001 yilda 4 ta moddada o‘lim jazosi ko‘zda tutildi. 2005 yil 28 yanvarda prezidentimiz o‘zbekiston respublikasi oliy majlisi qonunchilik palatasi va senatining qo‘shma majlisidagi ma’ruzasida “sud-huquq tizimini liberallashtirish borasida biz hal etishimiz lozim bo‘lgan yana bir masala – bu jazolash tizimidan o‘lim jazosini chiqarib tashlashdir” , – deb qayd etdi. shuni hayotga tatbiq etish uchun o‘zbekiston respublikasi prezidentining “o‘zbekiston respublikasida o‘lim jazosini bekor qilish to‘g‘risida”gi farmoni qabul qilindi. farmon asosida tegishli qonunlarga o‘zgartirish kiritildi va o‘lim jazosi mutlaqo bekor qilindi. bu amalga oshirilayotgan ishlar bevosita insonning konstitutsiyada belgilangan yashash huquqini ta’minlashni kuchaytirishga qaratilgandir. 13. insonning yashash huquqi to‘la-to‘kis bo‘lishi, yashashi, hayoti davomida hayotdan to‘la bahramand bo‘lishi va o‘z imkoniyatlaridan to‘la foydalanishi …

4 / 6

i ular jinoiy harakat sodir etsa yoki shunday harakat sodir etishda gumon qilinsa, shaxsni jamiyatdan ajratishga zarurat tug‘iladi. lekin har qanday erkinlikni cheklash qonunga asosan va qonun vakolat bergan organlar tomonidan amalga oshiriladi. ichki ishlar organlari ma’lum muddatga shaxslarni ushlab turishi, sud organlari qamoqqa olish haqida sanksiya (rozilik) berishi va ozodlikdan mahrum qilish yoki boshqa erkinlikni cheklovchi jazolar berishi mumkin. mamlakatimizda har bir kishining erkinligini yanada kengroq ta’minlash maqsadida va jahon tajribasiga tayangan holda shaxsni ushlab turish (ya’ni erkinligini cheklash) masalasini adolatli hal qilish uchun “boshqa demokratik davlatlar kabi o‘zbekistonda ham shaxsni ushlab turish, hibsga olish, shuningdek, boshqa protsessual majburlov choralarini qo‘llash uchun sanksiya berish huquqini ham sudlarga o‘tkazish kerak” , – deb prezident bu masalani kun tartibiga qo‘ygan edi. ushbu masalani hayotga tatbiq qilish uchun 2005 yil 8 avgustda o‘zbekiston respublikasi prezidentining “qamoqqa olishga sanksiya berish huquqini sudlarga o‘tkazish to‘g‘risida”gi farmon qabul qilindi va uning asosida tegishli qonunchilikka o‘zgartirish …

5 / 6

tiradi hamda aqsh oliy sudi bundan buyon politsiyachilar shaxsni ushlash chog‘ida shartli ravishda nom olgan «miranda ogohlantiruvi»ni o‘qib eshittirishlarini talab qiladi. bu qoida ushlab turish sabablarini, ko‘rsatuv berishni rad etish, ushlangan shaxs bergan ko‘rsatuvlardan jinoyat ishiga doir dalillar sifatida uning o‘ziga qarshi foydalanilishi mumkinligini hamda davlat hisobidan himoyachini taklif etish kabi huquqlarni o‘z ichiga oladi. ushbu qoida hech kim o‘ziga qarshi ko‘rsatuv berishga majbur emasligi huquqini ta'minlab berdi. shu paytdan boshlab, ushlangan shaxsga uning huquqlari o‘qib eshittirilishidan oldin olingan har qanday ma'lumot nomaqbul dalil ekani belgilab qo‘yildi. so‘roq davomida qo‘lga kiritilgan har qanday ma'lumot, agar u qo‘lga olingan shaxsga uning haq-huquqlari tushuntirilishidan avval olingan bo‘lsa, noqonuniy olingan dalil deb hisoblanadigan bo‘lgan. bunda gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki sudlanuvchi jinoiy javobgarlikdan ozod qilinishi mumkin bo‘ldi. aqshdan o‘rnak olib, ko‘plab mamlakatlar o‘z qonunchiliklarida miranda qoidasini joriy qilishdi. xususan, o‘zbekiston ham. miranda qoidasi o‘zbekistonda 2009 yil 1 yanvardan e'tiboran joriy etilgan. -gapirmaslik (yoki ko‘rsatuv …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shaxsiy huquq va erkinliklar"

3. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyasida fuqarolarning asosiy huquq va erkinliklari uch guruhga bo‘lib mustahkamlangan. bular: “shaxsiy huquq va erkinliklar”, “siyosiy huquqlar”, “iqtisodiy va ijtimoiy huquqlar”. “shaxsiy huquq va erkinliklar” tushunchasini aniqlashdan avval umuman, “huquq”, “erkinlik” degan tushunchalarni aniqlash lozim. huquq - davlat tomonidan ta’minlanadigan, himoya qilinadigan nimadir qilish, amalga oshirish, munosib yashash sharoitiga ega bo‘lish, zo‘rliklardan himoya qilinishning tabiiy imkoniyatidir. erkinlik esa - biror-bir narsada (xulq-atvorda, faoliyatda) qonun bilan taqiqlanmagan, biror-bir cheklashning yo‘qligidir. ya’ni huquqda asosiy masala imkoniyatga ega bo‘lish, erkinlikda esa, cheklashning yo‘qligidir. 4. shaxsiy huquq va erkinliklar – shaxsning ta...

This file contains 6 pages in DOC format (97.5 KB). To download "shaxsiy huquq va erkinliklar", click the Telegram button on the left.

Tags: shaxsiy huquq va erkinliklar DOC 6 pages Free download Telegram