тектоник ҳаракат хиллари

PPT 1018,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1462695615_62716.ppt слайд 1 тектоник ҳаракат хиллари www.arxiv.uz www.arxiv.uz режа: тектоник ҳаракатлар тектоник структуралар www.arxiv.uz www.arxiv.uz тектоник ҳаракатлар зилзилалар қабилида кечадиган жараёнлар мажмуаси тектоник ҳаракатлар дейилади. тектоник ҳаракатлар узлукли-узлуксиз равишда кечади, яъни унинг интенсивлиги геологик вақт давомида гоҳ кучайиб, гоҳ сусайиб туради. улар ер пўстининг рельефи, материкларнинг пайдо бўлиши, умуман ернинг палеогеографик тараққиётида етакчи ўринда туради. ер тараққиёти тарихида тоғ ҳосил қилувчи кучли тектоник ҳаракатлар рўй берган тоғ бурмаланиши эпохалари ажратилади. масалан, байкал тоғ бурмаланиши протерозойнинг охири-палеозойнинг бошланишида, каледон ва герцин тоғ бурмаланишлари палеозойнинг ўртасида ва охирида, киммерий тоғ бурмаланиши мезозой эрасида, альп тоғ бурмаланиши эса кайнозой эрасида содир бўлган. тектоник ҳаракатлар энг қадимги, қадимги, янги (неотектоник) ва ҳозирги замон тектоник ҳаракатларига бўлинади. www.arxiv.uz www.arxiv.uz энг қадимги тектоник ҳаракатларга архей ва протерозойда содир бўлган тектоник ҳаракатлар киради. қадимгиси - палеозой (каледон, герцин) ва мезозой (киммерий) эраларидаги, неотектоник ва ҳозирги замон тектоник ҳаракатлари эса кайнозой (альп) эрасидаги тоғ бурмаланишларини ўз ичига олади. …

ва дизъюнктив (узилма) турларга ажратилади. эпейроген (тебранма) ҳаракатлар ер пўстининг асрий тебранишида ўз ифодасини топган. www.arxiv.uz www.arxiv.uz денгиз ётқизиқларининг барча қитъаларда топилиши ўтган геологик даврларда бир неча марта ер пўстида асрий тебранишлар кечганлигидан далолат беради. бундай ҳаракатлар ҳозир ҳам давом этмоқда. эпейроген ҳаракатлар қирғоқ чизиқларининг ўзгаришида айниқса яққол акс этади. денгиз соҳилларининг баъзи жойларида сувнинг қайтишини кузатиш мумкин. бундай ҳодиса ё денгиз сатҳининг пасайиши ёки соҳилининг кўтарилишида рўй беради. қуруқликнинг чўкиши ёки денгиз сатҳининг кўтарилиши натижасида денгиз трансгрессияси рўй беради ва қуруқликнинг бир қисмини сув босади. қуруқликдан денгиз суви қайтса регрессия дейилади. ер пўстининг асрий тебраниши фақат денгиз соҳилларидагина эмас, балки материк ичкарисида ҳам кузатилади. масалан, франциянинг айрим жойлари, альп тоғларининг этаклари ва боден кўли атрофи, шимолий америкада мичиган кўли соҳиллари, тинч океандаги кўпчилик маржон ороллари ҳам аста - секин чўкмоқда. бундай мисолларни кўплаб келтириш мумкин. www.arxiv.uz www.arxiv.uz ер пўстидаги ҳозирги ҳаракатларни аниқ ўлчашда геодезик асбоблардан фойдаланилади. тоғ жинслари қатламларининг …

.uz ер пўстининг тик (вертикал) тебранма ҳаракатидан ташқари, горизонтал ҳаракати ҳам кузатилади. масалан, помир тоғлари жанубдан шимолга томон аста-секин йилига 2-3 см силжимоқда. ер тарихида ва ривожланишида тектоник ҳаракатлар муттасил, лекин гоҳ тез, гоҳ суст кечган. неотектоник ҳаракатлар. неотектоник ҳаракатлар 40 млн. йилдан буёнги тектоник ҳаракатларни ўз ичига. ёш тектоник харакатлар голоцен давридан, яъни кейинги 10000 йилдан бошланади, археологик ва геоморфологик усуллар ёрдамида ўрганилади. ҳозирги замон тектоник ҳаракатлари 100 йилдан буёнги харакатларга тегишли бўлиб, улар геодезик асбоблар ёрдамида ўрганилади. неоген ва тўртламчи даврлардаги тектоник ҳаракатларни ва улар ҳосил қилган структураларни геологиянинг неотектоника деб аталувчи соҳаси ўрганади. неотектоникани академик в.а.обручев (1863 - 1956) биринчи бўлиб умумий тектоника фанидан ажратишни таклиф қилган ва буни асослаган. www.arxiv.uz www.arxiv.uz ер пўстининг ривожланиш тарихи унда муттасил тектоник ҳаракатлар бўлиб турганлигидан дарак беради. бундай ҳаракатлар тоғ жинси қатламларининг ётиш ҳолатини, тузилишини, рельефини ўзгартиради. ер қатламларидаги, айниқса ёш қатламлардаги бундай ўзгаришларни аниқлаш, уларни ўрганиш муҳим аҳамиятга эгадир. …

а ва бошқа жойларда учрайди. ер пўстининг кўтарилиши туфайли антропоген даври ётқизиқлари тоғларнинг 1800 - 2000 м мутлақ баландликларида, яъни дарё ўзанидан 600-700 м тепада қолиб кетган. масалан, пском дарёси чап қирғоғидаги нанай супаси (q1) бунга мисол бўлаолади. қадимги текисликларнинг баланд тоғ оралиғида қолиб кетиши неотектоник ҳаракат кечганлигидан дарак беради. масалан, чотқол, пском тоғлари орасидаги майдонтол (платоси) денгиз юзасидан 2500 - 2800 м баландликда жойлашган. неотектоник ва ҳозирги замон тектоник ҳаракатлар вулкан отилиши, зилзила ҳаракатларида намоён бўлади (зилзила бобига каранг). тўртламчи даврнинг бошларида ер ёрилишидан африкадаги виктория ва танганика кўллари, қизил денгиз ва ўлик денгизлар ҳосил бўлган. россия ҳудудидаги байкал кўли ҳам антропоген даврида хосил бўлган деб ҳисобланади. www.arxiv.uz www.arxiv.uz неотектоник ҳаракатлар туфайли ҳозирги даврдаги қуруқлик ва океан тубларидаги асосий рельеф шакллари: тоғлар, текисликлар, дарё водийлари пайдо бўлган. ҳозирги замон тектоник ҳаракатларини бевосита ўрганишимиз ва асбоблар орқали уларнинг қийматини ўлчашимиз мумкин. шу каби йўналишини ҳам аниқлаш мумкин. масалан: ветикал ҳаракатлар …

слар қатламларининг пластик деформацияси туфайли тўлқинсимон букланишига айтилади. бурмали структуралар орасида уларнинг иккита асосий тури: антиклинал ва синклинал структуралар ажратилади. антиклинал бурма морфологик томондан қавариқ структура бўлиб, унинг ядросида қари жинслар очилиб ётган бўлади, қанотларини эса ёш жинслар ташкил этади (1-расм). www.arxiv.uz www.arxiv.uz 1-расм. антиклинал ва синклинал бурмалар www.arxiv.uz www.arxiv.uz синклинал бурма антиклинал бурманинг акси бўлиб, морфологик томондан ботиқ структура ва унинг мульдасида ёш жинслар, қанотла-рида эса қари жинслар ривож-ланган бўлади. бурмалар ер пўстида ҳар қандай ҳолатда ётиши мумкин. улар қандай ҳолатда ётишидан қатъий назар маълум бир морфологик элементлардан иборат бўлади. табиий ҳолда ер юзасида ювилишдан тўла сақланган бурмалар камдан-кам учрайди. бурма элементлари ҳолатини таҳлил қилиш орқали уларнинг умумий шаклини тиклаш мумкин. бурмали струк-тураларнинг ўлчами ва тартиби ҳар хил бўлиб, кўп ҳолларда йирик биринчи тар-тибдагилари майда бурмалардан тузилган бўлади. бурмалар ер юзасида алоҳида-алоҳида ёки катта гуруҳлардан иборат бўлиши мумкин. кейинги ҳолда улар бурмали ўлкаларни ташкил қилади. ҳар бир бурма маълум …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тектоник ҳаракат хиллари"

1462695615_62716.ppt слайд 1 тектоник ҳаракат хиллари www.arxiv.uz www.arxiv.uz режа: тектоник ҳаракатлар тектоник структуралар www.arxiv.uz www.arxiv.uz тектоник ҳаракатлар зилзилалар қабилида кечадиган жараёнлар мажмуаси тектоник ҳаракатлар дейилади. тектоник ҳаракатлар узлукли-узлуксиз равишда кечади, яъни унинг интенсивлиги геологик вақт давомида гоҳ кучайиб, гоҳ сусайиб туради. улар ер пўстининг рельефи, материкларнинг пайдо бўлиши, умуман ернинг палеогеографик тараққиётида етакчи ўринда туради. ер тараққиёти тарихида тоғ ҳосил қилувчи кучли тектоник ҳаракатлар рўй берган тоғ бурмаланиши эпохалари ажратилади. масалан, байкал тоғ бурмаланиши протерозойнинг охири-палеозойнинг бошланишида, каледон ва герцин тоғ бурмаланишлари палеозойнинг ўртасида ва охирида, киммерий тоғ бурмаланиши мез...

Формат PPT, 1018,0 КБ. Чтобы скачать "тектоник ҳаракат хиллари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тектоник ҳаракат хиллари PPT Бесплатная загрузка Telegram