materialshunoslik va kmt fanining mavzusi va turli mavzulari

DOCX 124 pages 3.7 MB Free download

124 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.7 MB

File type DOCX

Pages 124

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 124

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi “materialshunoslik va kmt” fanining ma’ruza №1. mavzu: “materialshunoslik va kmt” ukuv fanining mazmuni va tutgan urni. ma’ruza rejasi: 1. suz boshi. 2. “materialshunoslik va kmt” ukuv fanining tarkibi, mazmuni, vazifalari. 3. materiallariga kuyilgan talablar. 4. korxonaga kelayotgan materiallarni nazorat kilish. 5. ushbu fanni rivojlantirishda va talabalarga ukitishda xissa kushgan uzbekistonlik olimlar. suz boshi "materialshunoslik va kmt" ukuv fanining asosiy maksadi va vazifalari asosan kuyidagilardan iborat. materiallarni tugri tanlab olish uchun talaba metal va kotishmalarning kristallanish jaraeni konunlarini, kristallik panjaralarini va ularning turlarini, sovishdagi appatropik uzgarishlarni, ularni mustaxkamligini oshirish usullarini, temir-uglerod diagramma xolatini, ular xossalarining tuzilishlariga va ximiyaviy tartibiga boglikligini va boshka nazariy amaliy bilimlarini urganishlari kerak. bundan tashkari metall va kotishmalarning mexanik va texnologik xossalari xam urgatiladi. pulat, chuyan, rangli metallar klassmfikatsiyalari, markalanishi va ishlatilish joylari beriladi. maxsus pulatlar: zanglamaydigan, utga bardosh, olov bardosh, asbobsozlik va x.k. larning xossalari, xar xil xarorat …

2 / 124

muloxaza kilish, umumlashtirish, uz fikrini aniklash, referat ezishni urganadi. mashinasozlikning rivojlanishi, yangi uchish apparatlarining yaratilishi yangi materiallarni yaratish, ularni va bor materiallarni maksadiy ishlatish masalalari bilan chambarchas boglangan. muxandis-konstruktor, muxandis-texnolog, muxandis ekspluatsiya kiluvchiga xardoim xar xil xossaga ega materiallarni tanlash bilan shugullanishga tugri keladi. bir xil materiallar zanglamaydi, utga bardosh; ba’zilari suvda, xavoda oksidlanadi, xarorat ta’sirida uz xususiyatlarini yukotadi; ba’zilari mustaxkam, kattik; ba’zilari murt va x.k. materiallarni tugri tanlash uchish apparati sifatini oshiradi, ekspluatatsiya kilish muddatini uzaytiradi. ushbu fanning maksadi kelajak mutaxassislarini shu muxim masalani sifatli xal kilishga urgatishdir. bunda metallar va kotishmalarning kristallik tuzilishi, plastik deformatsiyalanishi, tuzilishi, nazariyalari, termik xamda termo-ximik ishlash usullari, boshka xossalarni yaxshilash joylari kabi masalalar baen kilingan. kulingizdagi ma’ruzalar matni – ukuv kullanma texnika oliy ukuv yurtlarida ushbu fanni ukitish soxasidagi ukuv-uslubiy tajribalar asosida tuzilgan. mashinalarni ishlab chikarishda kullaniladigan materiallarga kuyilgan talablar. 1. zichligi. kam bulishi kerak. etarli darajada mustaxkamlikni saklagan xolda; 2. mustaxkamlik. ayniksa …

3 / 124

arini urganish, yukorida aytilgandek. “aviatsiya materialshunosligi” ukuv fanining maksad va vazifalaridan xisoblanadi. bu usullar katorida: termik ishlash usullari: termoximik ishlash usullari, termomexanik ishlash usullari, bosim bilan puxtalash, legirlash, detal yuzalarini maxsus plyonka bilan koplash, magnit vositasida ishlash, nur berish, yangi materiallarni ixtiro kilish, ayniksa, kelajagi porlok kompozitsion materiallarni va x.k. korxonaga kelayotgan materiallar va xom ashyolarni sifatini nazorat kilish korxonani talab kilingan darajada sifatli materiallar bilan ta’minlash maksadida ular nazorat kilinadi: 1. kabul kilish-topshirish nazorat ishlarini urnatilgan tartib buyicha ishlab chikaruvchi zavodlarda olib boriladi. 2. ishlatuvchi zavodlarda («potrebitelь») ba’zi tanlab olingan parametrlar buyicha kayta tekshiriladi. 3. kirish nazoratini «texnik kontroli byurosi» olib boradi. bunga zavod bosh metallurgi koshidagi laboratoriya xodimi, tsexlarning vakillari va x.k. lar jalb kilinadi. 4. kirish nazorati ishi strukturasi va xajmi kabul kilingan texnologik karta asosida olib boriladi. 5. agar zavodga oldin ishlatilmagan material kelsa yoki ishlab chikarayotgan zavod uzgarsa, kelgan material texnologik karta buyicha metallurgik tekshiriladi. …

4 / 124

ngan politexnika institutining (xozirda namangan davlat texnika universitetining) samolyotsozlik fakulьteti asosida tashkil etilgan. samolyotsozlik fakulьtetidagi “aviatsiya materiallari texnologiyasi” kafedrasining birinchi mudiri prof. yakunin t.i. bu fanni ukitish sifatini oshirish uchun ancha mexnat kilgan fidoiy domilalardan edi. bu fanni ukitgan ukituvchilardan omilshik o edi. aloxida aytish kerakki, bu fanni namangan aviatsiya zavodi laboratoriyasida ishlagan, keyinchalik yukoridagi kafedraga ishga utgan dotsent fershtat t.i. jonbozlik bilan talabalarga bilim bergan. materialshunoslik va kmt ilm-fanini usishida prof. mixaylov m.m. va prof. muxamedov a.a. larning urni aloxida. materialshunoslik va kmt fanini rivojlanishida, ukitilishida raxmatli turaxanov a.s ning tutgan urinlari aloxida. u kishi bizlar uchun “metalshunoslik va termik ishlash” nomi bilan 455 betli, 330 rasmli, 102 jadvalli ukuv kullanmani birinchi bulib uzbek tilida yozib koldirganlar: “ukituvchi” nashriyoti, namangan 1968 yil. tayanch suzlar va iboralar. zichlik. mustaxkamlik. bikirlik. ximiyaviy turgunlik. radioaktiv bardoshlik. nur utkazishlik kobiliyati. tekshiruv savollari: 1. “materialshunoslik va kmt” fanining vazifalari va tutgan urni. 2. ximiyaviy …

5 / 124

rukturasi. 10. temirning kristallanishi. allotropiyasi. metallar va ularning asosiy xossalari. metallarni boshka kattik jismlardan fark kildiradigan eng muxim fizikaviy xossa elektr utkazuvchanlikdir. ammo elektr utkazuvchanlikning kiymati metallarni metalloidlardan (metallmaslardan) fark kildiradigan alomat bula olmaydi, chunki metallar garchi elektr utkazsa xam, ammo xar xil metallarning elektr utkazuvchanligi turlichadir. temperatura absolyut nolga yakinlashgan sari metallarning elektr utkazuvchanligi goyat darajada (taxminan million baravar) ortsa, metalloidlarning elektr utkazuvchanligi pasayadi. shunday kilib, temperatura pasaygan sari elektr utkazuvchanligi ortadigan elementlarni metallar deb atamok kerak. bundan tashkari, absolyut nolь temperaturada moddaning energiyasi minimal buladi. bunday xolatda metallarning elektron utkazuvchanlik xossasi bulsa, metalloidlarning bunday xossasi bulmaydi. endi, metallarga mana bunday ta’rif bersa buladi: temperatura pasaygan sari elektr utkazuvchanligi ortadigan, elektron utkazuvchanlikka ega bulgan, bolgalanuvchan, issik utkazuvchan va yaltirok moddalar metallar deb ataladi. metallarning elektr tokini yaxshi utkazishiga sabab shuki, juda kichik potentsiallar ayirmasi xosil kilindi deguncha ular atomlaridagi elektronlar xarakatga kela boshlaydi, ya’ni musbat kutb tomon boradi, natijada …

Want to read more?

Download all 124 pages for free via Telegram.

Download full file

About "materialshunoslik va kmt fanining mavzusi va turli mavzulari"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi “materialshunoslik va kmt” fanining ma’ruza №1. mavzu: “materialshunoslik va kmt” ukuv fanining mazmuni va tutgan urni. ma’ruza rejasi: 1. suz boshi. 2. “materialshunoslik va kmt” ukuv fanining tarkibi, mazmuni, vazifalari. 3. materiallariga kuyilgan talablar. 4. korxonaga kelayotgan materiallarni nazorat kilish. 5. ushbu fanni rivojlantirishda va talabalarga ukitishda xissa kushgan uzbekistonlik olimlar. suz boshi "materialshunoslik va kmt" ukuv fanining asosiy maksadi va vazifalari asosan kuyidagilardan iborat. materiallarni tugri tanlab olish uchun talaba metal va kotishmalarning kristallanish jaraeni konunlarini, kristallik panjaralarini va ularning turlarini, sovishdagi appatropik uzgarishlarni, ularni mustaxkamligini oshi...

This file contains 124 pages in DOCX format (3.7 MB). To download "materialshunoslik va kmt fanining mavzusi va turli mavzulari", click the Telegram button on the left.

Tags: materialshunoslik va kmt fanini… DOCX 124 pages Free download Telegram