tuproq oziqa elementlari. tuproqda azot

DOCX 116,7 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662382189.docx tuproq oziqa elementlari. tuproqda azot tabiatdagi mavjud azotning asosiy qismi atmosferada uchraydi. uning bu miqdori 78 % ni tashkil qiladi. azotning anorganik birikmasi foydali qazilma tariqasida tinch okean qirg’og’ida, chilida natriyli selitra (nano3, nano2) tariqasida mavjud. tuproqda yalpi azot kam miqdorda, uning mineral formasidagisining asosiy miqdori, nitritlar, nitratlar ko’rinishida bo’ladi. lekin azotning asosiy massasi tuproqda, tuproq organikasi, ya’ni ammonikislotlari va gumusi, gumin kislotalar bilan bog’liq. yalpi azot murakkab organik birikmalar bo’lgan oqsil moddalar tariqasida, har qaysi o’simlik va har qaysi hayvon tarkibiga kiradi. hujayraning eng muhim qismlari protoplazma va yadro, oqsil moddalaridan tuzilgan. azot oqsil jismlarning zaruriy, tarkibiy qismidir. demak azot bo’lmasa, oqsil bo’lmasa hayot yo’q. litosfera, gidrosferadagi azot atmosfera azotni 0,04 % ni tashkil qiladi. azot kimyoviy jihatdan nisbatan inert modda. «azot» grekcha so’z bo’lib, hayotiy emas degan ma’noni aglatadi. aslida esa hayot uchun eng zaruriy elementlardan biri. lotincha nomi nitrogenium bo’lib, selitra tug’diruvchi demakdir. tuproqdagi azot miqdori …

tropik zonada organik azot o’simlik ehtiyojini 50% gachasini qondiradi. tuproq kesimida azotning tabaqalanishi gumus kabi bo’ladi. lekin gumusning tuproqdagi tarqalish qonuniyati jadaligiga nisbatan past darajada bo’ladi. bu qonuniyat faqat yalpi azot uchun õosdir. azotni boshqa murakkab birikmalar, tsk bilan birikish jarayoni azot fiksatsiyasi nomi bilan ma’lum. tabiatda momaqaldiroq vaqtida azotning fiksatsiyasi ma’lum, lekin miqdor jihatdan o’simliklar talabini qondira olmaydi. o’simliklar tarkibidagi ko’pchilik organik moddalar azot saqlaydi. bularga amminokislotlar, nuklein kislotalar, fermentlar, õlorofil va boshqalar kiradi. o’simlik azotsiz yashay olmaydi. bu element yetishmagan taqdirda yuqoridagi moddalarning azotga bo’lgan ehtiyojini ta’minlay olmaydi. o’simlik fotosintez jarayonida hosil bo’lgan qand moddalarini oqsillarga aylanishi uchun ham azot kerak. azotsiz bu jarayon ham tugallanmay qoladi. azotning yetishmasligi o’simlik o’sishini susaytiradi. tuproqda doimo azotning -3, +5 valentli formalari uchraydi. azotni boshqa shakldagi, ya’ni boshqa valentlikdagi birikmalari ham mavjud bo’lib, ular oz yoki efimer, ya’ni vaqtinchalik ko’rinishda bo’ladi. ammiak (nh3) tuproqda erkin holda uchramaydi. u tuproqda organik o’g’itlar …

idan singdirilmaydi. nitratlar va nitritlar harakatchan bo’lib, ular sizot va oqova suvlari orqali boshqa toza suvlarni ifloslashi mumkin. tuproqda mo’tadil havo almashinish hollarida nitrifikatsiya jarayoni kuchayadi. natijada ammoniy nitratlarga transformatsiyalanadi, organik moddalarning mineralizatsiyasi jarayonida ham nitratlar hosil bo’ladi. sug’oriladigan yerlarni uzoq sug’orish va o’g’itlash natijasida ham tuproqda nitratlar to’planish va nitratli sho’rlanishni keltirib chiqarishi mumkin. ba’zi hollarda nitratlarga boy tuproqlarda o’sayotgan o’simliklar nitratlarning ruõsat etilgan kontsentratsiyasidan ham ko’p singdiradilar. o’simlik bevosita nitratlar va ammoniy shakldagi azotni no3-, nh4+ ko’rinishlarda oladi. ba’zan esa quyi molekulyar og’irlikka ega bo’lgan aminokislotalarni ham olishi mumkin. tuproqda mineral azot miqdori ozligi uchun asosiy azot zahirasi rolini organik moddalar o’taydi. tuproqdagi azot mobilizatsiya, amonifikatsiya, nitrifikatsiya jarayonlarini o’z boshidan kechiradi. organik moddallarni kimyoviy yoki biokimyoviy transformatsiyasi natijasida mineral shakldagi azotni hosil bo’lish jarayonlariga uning mobilizatsiyasi deyiladi. agar tuproqdagi azot mobilizatsiyasini hisobga olsak, u holda podzol tuproqlardagi azot 50-60 yilga, ko’ra tuproqlardagi azot 300-400 yilga, bo’z tuproqlardagi azot …

chun azotning bu turiga ammoniyli azot deyiladi. 3. uchinchi guruhga aminli qandlarning azoti kiradi, bular yetarli darajada o’rganilmagan. bularning asosiy vakillari glyukoza, õitin va boshqalar hisoblanadi. 4. geterotsikli azot, ya’ni piridin, pirimidin, pirrol, purinlar tarkibidagilar. geterosiklik azotni eng ko’p miqdori gumin kislotalarda va guminlarda bo’ladi. azotning guruhli analizi gidrolizga asoslangan bo’lib, bir necha usullari mavjud. ba’zi tuproq tiplaridagi azot guruhlarining miqdori quyidagi diagrammalarda ko’rsatilgan: 2-diagramma azot guruhlarining miqdori, kg/ga y a lp i a z o t a m in o g u r u h la r a z o t i a m m o n iy li a z o t a m in o q a n d li a z o t g id r o liz la n m a y d ig a n a z o t c h im li p o d z o l tu p r o q …

chiga oladi. 1.turganka bakteriyalar yordamida atmosfera azotning fiksatsiyasi. 2.azot saqlaydigan organik qoldiqlarning gumus kislotalariga aylanishi. 3.azotli organik moddalar ammonifikatsiyasi. 4.nitrifikatsiya jarayonlari. 5.denitrifikatsiya. 6.ammoniyni gilli minerallar tomonidan fiksatsiyasi. 7.azotli birikmalarining yuvilishi. ammoniyning gilli minerallar tomonidan fiksatsiyasi 3 qavatli minerallarning tuproqdagi miqdori bilan belgilanadi. bu ish montmorillonit, illit, vermikulit kabi minerallar va tuproqdagi tsk orqali bajariladi. minerallar kristal panjarasiga kirgan nh4 fiksatsiyalangan bo’lib, uni almashinishi qiyin, demak o’simlik undan deyarli foydalana olmaydi. tsk da bu fiksatsiya ko’rinish jihatidan nisbatan sodda bo’ladi. bu jarayonga ammoniyni tsk orqali fiksatsiya deyish mumkin. lekin nh4 hamma vaqt ham osongina boshqa kationga almashinavermaydi. gk lar yordamida fiksatsiyalangan, nh4 nisbatan harakatchan bo’lib uni quyidagicha tasavvur qilish mumkin. gk-cooh + nh4oh → gk-coonh4 + h2o shunday qilib azotning tuproqdagi harakatchan yo’nalishlari zanjiri murakkab bo’lib, qator reaksiyalarni qamrab oladi. tuproqqa azot atmosfera yog’inlari bilan tushadi, bunda yog’in yordamida havodagi nh3 va no3 lar yuvilib landshaftga tushadi. tuproq azotining yana bir …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tuproq oziqa elementlari. tuproqda azot"

1662382189.docx tuproq oziqa elementlari. tuproqda azot tabiatdagi mavjud azotning asosiy qismi atmosferada uchraydi. uning bu miqdori 78 % ni tashkil qiladi. azotning anorganik birikmasi foydali qazilma tariqasida tinch okean qirg’og’ida, chilida natriyli selitra (nano3, nano2) tariqasida mavjud. tuproqda yalpi azot kam miqdorda, uning mineral formasidagisining asosiy miqdori, nitritlar, nitratlar ko’rinishida bo’ladi. lekin azotning asosiy massasi tuproqda, tuproq organikasi, ya’ni ammonikislotlari va gumusi, gumin kislotalar bilan bog’liq. yalpi azot murakkab organik birikmalar bo’lgan oqsil moddalar tariqasida, har qaysi o’simlik va har qaysi hayvon tarkibiga kiradi. hujayraning eng muhim qismlari protoplazma va yadro, oqsil moddalaridan tuzilgan. azot oqsil jismlarning zaruriy, tarkib...

Формат DOCX, 116,7 КБ. Чтобы скачать "tuproq oziqa elementlari. tuproqda azot", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tuproq oziqa elementlari. tupro… DOCX Бесплатная загрузка Telegram