tibbiyotda ahamiyatga ega bo‘lgan o‘rgimchaksimonlar: qishloq kanasi, qichima, it va tayga kanalar

DOCX 6 sahifa 213,3 KB Bepul yuklash

6 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 213,3 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 6

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 6

tibbiyotda ahamiyatga ega bo‘lgan o‘rgimchaksimonlar: qishloq kanasi, qichima, it va tayga kanalar. tip: arthropoda — bo‘g‘imoyoqlilar. kenja tip: chelicerata — xelitseralilar. sinf: arachnoidea — o' rgimchaksimonlar. turkum: acarina — kanalar. 1. turlar: 1. ixodes persulcatus tayga kanasi, tayga ensefaliti qo‘zg‘atuvchisining tashuvchisl. 2. ornithodorus pappillipes qishloq kanasi, kana qaytalama terlamasi qo‘zg‘atuvchisining lashiiochisi. 3. sarcoptes scabiei — qichima kana, qichima kasalligining qo‘zg‘ atuvchisi. mavzuning mazmuni. tibbiyotda ahamiyatga ega bo'lgan bo‘g‘imoyoqlilar tipi vakillarini tibbiyot araxnoentomologiyasi o’rganadi. bo‘g‘imoyoqlilar tipi eng ko‘p sonli bo'lib, turlarining soni 1,5 mln dan ortadi. bo‘g‘imoyoqlilar bilateral simmetriyaga ega, tanasi segmentlashgan, bo‘limlarga ajralgan. tipning xarakterli belgilaii: 1. xitin qoplami, bo‘g‘imli oyoqlari mavjud. 1. aralash tana bo‘shlig‘iga ega 1. ko‘ndalang-targ‘i.l mushaklar rivojlangan. 1. hazm sistemasi differensiatsiyalashgan. hazm nayi oldingi qismida ovqatni maydalovchi nioslamalar, o‘rta qismida hazmbezlari, keyingi qismida anal teshigi mavjud. 1. hazm sistemasi, jabralar, o'pkalar yoki traxeyalardan iborat. 1. ayirish sistemasi shakli o‘zgargan metanefridiyalardan yoki malpigiy naychalaridan tashkil topgan. 1. …

2 / 6

lilar uchta kenja tipdan tashkil topgan: 1. jabra bilan nafas oluvchilar — branchiata. 1. xelitseralilar — cxelitserata. 1. traxeya bilan nafas oluvchilar — tracheata. tibbiyot nuqtai nazardan xelitseralilar va traxeya bilan nafas oluvchilar muhim ahamiyatga ega. jabra bilan nafas oluvchilardan qisqichbaqasimonlar sinfi vakillari tibbiyotda ahamiyatli. ayrim tuban qisqichbaqalilar yassi va yumaloq parazit chuvalchanglarning oraliq xo'jayinlari hisoblanadi. yuqori qisqichbaqasimonlar vakillari o'pka so'rg'ichining oraliq xo‘jayinidir. xelitseralilar (chelicerata) xelitseralilar orasida o‘rgimchaksimonlar (arachnoidea) sinfi vakillari tibbiyotda ahamiyatga ega. bu sinf xarakterli belgilari: tanasi bosh, ko‘krak va qorin bo'limlariga ajralgan, 6 juft bo'g'imli oyoqlari bor. oyoqlarining 4 jufti yurish oyoqlari, bir jufti — xelitsera, yana bir jufti — pedipalpa. nafas sistemasi o'pka yoki traxeyalardan tashkil topgan. chayonlar va o'rgimchaklar turkumlari orasida zaharli turlari ko'p. kanalar turkumi ham muhim tibbiyot ahamiyatiga ega. kanalar (acarina) turkumning xarakterli xususiyatlari: 1. tanasi segmentlashmagan. 1. og'iz apparati xelitsera, pedipalpa va gipostomdan tuzilgan. 1. rivojlanishi metamorfoz yo'li bilan kechadi. lichinkalarida 3 …

3 / 6

qon so‘ra oladi. xelitseraning o‘tkir tishchalari xo‘jayin terisini teshishga imkon yaratadi. og‘iz apparati orqa tomonidan yaqqol ko‘rinib turadi. ular faqat bir marta qon so‘rish imkoniyatiga ega bo'lgani uchun ko‘p qon so‘radilar. qonga to'ygan urg'ochi капа bir martadan 20000 tagacha tuxum qo'yadi. keyingi bosqichlilari — lichinka, 1 avlod nimfa va imagodir. iksod kanalari bir, ikki yoki uch xo'jayinli bo'lishi mumkin. lichinkalar va nimfalar mayda umurtqalilarda qon so‘radi, imagolar esa yirik hayvonlarda qon so‘radi. iksod kanalar faqat kasallik qo‘zg‘atuvchilarning tashuvchilari bo'libgina qolmasdan, xavfli kasalliklar qo‘zg‘atuvchilarining rezervuari ham hisoblanadi. kasallik qo‘zg‘atuvchilarini transmissiv (qon so'rish orqali) va transovarial (tuxumlari orqali) usulda tarqatadi. kanalar ektoparazitlar ham hisoblanadi, yallig‘lanish va allergik reaksiyalarga sabab bo'ladi. quyida iksod kanalarining bir nechta turlari bilan qisqacha tanishamiz. it kanasi (ixodes ricinus). tularemiya, ensefalitning ba’zi shakllari qo‘zg‘atuvchilarining tashuvchisi hisoblanadi. yevro- osiyoning o'rmonlarida uchraydi, rivojlanish sikli 7 yilgacha davom etishi mumkin (86- rasm). tayga kanasi (ixodes persulcatus). tayga yoki bahorgi-yozgi ensefalit qo‘zg‘atuvchisining …

4 / 6

tarqalgan. 1. og‘iz apparati tanasining ventral tomoniga joylashgan, orqa tomonidan ko‘rinmaydi (87- rasm). a 86- rasm. iksod kanalari. a—lichinka; b—nimfa; d—erkagi; e—urg‘ochisi. 1. orqa tomonida qalqoni yo‘q. 1. ko‘p marta o’z-o’zdan qon so‘radi, har gal yangi xo‘jayinda qon so'radi. 87- rasin. qishloq kanasi. a—orqa tomonidan ko‘rinishi; b—qorin tomonidan ko‘rinishi. 1. kam tuxum qo'yadi. hayotida bir nechta marta tuxum qo‘yadi. 1. argas kanalarining nimfalari 3 yoki undan ham ko‘p bosqichda rivojlanadi. hayot sikli 25 28 yilgacha davom etishi mumkin. qishloq kanasi (ornithodorus papillipes) qishloq kanasi (ornithodorus papillipes) — kana qaytalama terlamasi qo‘zg‘atuvchisining’ tashuvchisi va tabiiy rezervuari. markaziy osiyo, hindiston, eron, afgonistonda tarqalgan. yowoyi va uy hayvonlarida, odamda ham parazitlik qilishi mumkin. kasallik odamga faqat kana chaqishi orqaligina emas, teri orqali kanalar axlati yoki dissimilatsiya mahsulotlaridan yuqishi mumkin (16- jadval). 16- jadval iksod kanalar va argas kanalari orasidagi farqlari ■ ____kanalar oilasi belgilar argas oilasidagi kanalar iksod oilasidagi kanalar yashash zonasi yopiq …

5 / 6

slashishi natijasida morfologiyasi boshqa kanalardan ancha farqlanadi. odamga kasallar bilan muloqotda bo'lganida yoki kasalning kiyimidan, o‘rin-ko‘rpasi va shaxsiy buyumlaridan yuqadi. urg'ochi kana epidermisda yo‘l ochadi va hayoti davomida 40-50 tagacha tuxum qo‘yadi. hayot siklida lichinka, nimfa, imago bosqichlari kuzatiladi, 40-50 kungacha yashaydi (88- rasm). kanalar terining har qanday joyida yashashi mumkin, lekin ko‘pincha barmoqlar orasida, qo‘ltiq tagi, ikki son oralig'i terisida ko‘proq parazitlik qiladi. kasallarda qattiq qichish, ozib ketish alomatlari kuzatiladi. qashilgan joylarga mikroblar tushishi, teri yiringlashi, yallig‘lanishga sabab bo‘lishi mumkin. odamga hayvonlarning qichima kanalari ham yuqishi mumkin. lekin ular qichimaning yengil shaklini qo‘zg‘atadi va bu kasalliklar oson davolanadi. 88- rasm. qichima капа, a—urg‘ochisi; b—terida yo‘l ochilishi. 1—kirish teshigi; 2—havo kirish uchun teshiklar; 3—капа tuxumlari; 4—lichinka; 5—nimfa. tashhis terida to‘g‘ri va egri-bugri oqimtir ingichka yo‘lchalar aniqlanishi asosida qo‘yiladi. ko‘pincha ingichka yo‘l uchidagi pufakchada kanani topish mumkin. profilaktikasi. shaxsiy profilaktika — kasallar bilan muloqotda bo‘lganda shaxsiy gigiyena choralariga amal qilish (birovlarning …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 6 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tibbiyotda ahamiyatga ega bo‘lgan o‘rgimchaksimonlar: qishloq kanasi, qichima, it va tayga kanalar" haqida

tibbiyotda ahamiyatga ega bo‘lgan o‘rgimchaksimonlar: qishloq kanasi, qichima, it va tayga kanalar. tip: arthropoda — bo‘g‘imoyoqlilar. kenja tip: chelicerata — xelitseralilar. sinf: arachnoidea — o' rgimchaksimonlar. turkum: acarina — kanalar. 1. turlar: 1. ixodes persulcatus tayga kanasi, tayga ensefaliti qo‘zg‘atuvchisining tashuvchisl. 2. ornithodorus pappillipes qishloq kanasi, kana qaytalama terlamasi qo‘zg‘atuvchisining lashiiochisi. 3. sarcoptes scabiei — qichima kana, qichima kasalligining qo‘zg‘ atuvchisi. mavzuning mazmuni. tibbiyotda ahamiyatga ega bo'lgan bo‘g‘imoyoqlilar tipi vakillarini tibbiyot araxnoentomologiyasi o’rganadi. bo‘g‘imoyoqlilar tipi eng ko‘p sonli bo'lib, turlarining soni 1,5 mln dan ortadi. bo‘g‘imoyoqlilar bilateral simmetriyaga ega, tanasi segmentlashgan, ...

Bu fayl DOCX formatida 6 sahifadan iborat (213,3 KB). "tibbiyotda ahamiyatga ega bo‘lgan o‘rgimchaksimonlar: qishloq kanasi, qichima, it va tayga kanalar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tibbiyotda ahamiyatga ega bo‘lg… DOCX 6 sahifa Bepul yuklash Telegram

tibbiyotda ahamiyatga ega bo‘lgan o‘rgimchaksimonlar: qishloq kanasi, qichima, it va tayga kanalar

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"tibbiyotda ahamiyatga ega bo‘lgan o‘rgimchaksimonlar: qishloq kanasi, qichima, it va tayga kanalar" haqida

O'xshash fayllar