temir yo‘l harakat tarkibi tushunchasi

DOCX 8 стр. 73,6 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 73,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

6 amal. temir yo‘l harakat tarkibi tushunchasi. reja: 1. qisqacha tarixiy ma’lumotlar. 2. tortuvchi harakat tarkibining turlari, ularning qiyosiy sifatlari va tavsifi 3. tortuvchi harakat tarkiblarining tasniflanishi. harakat tarkibi temir yo‘llarda ilk kunlarida vagonetka, ya’ni kichik vagonlardan iborat bo‘lgan. ular yo‘llarda odam va to‘kiluvchan yuklarni tashish uchun qo‘llanilgan. o‘n oltinchi asrlarda shaxta va karerlarda taxta relslar ustida yuradigan aravalar ishlatilgan. duradgor, chilangar va temirchi kabi xunarmandlarning tajribasining tezkor rivojlanishi oqibatida taxta g‘ildiraklar mustahkamlanib to‘liq halqasi quyma va ular o‘qlarga tortuvchi simlar bilan ulangan metall g‘ildiraklarga aylantirilgan. undan tashqari korpus konstruksiyasi va prujinalar o‘n ettinchi va o‘n sakkizinchi asrlarda dilijanslarni qurish tajribalari asosida qurilgan. o‘n sakkizinchi asr oxiriga kelib metall relslarda yuruvchi otlar totadigan tramvaylar bir qator evropa davlatlarida paydo bo‘la boshladi. ushbu otda tortiladigan tramvaylar va o‘n sakkizinchi asr boshida bo‘g‘ dvigatellarinnig paydo bo‘lishi temir yo‘l rivojlanishining asosiy omillari hisoblanadi. agar tarixiy rasmlardagi ilk yo‘lovchi vagonlariga ahamiyat bilan qaralsa ular …

2 / 8

tarish omilini uning yo‘naltiruvchi funksiyasidan ajratish kerak[footnoteref:1]. [1: ] hamma holatlarda temir yo‘l harakat tarkiblari vertikal, gorizontal va bo‘ylama kuchlarni trassaga va uning tirgaklariga uzatadi. ko‘pgina temir yo‘llar ikkitalik relslarni va flanetsli g‘ildiraklarni qabul qilishgan. kuchlar rels konstruksiyasiga bandajdan rels kallagiga, yoki podshipniklar yordamida flanetslar orqali, yoki bo‘ylama ishqalanish yo‘li bilan uzatiladi. 2.tortuvchi harakat tarkibining turlari, ularning qiyosiy sifatlari va tavsifi har xil turdagi tortuvchi harakat tarkiblarini qiyosiy taqqoslash. temir yo‘llarda poyezdlar harakati tortuvchi harakat tarkibi yordamida amalga oshiriladi. ular lokomotivlar va motorvagonli harakat tarkibidan iborat bo‘lib, keyingisi motorli va tirkama vagonlardan tuziladi. lokomotiv va motorli vagonlarda birlamchi manbadan olingan elektr energiya poyezdni harakatlantiruvchi mexanik energiyaga (tortuvchi kuchga) aylantiriladi. dastlab, lokomotivlarda yoqilg‘i yonishida hosil bo‘ladigan issiqlik energiyasi mexanik tortuvchi energiyaga bug‘ qozoni va bug‘ mashinasi yordamida aylantirilar edi. bunday lokomotivlarni parovoz deb atadilar. parovozlar temir yo‘l tarixida uzoq yillar (100 yildan ortiq) asosiy tortuvchi kuch sifatida xizmat qildi. keyinchalik bug‘ …

3 / 8

nbalardan beriladi. lokomotiv yoki motorli vagonda ushbu elektr energiya poyezdni harakatlantiruvchi mexanik energiyaga aylantiriladi. noavtonom harakat tarkibi elektr ta’minotini umumiy energiya tizimidan tortish nimstansiyalari va temir yo‘l ustidan o‘tkazilgan kontakt tarmoqlari orqali oladi. elektrli tortishda lokomotiv quvvati birlamchi dvigatel bo‘yicha amalda chegaralanmaydi va shu sababli, elektrovozlar avtonom lokomotivlarga nisbatan o‘ta quvvatli bo‘lishi mumkin. noavtonom lokomotivlar tomonidan sarflanadigan energiya elektr stansiyalarda ishlab chiqariladi. elektrli tortishda issiqlik elektr stansiyalari energiyasidan foydalanadigan lokomotivlarning foydali ish koeffitsienti (f.i.k) 25-26% tashkil etadi. agar elektr ta’minotida gidroelektr stansiyalarning ulushini qo‘shib hisoblansa, u holda f.i.k. 32% gacha ko‘tariladi. issiqlik dvigatellarining turi va ishlash darajasiga qarab avtonom lokomotivlarning f.i.k. teplovozlarda 29-31% ni, parovozlarda esa 5-7% tashkil etadi. dizel tejamkorligini oshirish va ishlatishni yaxshilash hisobiga teplovozlarning f.i.k. bir muncha oshirilishi mumkin. elektrovozlarning tortish elektr dvigatellari etakchi ko‘tarilish qiyaliklarida nominaldan ortiq bo‘lgan yuklamali rejimda harakatlanish imkonini beradi. faqat bunda elektr dvigatellari chulg‘amlarining qizishi yo‘l qo‘yiladigan darajadan oshib ketmasligi kerak. motorli …

4 / 8

li tortishga o‘tkazish juda katta boshlang‘ich kapital mablag‘larni talab etadi. ammo ushbu ortiqcha xarajatlar harakat miqdori ko‘p bo‘lgan temir yo‘llarda qisqa muddatlarda o‘zini oqlaydi. shular sababli ham o‘zbekiston temir yo‘llarining istiqbolli rivojlanishida elektrli tortishga o‘tish eng dolzarb yo‘nalishlardan biri etib qabul qilingan. 3. tortuvchi harakat tarkiblarining tasniflanishi. bajaradigan ishiga qarab yuk, yo‘lovchi va manyovr lokomotivlari farqlanadi. yuk lokomotivlari katta massali poyezdlarni yurgazaoladigan tortish kuchini bersa, yo‘lovchi lokomotivlari engil massali poyezdlarni katta tezliklarda tortish uchun mo‘ljallangan, elektrlashtirilgan liniyalarda yuradigan motorvagonli harakat tarkibi elektr poyezdi tarkibiga qo‘shiladigan elektr vagonlaridan iborat bo‘ladi. elektrlashtirilmagan temir yo‘llarda dizel-poyezdlar qo‘llaniladi. lokomotivlardan farqli ravishda motorli vagonlar tortishga va yo‘lovchilarni olib yurishga mo‘ljallanadi. poyezdni harakatlantiruvchi tortish kuchi dvigateldan g‘ildirak juftlariga aylanish momentini uzatish vaqtida g‘ildiraklarning rels bilan o‘zaro ta’siri natijasida yuzaga keladi. elektrovoz va teplovozlarda tortuvchi elektr dvigatellarning qo‘llanishi yakka va guruhli uzatmalarni qo‘llash imkonini beradi. yakka uzatmada har bir harakatlanuvchi g‘ildirak jufti o‘zining tortish dvigateli bilan tishli …

5 / 8

o‘tishi qiyinlashadi. shuning uchun bunday lokomotivlar ikki, ayrimlari alohida uch kuzovli qilib o‘zaro avtoulagich (avtossepka) yoki maxsus sharnirli biriktirgichlar yordamida ulagadi. bunday lokomotivlarni 2 yoki 3 seksiyali lokomotivlar deb ataydilar. hozirda 4 seksiyali lokomotivlar ham ishlab chiqilgan. seksiyali lokomotivlarning ayrimlari poyezdni alohida seksiya bilan mustaqil tortish qobiliyatiga ega. ekipajda g‘ildirak juftlarining joylashuvi, dvigatellardan g‘ildirak juftlariga uzatma turi va tortish kuchlarini uzatish usulini lokomotivning o‘qli tavsifi bilan ifodalash qabul qilingan bo‘lib, unda raqamlar bilan g‘ildirak juftlari soni ko‘rsatiladi. o‘qli tavsif ifodasida “–“ belgisi ikki arava o‘zaro birikmasiz bo‘lib, ularning sharnirli (oshiq-moshiqli) bog‘lanishi yo‘qligini va harakatlanuvchi g‘ildiraklardan tortish kuchi lokomotiv avtoulagichiga aravacha orqali uzatilishini ko‘rsatadi. agar harakatlantiruvchi g‘ildirak juftlari yakka uzatmali, etakchi bo‘lsa, u holda o‘qlar sonini ko‘rsatuvchi raqamlar ostiga «0» indeksi qo‘yiladi. masalan, o‘qli harakteristkasi 30+30 bo‘lgan elektrovozning harakatlantiruvchi g‘ildiraklari yakka uzatmali, uch o‘qli, o‘zaro sharnirli bog‘langan ikki aravachadan iborat. o‘qli harakteristkasi 2(30–30) teplovoz ikki seksiyali bo‘lib, uning har bir uch …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "temir yo‘l harakat tarkibi tushunchasi"

6 amal. temir yo‘l harakat tarkibi tushunchasi. reja: 1. qisqacha tarixiy ma’lumotlar. 2. tortuvchi harakat tarkibining turlari, ularning qiyosiy sifatlari va tavsifi 3. tortuvchi harakat tarkiblarining tasniflanishi. harakat tarkibi temir yo‘llarda ilk kunlarida vagonetka, ya’ni kichik vagonlardan iborat bo‘lgan. ular yo‘llarda odam va to‘kiluvchan yuklarni tashish uchun qo‘llanilgan. o‘n oltinchi asrlarda shaxta va karerlarda taxta relslar ustida yuradigan aravalar ishlatilgan. duradgor, chilangar va temirchi kabi xunarmandlarning tajribasining tezkor rivojlanishi oqibatida taxta g‘ildiraklar mustahkamlanib to‘liq halqasi quyma va ular o‘qlarga tortuvchi simlar bilan ulangan metall g‘ildiraklarga aylantirilgan. undan tashqari korpus konstruksiyasi va prujinalar o‘n ettinchi va o‘n sakkiz...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOCX (73,6 КБ). Чтобы скачать "temir yo‘l harakat tarkibi tushunchasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: temir yo‘l harakat tarkibi tush… DOCX 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram