transportning iqtisodiy ahamiyati

DOC 149 pages 7.6 MB Free download

149 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.6 MB

File type DOC

Pages 149

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 149

kirish kirish o’zbekistonda chuqur iqtisodiy islohotlar amalga oshirilayotgan hozirgi zamondan transport turlarining o’rni nihoyatda katta bo’lib, ular ishlab – chiqarish va ijtimoiy infratuzilmalarning yetakchi tarmoqlari sifatida ahamiyatlidir. tansport, ayniqsa temir yo’l transporti har qanday jamiyatning davlatchilik – hududiy tuzilishining, ichki va tashqi bozorining shakllanishida kuchli hal qiluvchi omil sifatida o’rin tutadi. transportning asosiy vazifasi aholi va xalq xo’jalik subyektlarining transport hizmatlariga bo’lgan barcha ehtiyojlarini o’z vaqtida va sifatli qondirishdan, transport tizimining samaradorligini va barqarorligini ta’minlashdan iborat. tranport har qanday ijtimoiy hayotning zaruriy vositasidir. ishlab chiqaruvchi kuchlarning o’sishi, ijtimoiy tizimlarning o’zgarishi bilan tranport vositalari ham o’zgaradi va rivojlanib boradi. tranportning umumiy rivojlanishdan orqada qolishi jamiyat rivojiga salbiy ta’sir qiladi va bu holat transport vositalari taraqqiyoti sur’atlarini jadallashtirish ehtiyojini vujudga keltiradi. transport xalq xo’jaligida moddiy ishlab chiqarish jarayonini davom ettirib, istemol darajasiga yetkazadi. transportning umumjamiyat ishlab chiqarishdagi asosiy vazifasi sanoat, qishloq xo’jaligi va transport turlari faoliyatini o’zaro birlashtirishdan iborat. transportda tashish hajmi …

2 / 149

dan biri uning yuk tashish muntazamligidir. zarur mahsulot, hom ashyo, ehtiyot qismlar va yonilg’ilarni o’z vaqtida va muntazam yetkazib bergandagina, ularning saqlash lozim bo’lgan zahira omborlariga ehtiyoj kamayadi. transport faqat xo’jalik vazifalarini ado etib qolmay, balki transportni, uning yo’l tarmoqlarini rivojlantirish, qishloqni shaharga yaqinlashtirish katta sosial vazifalarni hal etishga, kadrlarni qishloqda mustahkam o’rnashib qolishiga, mehnat resurslardan oqilona va o’rinli foydalanishga yordam beradi. davlatning mudofaa qudratini oshirishda ham tranportning ahamiyati beqiyos. bunda temir yo’l va avtomobil transportlarining ahamiyati ayniqsa katta, chunki armiya qsmlari va mudofaa vositalarini bir joydan ikkinchi joyga ko’chirish asosan transportning shu ikki turi yordamida bajariladi. hozirgi kunda transport mamlakat ishlab chiqaruvchi kuchlarining tarkibiy qismi sifatida fan va texnika yutuqlarini keng miqiyosda tadbiq etuvchi ulkan tizimni tashktl etadi. temir yo’l tarnsporti mamlakatimiz transport tizimining asosini tashkil etib, uning yagona transport tizimida yetakchi o’rin egallaydi. temir yo’lning davlat, xalq xo’jalik va mudofa quvvaatidagi o’rni benihoya. hozirgi mustaqil rivojlanish va bozor …

3 / 149

ri va uzellardan iborat. temir yo’llarning keng tarmoqli xo’jaliklari minglab kilometrlarga cho’zilgan bo’lib, beto’xtov va avariyasiz faoliyati uning barcha xo’jalik va zvenolarning o’zaro mutanosib va yagona konveyer sifatida muntazam ishlashiga bog’liq. tashish jarayonini takomillashtirishda o’zining barcha mahoratlarini ishga solish uchun temir yo’l sohasidagi har bir oliy ma’lumotli mutaxassis faqat o’z kasbini o’rganibgina qolmay, balki temir yo’llarning barcha yondosh xo’jaliklari haqida ham yetarlicha bilim va tajribalarga ega bo’lishi kerak. «temir yo’llar umumiy kursi» fani ushbu maqsadlarga xizmat qilib, uning zaminida temir yo’l transporti barcha xo’jalik bo’linmalarining o’zaro hamkorligi va hamjihatligi prinsiplari yotadi. ushbu fanni tashkil qilishda temir yo’l tansportining ko’zga ko’ringan olimi, prof. s.d.kareyshaning xizmatlari katta. 1923 yilda uning «temir yo’llar qisqa kursi» qo’llanmasi chop etilgan bo’lib, o’zini temir yo’l xizmatiga bog’lagan, yo’llagan talabalarni temir yo’llarning asoslari bilan tanitishni maqsad qilib qo’ydi. kitobda avtor ushbu kursni o’zlashtirish temir yo’llarinning qurilishi va ekspluatasiyasi haqida biron bir ma’lumotga ega bo’lmagan, temir yo’llarda yozgi …

4 / 149

o’zaro bog’liqligi, tanlagan sohasining temir yo’llar faoliyatidagi o’rni haqida bir butun tasavvurga ega bo’ladi. keyingi yillarda temir yo’l transportida, uning texnikasi va ishlatilishida, iqtisodiyoti uslublarida katta o’zgarishlar sodir bo’ldi. temir yo’llarni elektrlashtirish, avtomatika va telemexanikani keng qo’llash, ishlarni kompleks mexanizasiyalash, hisoblash texnikasi va mikroprosessorlarni qo’llash asosida texnik qayta jihozlash bo’yicha katta ko’lamdagi ishlar olib borilmoqda. temir yo’llarni boshqarishning avtomatlashtirilgan bosqichma-bosqich o’tish amalga oshirilmoqda. yirik temir yo’l uzellarida yo’lovchilarga joylarni zahiralash va chipta sotish bo’yicha «ekspress 2» elektron tizimlari ishlab turibdi. yagona konteyner - transporti tizimi asosida konteynerlarda tashish keng yo’lga qo’yildi. temir yo’llar yangi elektrovozlar, teplovozlar va yangi konstruksiyali vagonlar bilan, og’ir turdagi relslar, temir beton shpalalar, yangi avtomatika va telemexanika jihozlari, og’ir ishlar uchun zamonaviy mashina va mexanizmlar bilan boyitildi. yangi texnikani qo’llash temir yo’llaridan foydalanish usullari takomillashtirish bilan birga olib borildi. vagonlarning statik yuklanishi, poyezdlar massasi va harakat tezliklari oshdi. temir yo’l transportida hal etilishi lozim bo’lgan bir …

5 / 149

o’yilgan lug’atlar va atamalar yetishmasligini hisobga olib, ushbu o’quv qo’llanmada temir yo’llarda ko’p qo’llanadigan, barcha mutaxassislar bilishi lozim bo’lgan zaruriy lug’aviy iboralar ilova qilindi. mualliflar tomonidan bir qator yangi, temir yo’llarga xos atamalar qo’llandi va buning uchun avvalo kitobxonlar, hamda o’z kasbining yetuk mutaxassislariga uzr aytib, ushbu atamalar bo’yicha fikr - mulohazalarini bildiradilar deb umid qilamiz. kitobxon tomonidan bildirilgan har qanday fikr va mulohazalar, takliflar ushbu qo’llanmalani darslik sifatida keng ommaga tayyorlash uchun foydadan holi bo’lmaydi degan umiddamiz. «temir yo’llar umumiy kurslar» kitobini yozib tayyorlashda shu vaqtgacha amalda bo’lgan, rossiya davlatining temir yo’l oliy o’quv yurtlari uchun tavsiya etilgan, professor v.i. kovalyov, yu.i. yefimenkolar raxbarligida sankt – peterburg davlat temir yo’llar universitetining bir gurux olimlari tomonidan yaratilgan «jelezno’ye dorogi. obhiy kurs» darsligi asos qilib olindi va ushbu institut mutaxasislarining maslahatlari inobatga olindi. mualliflar institutning ustoz olimlariga o’z minnatdorchiligini bildiradi. 1. «temir yo’llar umumiy kursi» fanini o’qitish maqsadi va vazifalari. temir …

Want to read more?

Download all 149 pages for free via Telegram.

Download full file

About "transportning iqtisodiy ahamiyati"

kirish kirish o’zbekistonda chuqur iqtisodiy islohotlar amalga oshirilayotgan hozirgi zamondan transport turlarining o’rni nihoyatda katta bo’lib, ular ishlab – chiqarish va ijtimoiy infratuzilmalarning yetakchi tarmoqlari sifatida ahamiyatlidir. tansport, ayniqsa temir yo’l transporti har qanday jamiyatning davlatchilik – hududiy tuzilishining, ichki va tashqi bozorining shakllanishida kuchli hal qiluvchi omil sifatida o’rin tutadi. transportning asosiy vazifasi aholi va xalq xo’jalik subyektlarining transport hizmatlariga bo’lgan barcha ehtiyojlarini o’z vaqtida va sifatli qondirishdan, transport tizimining samaradorligini va barqarorligini ta’minlashdan iborat. tranport har qanday ijtimoiy hayotning zaruriy vositasidir. ishlab chiqaruvchi kuchlarning o’sishi, ijtimoiy tizimlarning o’zga...

This file contains 149 pages in DOC format (7.6 MB). To download "transportning iqtisodiy ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: transportning iqtisodiy ahamiya… DOC 149 pages Free download Telegram