тупроқ пайдо қилувчи омиллар, уларни ўрганиш ва ифодалаш

DOC 68.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663268916.doc тупроқ пайдо қилувчи омиллар, уларни ўрганиш ва ифодалаш режа: 1. иқлим 2. ўсимлик ва ҳайвонот дунёси 3. релpеф 4. сизот сувлари 5. тупроқ пайдо қилувчи жинслар 6. вақт 7. инсоннинг хўжалик фаолияти. тупроқ пайдо қилувчи омиллар. табитада тупроқларнинг кўп тури бўлиши ва ун географик тарқалишининг бош қонуниятлари табиий шароитларининг хилма-хиллиги ва уларнинг ўзаро алоқадорлиги ва ўзаро таoсири билан белгиланади. турли хил тупроқлар ўртасидаги чегараланган аниқлаш қиёсий - географик усулга асосланади. унинг моҳияти тупроқлар билан тупроқ пайдо қилувчи омиллар ўртасидаги алоқани аниқлашдан иборат. 1. иқлим. иқлимий шароитлари ер шари бўйлаб тупроқлар тарқалишининг энг умумий қонуниятларини белгилайди. иқлим тупроқ пайдо бўлиш жараёнига тўьридан тўьри таoсир қилади, бунда у тупроқнинг гидрометрик тартиботини белгилайди. иқлим ўсимлик ва ҳайвонот дунёси орқали жараёнга бевосита таoсир қилади. иқлимнинг тупроқ пайдо бўлиш жараёнига таoсирини характерловчи асосий кўрсаткичларига қуйидагилар киради: ҳаво ва тупроқнинг йиллик ўртача ҳарорати, актив ҳароратлар йиьиндиси, 0с, 5с, 10с, ҳаво ва тупроқ ҳарорати йиллик тебранишнинг …

бтропик ва тропик минтақа - камарлар. минтақа-камарлар ўз навбатида намланган таритботи ва ўсимлик қоплами типларига кўра тупроқ -биоиқлимий вилотларга бўлинади. улар қуйидагилар: жуда намли (экстрагуминли), намли (гумидли), ўтувчи (субгумидли ва субаридли), қуруқ ва ўта қуруқ (аридли ва экстрааридли). тупроқ -биоиқлимий вилоятлар доирасида биогидрометрик шароитларнинг кенглик йўналишидаги ўзгаришлар билан боьланган тупроқ минтақалари ва минтақачалари ажратилади. ҳар бир тупроқ минтақаси учун муайян тупроқ типлари тўплами тавсифлидир. биогидротермик шароитларининг ьарбдан шарққа томон бўлган ўзгаришлари билан боьлиқ ҳолда тупроқ минтақалари ишлаб чиқаришида тупроқ фациялари жаратилади. фациялар иқлимнинг континенталлик даражасини характерлайди. фация таркиьида иқлимнинг махаллий ўзгаришлари билан боьлиқ ҳолда тупроқ провинциялари ажратилади. иқлим тупроқларнинг мезо ва микрокомбинацияларининг шаклланиши учун шароит яратади. тупроқларнинг пайдо бўлиши в ривожланиши релъефнинг турли элементларидаги миқдорий шароитлар билан белгиланади. 2. ўсимлик ва ҳайвонот дунёси. ўсимликлар, ҳайвонот микроорганизмлар ўсимлик формацияларини ва биологик ценозларни ҳосил қилади. ўсимлик формациялари ва уларнинг тупроқ пайдо бўлиш жраёнига таoсири ҳақидаги талимот в.р.вилямс томонидан яратилди. у дарахт, ўтлоқ …

нина баргли ўрмонлар остида - подзол, жанубий тайгадаги аралаш ўрмонлар остида чимли -подзол тупроқлар шаклланади. типчоқ-қовилли даштларда эса жанубий қора тупроқлар, типчоқ-тувоқли қуруқ даштларда - каштан тупроқлари тарқалган. ўсимлик гуруҳлари ва алоҳила турлари билан маoлум кўринишларини мос бўлиши индикацион геоботаник усулиа асос бўлади. бу усул дала шароитида йирик масштабли тупроқ текширишларида ва тупроқ қопламини аэрометариаллари бўйича дшифровка қилишда кенг қўлланилади. ўсимлик гуруҳлари айниқса турли механик таркибли (оьир, енгил) тупроқларда яққол фарқланади. намланиш даражаси ҳар хил бўлган тупроқларда ҳам ўсимлик турлари кескин фарқланади: автоморф, ярим-гидроморф, гидроморф. тупроқларнинг мезо ва микрокомбинациялари тикланишига тупроқ фанаси катта таoсир кўрсатади. айниқса микро ва монорелъефнинг (тепалик ва дўнгликчалар) ўзгаришига таoсир қилувчи турлар (юмронқозиқ, термитлар ва бошқалар) фаолияти катта. бундай ҳудудларни хариталашда ҳайвон инларининг, дўнг тепаликчаларининг миқдорий ҳисобини олиш керак бўлади, базан бундай жойларда алоҳида тупроқ айирмалари ажратилади. 2. релpеф. тупроқ пайдо қилувчи жараёнларга релъеф таoсири турли хилдир. релpеф иссиқлик ва намликни қайта тақсимланишига таoсир қилади. нураш …

бундай регионларда: текисликларда ўнлаб метр, тоьларда минглаб метрга етади. мезорелъеф - ўрта релъеф шакллари - сув айиргичлар, қияликлар, тепаликлар, адирлар, жарликлар. майдони юз ва минглаб кв. м. сатхни эгаллайди. нисбий баландлиги ўртача 1-100 м ва ундан кўп. микрорелъеф - кичик шакллари бўлиб, 10-100 лаб кв. м. ни эгаллайди. нисбий баландлик ўзгариши 1 м атрофида (қияликлар, пастликлар, чуқурлар, дўнг ва бошқалар). ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ релpефнинг горизонтал бўлиниш даражасига кўра таснифи ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ бўлиниш даражаси сув айиргичи билан талвеги оралиьидаги масофа, метр ҳисобида кучсиз бўлинган 1000 дан катта ўртача бўлинган 100-1000 кучли бўлинган 50-100 ўта кучли бўлинган 50 дан кичик ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ релъефнинг тик (баландлик) бўлиниш даражасига кўра таснифи ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ бўлиниш даражаси сув айиргичи билан талвеги орасида баландлик ўзгариши амплитудаси, м текис ҳудудларда | дўнгли ҳудудларда кичик бўлиниш 2,5 25 дан кичик ўртача бўлиниш 2,5-5,0 25-50 чуқур бўлиниш 5-10 50-100 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ қиялик (ён баьир)ларнинг нишоблик даражасига кўра таснифи ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ қиялик кўриниши нишоблик даражаси жуда кишик нишоблик …

шларининг энг кичик шакллари. нисбий баландлик ўзгариши 30 см атрофида. 4. тупроқ - сизот сувлари - тупроқ пайдо бўлишига катта таoсир кўрсатади. айрим олимлар тупроқ сизот сувларини алоҳида фарқлайдилар. 5. тупроқ пайдо қилувчи жинсларнинг таркиби ва ҳоссаларига кўра тур, айирма ва хатто тупроқ типлари ажратилади. 6. вақт-тупроқ кесмаси ривожланиш даражасига таoсир қилади. кесмали тупроқ ҳосил бўлиш жараёнининг бошланьич босқичида бўлган тупроқлар кам ривожланган тупроқлар дейилади. асосий минтақавий тупроқлар тўла шаклланган бўлади. улар ўз ривожланишининг климакс-мувозанат ҳолида, яни тупроқ хоссалари тупроқ пайдо қилувчи шароит ва омиллар билан мувофиқлашган ҳолатда бўлади. мдҳ европа қисмидаги минтақавий етилган тупроқлар ёши с нинг актив изотопи (радиоуглерод) билан аниқланади. улардан органик қатламлар юзлаб ва минглаб ёшга эгалиги аниқланган. тупроқ пайдо қилувчи омиллар ўзгарганда шаклланган тупроқларнинг хоссалари ҳам ўзгаради. бу жран тупроқларнинг эволюцияси дейилади. тупроқ эволюцияси 3 та иклга ажратилади: биологик, биоморфологик ва биоиқлим цикллари, қайсики, ўсимликлар қоплами, релъеф ва иқлим шароитларининг ривожланиш даражасига мослашган. ер шарининг …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "тупроқ пайдо қилувчи омиллар, уларни ўрганиш ва ифодалаш"

1663268916.doc тупроқ пайдо қилувчи омиллар, уларни ўрганиш ва ифодалаш режа: 1. иқлим 2. ўсимлик ва ҳайвонот дунёси 3. релpеф 4. сизот сувлари 5. тупроқ пайдо қилувчи жинслар 6. вақт 7. инсоннинг хўжалик фаолияти. тупроқ пайдо қилувчи омиллар. табитада тупроқларнинг кўп тури бўлиши ва ун географик тарқалишининг бош қонуниятлари табиий шароитларининг хилма-хиллиги ва уларнинг ўзаро алоқадорлиги ва ўзаро таoсири билан белгиланади. турли хил тупроқлар ўртасидаги чегараланган аниқлаш қиёсий - географик усулга асосланади. унинг моҳияти тупроқлар билан тупроқ пайдо қилувчи омиллар ўртасидаги алоқани аниқлашдан иборат. 1. иқлим. иқлимий шароитлари ер шари бўйлаб тупроқлар тарқалишининг энг умумий қонуниятларини белгилайди. иқлим тупроқ пайдо бўлиш жараёнига тўьридан тўьри таoсир қилади, бунда у ...

DOC format, 68.5 KB. To download "тупроқ пайдо қилувчи омиллар, уларни ўрганиш ва ифодалаш", click the Telegram button on the left.

Tags: тупроқ пайдо қилувчи омиллар, у… DOC Free download Telegram