тупроқларни систематикалаштириш

DOC 56,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663269060.doc тупроқларни систематикалаштириш режа: 1. тупрақларни систематикалаштириш. 2. тупроқ номенклатураси. 3. тупроқ таксономияси. 4. тупроқ диагностикаси. тупрақларни систематикалаштириш. ҳар қандай фанда бўлгани каби тупроқшуносликда ҳам илмий тадқиқот қилиш учун тупроқларни маoлум систематикага солиш муҳим аҳамиятга эгадир. тупроқ систематикаси - у ёки бу таксоннинг1 ўзига хос хусусиятлари таққослашга асосланиб тупроқларнинг турли-туманлиги ва улар орасидаги алоқадорликларни аниқлаш ҳақидаги таoлимотдир. тупроқ систематикасининг асосий мақсади ердаги ҳамма тупроқларнинг тўла систематикасини (таснифини) яратишдан иборатдир. тупроқ систематикаси тарихий-таққослаш, географик-таққослаш, тупрақнинг эволюцион ривожланиши кабиларга асосланади ва тупроқшуносликнинг ҳамма бўлимларидан фойдаланади. тупроқ систематикаси у ёки бу тупроқларнинг дунё тупроқ қоплами умумий тизимидаги ўрнини ва ҳолатини аниқлаб беради. в.в.докучаев, и.м.сибирцев к.д.глинка, л.и.прасолов, е.и.иванова, н.н.розов, в.м.фридланд кабилар тупроқ систематикаси соҳасига катта ҳисса қўшдилар. тупроқ систематикасининг биринчи ва муҳим вазифаси дунё туирокларини сифат жиҳатидан фарқлаш, иккинчи вазифаси жойнинг тупроғига тавсиф беришдир. демак, тупроқ систематикаси тупроқнинг ялпи аниқлагичи бўлиб, фанга маoлум бўлган ҳар бир тупроқнинг муфассал тавсифини беради. учинчи вазифаси ўрганилаёттан тупрақнинг …

-диган белгилари қўшиб айтила бошлади. тупроқшунослик ривожланган сари унинг номенклатураси мураккаблашиб борди. унинг номига тупроқ хоссалари, ҳосил бўлиш жараёни, генезиси ҳақидаги таoриф қўшиб айтиладиган бўлди. натижада тупроқ номенклатураси мураккаб ва узундан-узоқ бўлиб кетди, чунки мавжуд номенклатура қоидасига кўра тупроқни номлашда кетма-кет келадиган таксономик даражалар санаб _________________________ 1 таксон - грекча taxis - жойланиши, ҳолати; nomos - қонун дегани бўлиб тасниф бирлигининг номи сифатида системадаги ўрни ва даражасини кўркатади. ўтиладиган бўлди. масалан: "кам ривожланган дағал скелетли. юпқа қатламли шағалли ва енгил созли охактошли аллювийлар устида ҳосил бўлган типик бўз тупроқ" (д.и.тарасов). бундай номенклатура илмий термин эмас, балки тупроқни тасвирлашга айланиб қолди (б.г.розанов, 1988). рус тупроқшунослари тупроқ номенклатурасини қисқартириш ва соддалаштириш юзасидан тадқиқотлар олиб бормоқда. рус тупроқ номенклатураси жаҳон тупроқшунослигига ўз таoсирини ўтказди: "подзол", "чернозем", "серозем", "глей", "солонец", "солончак" каби русча терминлардан халқаро терминлар сифатида фойдаланила бошланди. тупроқ номенклатурасининг америка (ақш) мактаби мураккаб ва қарама-қарши йўлни босиб ўтди. дастлаб тупроқ-картографик ишларига раҳбарлик …

расига кўра тупроқ бирлигининг номи грек, лотин ва рус тилидаги сўз ўзагига "sol" ёки "zem" қўшимчаларини қўшиш ёрдамида ҳосил қилинади. кичик бирликларни номлаш бирлик номига тулроқнинг асосий хоссаларини аниқлайдиган сўзни қўшиш билан ҳосил қилинади: "флювисол" (fluvisols) - тупроқ бирлигини, -"карбонатли флювисол" (calcic fluvisols) - тупроқ кичик бирлигини билдиради. халқаро тупроқ номенклатурасини тузиш масаласи бир неча марта кун тартибига қўйилган бўлиб ҳозирча мунозаралидир. тупроқ таксономияси. "тупроқ" сўзи бошқа табиий-тарихий жисмлардан фарқ қилиб обoектга маoлум аниқлик киритади. янада аниқлик зарурати унга қандайдир қўшимча-киритишни талаб қилади. бу вазифани таксономик бирликлар тизими ёрдамида ҳал қилиш мумкин. таксономия грекча "taxis" - тузилиш, тартиб, ёки лотинча "takso" - баҳолаш ва "nomos" - қонун деган сўзлардан таркиб топган. таксономик бирликлар (таксонлар) обoектнинг муайянлиги, тузилиши ва синфини кўрсатувчи систематика ёки кўрсаткичлардир. тупроқшуносликдаги таксономик бирликлар табиатдаги тупроқ группаларининг мавжудлигини акс эттирувчи тартибли бир-бирига бўйсунувчи систематик (тизим) категориялардир. ҳозирги замон тупроқ таксономиясига в.в.докучаев асос солган бўлиб, бу таксономия тупроқ типи …

) тупроқ ҳосилдорлигини оширишга қаратилган мелиорация тадбирларнинг бир типли йўналиши. тупроқ типи тупроқ систематикаси бирликларининг таянчи ўлароқ ҳамма жойда қабул қилинган. масалан, россияда - "тип почвқ"; францияда - "gruppe du sol", ақш ва канадада - "greit soil group", германияда - "bodentip", фао/юнеско бўйича - "soil unit". тупроқ типчаси асосий ҳамда қўшимча жараёнларнинг содир бўлишига кўра тип ичида ажратилади. тупроқ оиласи типча таркибидаги тупроқ группаси бўлиб, тупроқ ҳосил қилувчи жинслар, сизот сувларининг ҳолати ва тупроқ ҳосил қилувчи субстратнинг реликт белгилари каби комплекс маҳаллий шароитларга кўра ажратилади. тупроқ тури асосий тупроқ ҳосил бўлиш жараёнининг даражасига кўра тупроқ оиласи таркибидан ажратилади. тупроқ турчаси (кичик тури) йўлдош жараёнларнииг ривожланиш даражасига кўра тур ичида бўлинади. тупроқ хили турча ичида тупроқнинг гранулометрик фарқларидан ажралиб туради. тупроқ туркуми жинсларнинг генетик ёки литологик ҳолатига кўра ажратилади. тупроқ туркумчаси тупроқнинг эрозияга тортилганлигига кўра бўлинади. кўриниб турибдики, тупроқ номенклатураси ғоят мураккаб бўлиб, терминологик эмас тасвирий хусусиятга эга. юқоридагилар собиқ иттифоқ …

арга боғлиқ, ҳолда ривожланишиии аниқлашдан иборат. бунда шўрланиш - шўрсизланиш, деградация- реградация каби даражаларни аниқлаш муҳим аҳамиятта эга. адабиётлар: составление и использование почвеннқх картография. под. ред. а.д. кашанского, москва: агропромиздат, 1987. 20-28-бетлар. евдокимова т.и. почвенная сҳемка. москва, мгу, 1987, 6-234-бетлар. www.ziyonet.uz www.qmii.uz кузибоева о. тупроқшунослик» фанидан маърузалар матни

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тупроқларни систематикалаштириш"

1663269060.doc тупроқларни систематикалаштириш режа: 1. тупрақларни систематикалаштириш. 2. тупроқ номенклатураси. 3. тупроқ таксономияси. 4. тупроқ диагностикаси. тупрақларни систематикалаштириш. ҳар қандай фанда бўлгани каби тупроқшуносликда ҳам илмий тадқиқот қилиш учун тупроқларни маoлум систематикага солиш муҳим аҳамиятга эгадир. тупроқ систематикаси - у ёки бу таксоннинг1 ўзига хос хусусиятлари таққослашга асосланиб тупроқларнинг турли-туманлиги ва улар орасидаги алоқадорликларни аниқлаш ҳақидаги таoлимотдир. тупроқ систематикасининг асосий мақсади ердаги ҳамма тупроқларнинг тўла систематикасини (таснифини) яратишдан иборатдир. тупроқ систематикаси тарихий-таққослаш, географик-таққослаш, тупрақнинг эволюцион ривожланиши кабиларга асосланади ва тупроқшуносликнинг ҳамма бўлимларидан фо...

Формат DOC, 56,0 КБ. Чтобы скачать "тупроқларни систематикалаштириш", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тупроқларни систематикалаштириш DOC Бесплатная загрузка Telegram