yahudiylik

DOCX 9 стр. 139,3 КБ Бесплатная загрузка

9 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 139,3 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 9

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 9

2-mavzu. milliy dinlar reja: 1. yahudiylik dinining yuzaga kelishi. 2. hinduizm dinining mazmun mohiyati. 3. konfutsiylik ta'limoti 4. sintoiylik. tayanch so‘z va iboralar: yahudiylik, yahve, adonay, messiya, tavrot, btido, chiqish, sonlar, ikkinchi qonun, talmud, hinduiylik, vedala, shiva, vishnu, mahobxorat, ramayana, krishna, konfutsiylik, szyun-szi, li qonunlari, sintoiylik, xudo yo‘li 1. yahudiylik. yahudiylik dini – miloddan avvalgi 2000- yillikning oxirida falastinda vujudga kelgan, yakka xudolik g‘oyasini targ‘ib qilgan din. unga faqat yahudiy millatiga mansub aholi e’tiqod qilgani uchun u millat, milliy din hisoblanadi. yahudiy so‘zining kelib chiqishiga oid turli fikrlar mavjud. u bani isroil xalqiga mansub ya’qub payg‘ambarning o‘g‘li yahudo nomidan olingan. yahudiy xalqi bani isroil (isroil avlodlari) deb ham ataladi. yahudiy xalqiga nisbatan yevrey atamasi ham ishlatiladi. yahudiylik ta’limoti asosan quyidagi g‘oyalarga asoslanadi: 1. olamni yaratuvchi yagona xudo yahvega imon keltirish. «yahve» so‘zi «rab» (parvardigor) ma’nosini bildiradi. tavrotning «chiqish» kitobida xudoning musoga aytgan ushbu so‘zi keltiriladi: «yahve – ota-bobolaringiz ibrohim, is’hoq, …

2 / 9

diylarning barcha dushmanlarini jazolaydi. 4. oxirat kuniga ishonish. unga ko‘ra, yahvega e’tiqod qilganlar oxiratda u tomonidan mukofotlanadi. uning qonunlarini buzganlar esa shafqatsiz jazolanadi. yahudiylik manbalari. tavrot (tora.yahudiy dinining muqaddas manbalaridan sanaladi. u muso payg‘ambarga tur tog‘ida berilgan. yahudiy dinining ikkinchi manbasi talmuddir. ushbu manbalar injilning tarkibiy qismlarini tashkil etadi. tavrot besh kitobni o‘z ichiga oladi: 1. “btido”; 2. “chiqish”; 3. “levit” (qabila boshliqlari); 4. “sonlar”; 5. “ikkinchi qonun”. talmud (qad. yahud. lamid – o‘rganish) u og‘zaki qonun, tora esa yozma qonun deb yuritilgan. talmudning falastin nusxasi milodiy iii asrda, vavilon (bavliy) nusxalari esa milodiy v asrda ko‘chirilgan. unda yahudiylarning esxatologik (ya’ni oxirat, qiyomat, marhumlarning tirilishi, oxiratdagi ajrim va hokazo) tasavvurlari, marosimlari, urf-odatlari bayon etilib, u 248 ta vasiyat, 365 ta taqiqni o‘z ichiga oladi. midrashlar – yahudiylarning yana bir diniy manbasidir. u diniy qonun-qoidalar to‘plami bo‘lib, sinagoga (yahudiylar ibodatxonasi) targ‘ibotlarida foydalanadilar. o‘rta osiyoda yahudiylik. yahudiylar o‘rta osiyoga qadim zamonlardan ko‘chib …

3 / 9

i, urf-odatlari qadimiy yahudiy, fors va mahalliy o‘rta osiyo madaniyatlarining qorishmasidan iborat. xviii asrning boshlarida o‘rta osiyoda yuz bergan siyosiy jarayonlar natijasida yahudiylar eron, afg‘oniston, xiva, qo‘qon, buxoro jamoalariga bo‘linib ketgan. yahudiylarning aksariyat qismi buxoro shahri atrofida istiqomat qilgani tufayli «buxoro yahudiylari» nomi bilan tanilgan. mustaqillik yillarida mamlakatimizda yahudiy jamoalari ham boshqa millat va konfessiya vakillari qatorida o‘z milliy, diniy urf-odat va amallarini bajarish imkoniyatiga ega bo‘ldilar. hozirda toshkent, buxoro, samarqand shaharlarida buxoro va ashkenazi (yevropalik) yahudiylarning milliy madaniy markazlari va respublikaning 3 ta hududiy tuzilmasida 8 ta sinagoga fao- liyat ko‘rsatmoqda. 2. hinduiylik. hinduiylik murakkab din bo‘lib, u uzoq davr mobaynida shakllangan. miloddan avvalgi vi–v asrlarda braxmanlik bilan buddaviylik o‘rtasidagi raqobat natijasida hinduiylik dini yuzaga keldi. bu dinga hindiston aholisining 83 foizi e’tiqod qiladi. hinduiylikda besh qoida ustuvor hisoblanadi: 1) vedalarning muqaddasligi; 2) (pir, ustoz) ning tan olinishi; 3) muqaddas joylarga ziyoratga borish; 4) sanskrit muqaddas til ekanligi; 5) …

4 / 9

asosan vishnu va shivaga sig‘iniladi. shundan kelib chiqib, hinduiylik ikki asosiy oqimga bo‘linadi: 1. shivaga sig‘inuvchilar oqimi (shivaizm). 2. vishnuga sig‘inuvchilar oqimi (vishnuizm). shiva – kambag‘allar xudosi sanalib, «rigveda» manbasida pudra nomi bilan zikr etilgan. vishnu – «rigveda» manbasida u quyosh xudosi – birinchi darajali xudo hisoblanib, ibodat paytida uni savitar roxita, surya, audita nomlari bilan ataydilar. u «krishna bilan qo‘shilib yarim inson, yarim xudo shaklidagi qahramon deb tan olinadi». hinduiylikda «mahobxorat» va «ramayana» dostonlari o‘ziga xos muqaddas o‘rin egallaydi. vishnu ba’zida to‘rtqo‘lli qilib tasvirlanadi. krishna murakkab obraz bo‘lib u haqda olov, chaqmoq, momaqaldiroq, osmon, quyosh, bilan bog‘liq afsonalar mavjud. krishna jangovar, yengilmas qahramon sifatida ta’riflanadi. vishnuiylik bayramlari turli-tuman bo‘lib, ular bir necha kunlarga cho‘zilib ketadi. ular duolar o‘qish, ta’zim bajo keltirish, ommaviy diniy marosimlarda qatnashish, hadya, qurbonliklar atash, ibodatxona yaqinidagi yoki ichidagi hovuzlarda cho‘milish kabilar bo‘lgan. bu marosimlar faqat ruhoniylar boshchiligida bajariladi. sigir muqaddas hayvon sifatida xudolar qatorida e’zozlanadi. …

5 / 9

i sababli, jaynizm nomi ana shu so‘zdan kelib chiqqan) hisoblanadi. jayniylik hindistonda kastachilik tuzumiga qarshi bo‘lgan. rivoyatlarga ko‘ra jayniylik ta’limoti asrlar osha 24 ta ustoz-payg‘ambar orqali yetib kelgan, ularning eng so‘nggisi jina edi. jayniylik ta’limotining asosiy g‘oyasi deyarli barcha hind dinlari uchun umumiy bo‘lgan karmalar va nirvana haqidagi ta’limot hisoblanadi. nirvanaga erishgan inson qayta tug‘ilishdan ozod bo‘ladi. bunga esa faqat tarkidunyo qilganlargina erishadi, xolos. shuning uchun mazkur ta’limotda tarkidunyochilikka alohida e’tibor beriladi. inson dunyoda o‘zining barcha ehtiroslaridan voz kechgach, o‘z nafsini tiyishi, o‘z-o‘zini yengishi – yangi karma hosil bo‘lishiga yo‘l qo‘ymaydi. natijada karmaning kuchi yemirilib, uning ruhi kishanlardan ozod bo‘ladi. kishining karmasi qanchalar zaiflashsa, uning ichki dunyosi shuncha boyib boradi. bu jarayon ruhning to‘la ozod bo‘lgunigacha davom etadi. nihoyat, ruhning butunlay ozod bo‘lishi – nirvana holati yuz beradi. jayniylikda dunyoviy kishidan ham, tarkidunyo qilgan rohibdan ham ma’lum axloqiy qoidalarni bajarish talab qilinadi. chunki hayotning maqsadi ruhni yomon karmadan saqlash, yangi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 9 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yahudiylik"

2-mavzu. milliy dinlar reja: 1. yahudiylik dinining yuzaga kelishi. 2. hinduizm dinining mazmun mohiyati. 3. konfutsiylik ta'limoti 4. sintoiylik. tayanch so‘z va iboralar: yahudiylik, yahve, adonay, messiya, tavrot, btido, chiqish, sonlar, ikkinchi qonun, talmud, hinduiylik, vedala, shiva, vishnu, mahobxorat, ramayana, krishna, konfutsiylik, szyun-szi, li qonunlari, sintoiylik, xudo yo‘li 1. yahudiylik. yahudiylik dini – miloddan avvalgi 2000- yillikning oxirida falastinda vujudga kelgan, yakka xudolik g‘oyasini targ‘ib qilgan din. unga faqat yahudiy millatiga mansub aholi e’tiqod qilgani uchun u millat, milliy din hisoblanadi. yahudiy so‘zining kelib chiqishiga oid turli fikrlar mavjud. u bani isroil xalqiga mansub ya’qub payg‘ambarning o‘g‘li yahudo nomidan olingan. yahudiy xalqi bani i...

Этот файл содержит 9 стр. в формате DOCX (139,3 КБ). Чтобы скачать "yahudiylik", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yahudiylik DOCX 9 стр. Бесплатная загрузка Telegram