dinlar (yahudiylik, hinduiylik, jayniylik, sikxiylik)

DOCX 8 pages 27.2 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 27.2 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

2-mavzu: milliy dinlar. yahudiylik, hinduiylik, jaynilik,sikxiylik, konfutsiylik,daocizm, sintoiylik yahudiylik. yahudiylik dini – miloddan avvalgi 2000 yillikning oxirida falastinda vujudga kelgan, yakka xudolik g‘oyasini targ‘ib qilgan din. unga faqat yahudiy millatiga mansub aholi e’tiqod qilgani uchun u millat, milliy din hisoblanadi. yahudiy so‘zining kelib chiqishiga oid turli fikrlar mavjud. u bani isroil xalqiga mansub ya’qub payg‘ambarning o‘g‘li yahudo nomidan olingan. yahudiy xalqi bani isroil (isroil avlodlari) deb ham ataladi. yahudiy xalqiga nisbatan yevrey atamasi ham ishlatiladi. yahudiylik ta’limoti asosan quyidagi g‘oyalarga asoslanadi: 1. olamni yaratuvchi yagona xudo yahvega imon keltirish. «yahve» so‘zi «rab» (parvardigor) ma’nosini bildiradi. tavrotning «chiqish» kitobida xudoning musoga aytgan ushbu so‘zi keltiriladi: «yahve – ota-bobolaringiz ibrohim, is' hoq, ya’qublarning parvardigori, u meni sizga yubordi» (chiqish, 3)yahudiy ruhoniylari «yahve» so‘zi o‘rniga «adonay» (rab, xoja) so‘zini qo‘llashga buyurganlar. faqat ruhoniylargina ibodat vaqtida yahve nomini tilga olganlar. yahudiylik ta’limotiga ko‘ra, yahve olamlarni yaratishni yakshanbadan boshlab, juma kuni tugatdi, shanbada esa yahudiylarga …

2 / 8

‘ambarga tur tog‘ida berilgan. yahudiy dinining ikkinchi manbasi talmuddir. ushbu manbalar injilning tarkibiy qismlarini tashkil etadi. tavrot besh kitobni o‘z ichiga oladi: 1) «ibtido»; 2) «chiqish»; 3) «levit» (qabila boshliqlari); 4) «sonlar»; 5) «ikkinchi qonun». talmud (qad. yahud. lamid – o‘rganish) u og‘zaki qonun, tora esa yozma qonun deb yuritilgan. talmudning falastin nusxasi milodiy iii asrda, vavilon (bavliy) nusxalari esa milodiy v asrda ko‘chirilgan. unda yahudiylarning esxatologik (ya’ni oxirat, qiyomat, marhumlarning tirilishi, oxiratdagi ajrim va hokazo) tasavvurlari, marosimlari, urf-odatlari bayon etilib, u 248 ta vasiyat, 365 ta taqiqni o‘z ichiga oladi. midrashlar – yahudiylarning yana bir diniy manbasidir. u diniy qonun-qoidalar to‘plami bo‘lib, sinagoga (yahudiylar ibodatxonasi) targ‘ibotlarida foydalanadilar. 20 o‘rta osiyoda yahudiylik. yahudiylar o‘rta osiyoga qadim zamonlardan ko‘chib kelganliklari haqida rivoyatlar mavjud. rivoyatlarga ko‘ra, ular eron orqali o‘rta osiyoga kirib kelganlar. ular miloddan avvalgi viii asrlarda assuriya quvg‘inlari paytida eronga ko‘chib kela boshlaganlar. miloddan avvalgi viii asrda ba’zi yahudiylar isroilni …

3 / 8

smi buxoro shahri atrofida istiqomat qilgani tufayli «buxoro yahudiylari» nomi bilan tanilgan. mustaqillik yillarida mamlakatimizda yahudiy jamoalari ham boshqa millat va konfessiya vakillari qatorida o‘z milliy, diniy urf-odat va amallarini bajarish imkoniyatiga ega bo‘ldilar. hozirda toshkent, buxoro, samarqand shaharlarida buxoro va ashkenazi (yevropalik) yahudiylarning milliy madaniy markazlari va respublikaning 3 ta hududiy tuzilmasida 8 ta sinagoga fao liyat ko‘rsatmoqda. hinduiylik. hinduiylik murakkab din bo‘lib, u uzoq davr mobaynida shakllangan. miloddan avvalgi vi–v asrlarda braxmanlik bilan bud daviylik o‘rtasidagi raqobat natijasida hinduiylik dini yuzaga keldi. bu dinga hindiston aholisining 83 foizi e’tiqod qiladi. hinduiylikda besh qoida ustuvor hisoblanadi: 1) vedalarning muqaddasligi; 2) (pir, ustoz) ning tan olinishi; 3) muqaddas joylarga ziyoratga borish; 4) sanskrit muqaddas til ekanligi; 5) sigirning muqaddas ekanligi tan olish. hinduiylikda braxmanlar deb ataluvchi ruhoniylar asosiy o‘rin egallaydi. hinduiylikda braxmanlar nafaqat oliy tabaqa vakillaridan, balki oddiy xalqdan yoki ayollardan bo‘lishi mumkin. ular eski aqidalar zamon talabiga javob bermasligini …

4 / 8

da» manbasida u quyosh xudosi – birinchi darajali xudo hisoblanib, ibodat paytida uni savitar roxita, surya, audita nomlari bilan ataydilar. u «krishna bilan qo‘shilib yarim inson, yarim xudo shaklidagi qahramon deb tan olinadi». hinduiylikda «mahobxorat» va «ramayana» dostonlari o‘ziga xos muqaddas o‘rin egallaydi. vishnu ba’zida to‘rtqo‘lli qilib tasvirlanadi. krishna murakkab obraz bo‘lib u haqda olov, chaqmoq, moma qaldiroq, osmon, quyosh, bilan bog‘liq afsonalar mavjud. krishna jangovar, yengilmas qahramon sifatida ta’riflanadi. vishnuiylik bayramlari turli-tuman bo‘lib, ular bir necha kunlarga cho‘zilib ketadi. ular duolar o‘qish, ta’zim bajo keltirish, ommaviy diniy marosimlarda qatnashish, hadya, qurbonliklar atash, ibodatxona yaqinidagi yoki ichidagi hovuzlarda cho‘milish kabilar bo‘lgan. bu marosimlar faqat ruhoniylar boshchiligida bajariladi. sigir muqaddas hayvon sifatida xudolar qatorida e’zozlanadi. u keyinchalik «tirik but»ga aylanib, shivaning ma’budlik o‘rinini to‘ldirdi. vishnuiylikda muqaddas hayvon maymun bo‘lib «rigveda»da «vrishakani (erkak maymun) timsolida xanumanning timsolini ko‘rishimiz mumkin», degan rivoyat keltirilgan. maymun «ramayana» dostonidagi odam xudo – ramning ittifoqchisi maymun-xudo xanumanning …

5 / 8

eyarli barcha hind dinlari uchun umumiy bo‘lgan karmalar va nirvana haqidagi ta’limot hisoblanadi. nirvanaga erishgan inson qayta tug‘ilishdan ozod bo‘ladi. bunga esa faqat tarkidunyo qilganlargina erishadi, xolos. shuning uchun mazkur ta’limotda tarkidunyochilikka alohida e’tibor beriladi. inson dunyoda o‘zining barcha ehtiroslaridan voz kechgach, o‘z nafsini tiyishi, o‘z-o‘zini yengishi – yangi karma hosil bo‘lishiga yo‘l qo‘ymaydi. natijada karmaning kuchi yemirilib, uning ruhi kishanlardan ozod bo‘ladi. kishining karmasi qanchalar zaiflashsa, uning ichki dunyosi shuncha boyib boradi. bu jarayon ruhning to‘la ozod bo‘lgunigacha davom etadi. nihoyat, ruhning butunlay ozod bo‘lishi – nirvana holati yuz beradi. jayniylikda dunyoviy kishidan ham, tarkidunyo qilgan rohibdan ham ma’lum axloqiy qoidalarni bajarish talab qilinadi. chunki hayotning maqsadi ruhni yomon karmadan saqlash, yangi karmaning yuzaga kelishiga yo‘l qo‘ymaslik, borini ham asta-sekin yo‘q qilib yuborishdan iborat. buning uchun dunyoviy odam besh narsaga amal qilishi kerak: birinchisi – zarar yetkazmaslik (axinsa), ikkinchisi – rost so‘zlash (satya), uchinchisi – o‘g‘irlik qilmaslik (asteya), to‘rtinchisi …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dinlar (yahudiylik, hinduiylik, jayniylik, sikxiylik)"

2-mavzu: milliy dinlar. yahudiylik, hinduiylik, jaynilik,sikxiylik, konfutsiylik,daocizm, sintoiylik yahudiylik. yahudiylik dini – miloddan avvalgi 2000 yillikning oxirida falastinda vujudga kelgan, yakka xudolik g‘oyasini targ‘ib qilgan din. unga faqat yahudiy millatiga mansub aholi e’tiqod qilgani uchun u millat, milliy din hisoblanadi. yahudiy so‘zining kelib chiqishiga oid turli fikrlar mavjud. u bani isroil xalqiga mansub ya’qub payg‘ambarning o‘g‘li yahudo nomidan olingan. yahudiy xalqi bani isroil (isroil avlodlari) deb ham ataladi. yahudiy xalqiga nisbatan yevrey atamasi ham ishlatiladi. yahudiylik ta’limoti asosan quyidagi g‘oyalarga asoslanadi: 1. olamni yaratuvchi yagona xudo yahvega imon keltirish. «yahve» so‘zi «rab» (parvardigor) ma’nosini bildiradi. tavrotning «chiqish» kito...

This file contains 8 pages in DOCX format (27.2 KB). To download "dinlar (yahudiylik, hinduiylik, jayniylik, sikxiylik)", click the Telegram button on the left.

Tags: dinlar (yahudiylik, hinduiylik,… DOCX 8 pages Free download Telegram