davlatning iqtisodiy siyoqati

DOCX 9 pages 60.8 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 60.8 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

25 - mavzu . davlatning iqtisodiy siyoisati 1. iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solishningzarurligi va mihiyati 2. davlatning iqtisodiyotga taʻsir qilish usullari va vositalari. milliy iqtisodiyotning samaradorligi koʻp omilli koʻrsatkich boʻlib, bunda samaradorlikning erishilgan darajasi koʻp jihatdan iqtisodiyotdagi davlat yoki bozor tizimining tutgan roliga bogʻliq boʻlishi mumkin. chunki ancha yuqori samaradorlikka, birinchidan, bozorning tartibga solish usullari orqali; ikkinchidan, iqtisodiyotni faqatgina yagona markazdan ongli ravishda markazlashgan boshqarish yoʻli bilan; uchinchidan, takror ishlab chiqarish jarayonida davlatning aralashuvi va bozor usullarini uygʻunlashtirish orqali erishiladi. hozirgi davrda respublikamizning milliy iqtisodiyoti rivoji uchun koʻproq uchinchi yoʻl xususiyatli xisoblanadi. iqtisodiy tafakkur tarixida birinchi marta davlatning iqtisodiyotdagi roli masalasi a.smit tomonidan ilmiy asosda koʻrib chiqilgan. uning "xalqlar boyligining tabiati va sabablarini tadqiq qilish haqida" (1776-yil) degan kitobida bozor usullari orqali iqtisodiyotning oʻz-oʻzini tartibga solishning zarurligi taʻkidlab oʻtilgan. a.smitning fikricha, xususiy tovar ishlab chiqaruvchilar bozori davlat nazoratidan toʻliq ozod boʻlishi zarur. ana shundagina isteʻmolchilar talabiga mos ravishda ishlab chiqarishni …

2 / 9

qori xarajatlari va past sifatini saqlab qolishiga olib keladi. bunda past sifatli va narxi qimmat tovarlarni sotib olishga majbur boʻlgan milliy isteʻmolchilar yutqazadi. a.smitning "tinch qoʻyish" nazariyasi, 1929-1933 yillarda bozor iqtisodiyotiga asoslangan deyarli barcha mamlakatlarni qamrab olgan iqtisodiy inqiroz davrida tanqidga uchradi. iqtisodiy tanazzul va ommaviy ishsizlik davlatning iqtisodiy jarayonlarga aralashuvini kuchaytirishni taqozo qildi. davlatni iqtisodiyotdagi rolini oshirish masalasi j.m.keynsning "ish bilan bandlik, foiz va pulning umumiy nazariyasi" (1936-yil) nomli kitobida oʻz aksini topdi. bu kitobda muallif davlat fiskal (xazinaviy) va kreditli tartibga solish vositalaridan foydalanib, jamiyatning yalpi talabini ragʻbatlantirishni va aholining ish bilan bandligini taʻminlashi zarurligini isbotlaydi. amalda gap davlatning uzluksiz ravishda inqirozga qarshi siyosat oʻtkazishi, iqtisodiy inqirozning salbiy oqibatlarini tugatish va sanoat siklining oʻzgarishini yoʻqotish haqida ketadi. keyns nazariyasi ancha tugal shaklda aqshda amalga oshirildi. urushdan keyingi davrda keyns nazariyasidagi koʻrsatmalar u yoki bu darajada bozor iqtisodiyoti amalda ustun boʻlgan barcha mamlakatlarda foydalanildi. shu bilan birga davlatning iqtisodiyotdagi …

3 / 9

inlash, mamlakatda ichki tartibni saqlash va aholining kam taʻminlangan qismini ijtimoiy himoyalash kabilarni misol qilib keltirish mumkin. ikkinchidan, bozor iqtisodiyoti sharoitida ishlab chiqarish va isteʻmolning xususiy tavsifi bir qator ijobiy va salbiy oqibatlarni tugʻdiradi. bu oqibatlar bevosita uchinchi tomon manfaatida aks etadi va demak kishilarning alohida guruhi va umuman jamiyat manfaatiga taʻsir qiladi. masalan, chiqitli texnologiyaga asoslangan ishlab chiqarishlarda tozalash qurilmalariga xarajatlarni tejash, xususiy ishlab chiqaruvchilar nuqtayi nazaridan (u yoki bu kompaniya yoki individual ishlab chiqaruvchi uchun) foydali, atrof-muhitni ifloslanishiga olib kelishi esa boshqa kishilar uchun qoʻshimcha salbiy oqibatga ega. davlat yakka tadbirkor yoki isteʻmolchidan farqli, jamiyat manfaatini ifodalab, qoʻshimcha ijobiy samarani ragʻbatlantirishga va aksincha salbiy samara bilan bogʻliq faoliyatni tartibga solishi va cheklashga harakat qilishi zarur. uchinchidan, davlatning iqtisodiy jarayonlariga aralashuvi shu sababli roʻy beradiki, individual isteʻmolchilar hamma vaqt u yoki bu tovarni isteʻmol qilishning oqibatlarini obʻektiv baholay olmaydi. shu nuqtayi nazardan, davlat foydali isteʻmolni kengaytirish va aksincha sogʻliqqa …

4 / 9

xizmat koʻrsatish va shu kabilarni oʻz zimmasiga oladi. beshinchidan, hozirgi sharoitda barqaror, izchil iqtisodiy oʻsishni ragʻbatlantirish vazifasi ham davlatning zimmasiga tushadi. iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solishning maʻlum chegaralari ham mavjud boʻlib, ular ishlab chiqarish samaradorligiga davlatning taʻsiridan kelib chiqadi. iqtisodiyotga davlatning har qanday aralashuvi maʻlum xarajatlarni taqozo etadi. ularga eng avvalo tartibga solishni tashkil etish va amalga oshirish boʻyicha xarajatlarni kiritish mumkin. shuningdek, tartibga solishning u yoki bu shakli bozor muvozanati, ishlab chiqarish hajmi, resurslarning qayta taqsimlanishiga koʻrsatishi mumkin boʻlgan taʻsirni ham hisobga olish lozim. bunda tartibga solishni amalga oshirish bilan bogʻliq boʻlgan sarf-xarajatlarning miqdori davlatning iqtisodiyotni tartibga solishi natijasida olinadigan samaradan kam boʻlishi lozim. ularning nisbati davlatning iqtisodiyotga aralashuvi chegaralarini belgilab beradi. xx asrning 80-yillarida rivojlangan mamlakatlarda yangi konservativ konsepsiyalar asosida iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solishni cheklash jarayonlari boshlandi. bunda tartibga solishning anʻanaviy shakllaridan voz kechildi, davlat mulkini xususiylashtirish yoʻli bilan davlat sektori ulushi qisqartirildi, xoʻjalik qarorlarini qabul qilishda …

5 / 9

gan natijani bermadi. masalan, aqshda yammdagi davlat sarflari ulushi 1980-yilda 22,6% boʻlsa, 1987-yilga kelib 27%ga qadar oʻsdi. davlat qarzlari kamayish oʻrniga oʻsib ketdi, inflyasiyaning pasayishi moliya tizimining izdan chiqishdan saqlab qola olmadi. aksincha, inflyasiyaning cheklanganligi uchun oʻsish surʻatlarining pasayishi, ishsizlikning oʻsishi, real ish haqining pasayishi kabi holatlar yuzaga keldi. bunday jarayonlar angliya, yaponiya, avstriya, italiya va boshqa mamlakatlarda ham roʻy berdi.[footnoteref:1] [1: osnovы ekonomicheskoy teorii. politekonomiya: uchebnik / pod red. d.d.moskvina. – m.: yeditorial urss, 2003, 392-393-b.] 90-yillardan boshlab iqtisodiyotni tartibga solishda keynscha tendensiyalar yangidan kuchaya boshladi. iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solishning yangi tipi davlat va xususiy sektor oʻrtasidagi munosabatlarni roʻyobga chiqarish, davlat tomonidan tartibga solishning moslashuvchanligini oshirish, toʻgʻridan-toʻgʻri aralashuv shakllari va byurokratik nazoratning kamayishi bilan tavsiflanadi. 1. iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solish, uning maqsadi va vazifalari. iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solish obʻektiv ravishda shartlanadi. koʻplab iqtisodchilar iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solinishining zarurligini faqat bozorning kamchiliklari, uning koʻplab iqtisodiy muammolarni …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "davlatning iqtisodiy siyoqati"

25 - mavzu . davlatning iqtisodiy siyoisati 1. iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solishningzarurligi va mihiyati 2. davlatning iqtisodiyotga taʻsir qilish usullari va vositalari. milliy iqtisodiyotning samaradorligi koʻp omilli koʻrsatkich boʻlib, bunda samaradorlikning erishilgan darajasi koʻp jihatdan iqtisodiyotdagi davlat yoki bozor tizimining tutgan roliga bogʻliq boʻlishi mumkin. chunki ancha yuqori samaradorlikka, birinchidan, bozorning tartibga solish usullari orqali; ikkinchidan, iqtisodiyotni faqatgina yagona markazdan ongli ravishda markazlashgan boshqarish yoʻli bilan; uchinchidan, takror ishlab chiqarish jarayonida davlatning aralashuvi va bozor usullarini uygʻunlashtirish orqali erishiladi. hozirgi davrda respublikamizning milliy iqtisodiyoti rivoji uchun koʻproq uchinc...

This file contains 9 pages in DOCX format (60.8 KB). To download "davlatning iqtisodiy siyoqati", click the Telegram button on the left.

Tags: davlatning iqtisodiy siyoqati DOCX 9 pages Free download Telegram