navro'z bayrami tarixi

DOC 5 pages 101.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 101.0 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

guruh sana 26-mavzu: “bahoriy bayramlar va navro‘z” ulug‘vorligi! navro‘z bayrami tarixi. navro‘z bayrami fors-tojik va turkiy xalqlarning qadimiy bayramlaridan biridir. bu bayram 21-mart kuni nishonlanib, aynan kun va tun teng bo‘lgan paytga mos keladi. tarixiy manbalarda keltirilishicha va olimlarimiz fikriga koʻra, navroʻzning shakllanish davri – eng qadimgi zamonlardan zardushtiylikning paydo boʻlishigacha davom etgan asrlarni oʻz ichiga olgan. navro‘z so‘zi fors-tojik tilidan olingan bo‘lib “yangi kun” degan ma’noni bildiradi. qadim-qadimdan navroʻz xolis niyatli kishilarning sevimli ayyomi boʻlib kelgan. oʻsha kunlarda hatto urush-janjallar ham toʻxtalgan, gina-qudratlar kechirib yuborilgan. shohlar el ichidan eng munosib kishilarni taqdirlashgan, ayrim mahbuslarning gunohidan oʻtishgan. bahor va yangi ayyom har bir yurakdan muhim joy olgan quvonchli damlarda koʻpchilikning “navroʻz qayerda va qachon paydo boʻlgan ekan?” - degan savoliga “saodat” jurnalida eʼlon qilingan “onaqutining sahovati” maqolasida bunga asosli javob berilgan. unda, “navro‘z dunyoga ilk alifboni bergan buyuk allomalarning vatani boʻlgan, xorazmda paydo bo‘lgan. shuningdek, keyingi yillarda olib borilgan arxeologik …

2 / 5

ida odamlarga kasb oʻrgatadi, temir eritib qurol yasatadi, ip yigirtirib kiyim toʻqitadi, imoratlar barpo qiladi, tabiblik sirlarini ochadi, kema yasaydi, bogʻ bunyod qiladi. nihoyat, bir kuni taxt yasatib, unda osmonga koʻtariladi. ushbu afsonaga koʻra xuddi shu kuni navroʻz nishonlangan. alisher navoiy “tarixi mulki ajam” (“ajam shohlari tarixi”) asarida jamshidning buyuk kashfiyotlari soʻngida ulugʻ navroʻz ixtiro qilinganligini bayon qiladi. darhaqiqat, navroʻzning qachon va qanday vujudga kelganligini aniq koʻrsatish qiyin boʻlsa-da, shuni aytish mumkinki, bu bayram dono kishilar tomonidan kashf qilingan. chunki navroʻzning dunyoga kelishi chuqur ilmiy asoslangan koinot va tabiat qonuniyatlari, yaʼni quyoshning hamal burjiga kirishi, tun va kunning tenglashuvi, kunduzning uzaya boshlashi, tabiatda jonlanishning boshlanishi bilan bogʻliq boʻlgan. bu esa (har qanday jamiyatda) yil boshi qachon kelishidan qatʼi nazar navroʻzni uygʻonish bayrami sifatida nishonlash uchun asos boʻlgan. bundan tashqari, navroʻzning chuqur ildizlariga murojaat qilsak, u eng qadimiy davrlarda - ibtidoiy odamlarning dehqonchilikka oʻtganidan soʻng dalalarda yangi ish mavsumi boshlanishidan oldin …

3 / 5

u gaplar bo‘lib o‘tganiga hozir uch ming yildan ko‘proq vaqt o‘tdi”,- deb yozadi. bahor va mehnat bayramining paydo bo‘lishi haqidagi tarixiy ma’lumotlar davrlar o‘tishi bilan turli o‘zgarishlarga uchrab, shu kunlargacha yetib kelgan. ana shunday afsonalarning aksariyati navro‘zi olamning vujudga kelishini afsonaviy jamshid bilan bog‘laydi. navro‘z haqidagi qadimgi afsonalarda esa bu umumxalq bayramining paydo bo‘lishi ajdodlarimizning bahor fasli va ko‘klamgi dala ishlarining boshlanishiga aloqador udumlariga bog‘lanadi. navro‘z 21-martdan 22-martga o‘tar kechasi “qozon to‘la” udumi bilan boshlanadi. shu oqshomda kechasi bilan ko‘pchilik bo‘lib sumalak va halim ham pishirilgan. bu taomlar qozoni ertasiga ochilgan. navro‘z “qozon to‘ladigan”, ya’ni qut baraka tantana qiladigan xalq bayramidir. navro‘zda qozon-qozon sumalaklar qaynashi, to‘kin - sochinlik, dalalar serhosilligi, mevaga to‘la bog‘lar sahovatidan dalolat beradi. ulus kuni, ya’ni navro‘zga bag‘ishlangan qozoq xalq qo‘shiqlaridan birida: ulus kuni qozon to‘lsa, yil bo‘yi sut mo‘l bo‘lar, ulug‘lardan olqish olsang, u yil o‘ljang mo‘l bo‘lar! navro‘z bayrami, sumalak tantanasi, boychechak, lola sayli bilan …

4 / 5

boshlangan va o‘rta osiyo, eron, afg‘oniston xalqlarida eng katta bayramlardan biri hisoblangan. bu o‘lkalarga islom dini kiritilganidan keyin navro‘z bayrami man qilingan, ammo xalq o‘z sevgan bayramini nishonlashda davom etgan. o‘rta osiyo va eron xalqlari arab xalifaligi hukmronligidan qutulgan davrdan boshlab, navro‘z bayramini o‘tkazish yana rasmiy tus olgan. navro‘z bayrami haqidagi ma’lumotlar abu rayhon beruniyning “qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar” va boshqa asarlarida, umar xayyomning “navro‘znoma” asarida uchraydi. mahmud koshg‘ariyning “devonu lug‘otit-turk” asarida navro‘zga bag‘ishlang‘an xalq qo‘shiqlari keltirilgan. o‘rta osiyolik tarixchi olim abu bakr al-narshaxiy (899- 959) o‘zining “buxoro tarixi” asarida navro‘z kuni siyovush qabri boshida odamlar xo‘roz so‘yishlarini va bunga uch ming yildan ortiqroq vaqt o‘tganini yozgan (“buxoro tarixi”, t., 1966). o‘rta osiyo hududida navro‘z bayrami nishonlanganligi to‘g‘risida boshqa manbalarda ham ma’lumotlar bor. o‘zbekiston hududida yashagan xalqlar ham bu kunni yangi yilning boshlanishi deb quvonch bilan kutib olganlar. bir necha kun ilgari tayyorgarlik ishlari boshlangan. bug‘doyni undirishga qo‘yilgan va uning …

5 / 5

davrida (20-a. 80-y.lar o‘rtalaridan) asossiz ravishda navro‘z diniy bayram va marosimlar qatorida man qilindi. bugungi kunda o‘zbekiston va o‘rta osiyodagi boshqa mamlakatlar mustaqillikka erishgach, boshqa qadriyatlar qatorida navro‘z bayrami yana tiklandi. hozir o‘zbekistonda ham navro‘z umumxalq bayramlaridan biri sifatida nishonlanadi. 21-mart dam olish kuni deb e’lon qilingan. har yili shu kuni respublikaning barcha viloyatlaridagi xiyobon va maydonlarda bayram sayillari tashkil qilinadi, konsertlar beriladi. bir necha kun mobaynida mahallalarda navro‘zga bag‘ishlangan tadbirlar o‘tkaziladi, sumalak, halim va boshqa tansiq taomlar pishiriladi. navro‘z kunlari hokimliklar, mahallalarning faollari, xayr-ehson tashkilotlari mehribonlik uylari , urush va mehnat faxriylari, yolg‘iz keksalar huzuriga tashrif buyurib, ularni qutlab, sovg‘a-salomlar ulashadi navroʻz - yashnash, yasharish bayrami, tabiatning uygʻonishi bilan bogʻliq yangi kunning boshlanishidir. ota-bobolarimiz, buvi-momolarimiz bu bayramni nishonlab, turli-tuman, rang-barang udum va marosimlar oʻtkazishgan. qadimda ajdodlarimiz navroʻz kunlari qishki manzillari qishloqlardan yozgi mehnat va hordiq maskanlari — yozloqlarga koʻchib oʻtishgan 2009-yil 30-sentabrda navroʻz unesco tarafidan nomoddiy madaniy meros roʻyxatiga …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "navro'z bayrami tarixi"

guruh sana 26-mavzu: “bahoriy bayramlar va navro‘z” ulug‘vorligi! navro‘z bayrami tarixi. navro‘z bayrami fors-tojik va turkiy xalqlarning qadimiy bayramlaridan biridir. bu bayram 21-mart kuni nishonlanib, aynan kun va tun teng bo‘lgan paytga mos keladi. tarixiy manbalarda keltirilishicha va olimlarimiz fikriga koʻra, navroʻzning shakllanish davri – eng qadimgi zamonlardan zardushtiylikning paydo boʻlishigacha davom etgan asrlarni oʻz ichiga olgan. navro‘z so‘zi fors-tojik tilidan olingan bo‘lib “yangi kun” degan ma’noni bildiradi. qadim-qadimdan navroʻz xolis niyatli kishilarning sevimli ayyomi boʻlib kelgan. oʻsha kunlarda hatto urush-janjallar ham toʻxtalgan, gina-qudratlar kechirib yuborilgan. shohlar el ichidan eng munosib kishilarni taqdirlashgan, ayrim mahbuslarning gunohidan oʻtish...

This file contains 5 pages in DOC format (101.0 KB). To download "navro'z bayrami tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: navro'z bayrami tarixi DOC 5 pages Free download Telegram