intellektual robototexnik tizimlari

DOCX 12 стр. 217,0 КБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 217,0 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

14-ma'ruza. intellektual robototexnik tizimlar intellekttual robototexnik tizimlari, asosiy tushunchalar sun’iy intellekt; tushunchasi birinchi bo’lib 1950 yilda angliya matematigi alan t’yuring tomonidan «hisoblash mashinasi va intellekt” maqolasida ishlatilgan. sun’iy intellekt deganda odamni fikrlash qobiliyati o’rganish va uni texnik vositalarda amalga oshirishdan iboratdir. birinchi intellektual robot “sheyki” 1978 yil amerikada yaratilgan. keyingi robot “xivin” 1980 yil yaponiyada ishlab chiqarilgan. bu robot berilgan chizmaga qarab birorta detalni yig’a oladi. bu robotda sun’iy intellekt sistemasi mavjud. intellektual masala unda tayyor algoritm sxema yoki yechim programmasi bo’lmaydi. algoritm deb biror faoliyatni amalga oshirishdagi operatsiyalar ketma-ketligiga aytiladi. xozirgi vaqtda sun’iy intellekt asosi robototexnikada va ekspert sistemalarda qo’llaniladi. robotlarning intellektual tizimlarda mantiqiy xulosa jarayoni. bilim tushunchasi; bu tushuncha intellektual sistemalarda asosiy tushunchalardan hisoblanadi. tashqi muhitning ob’ektlarini bilish orqali olingan natijadir. bilim deganda fakt va qoidalar yig’indisini yoki to’plamini tushunamiz. intellektual masalalar quyidagi xususiyatlarga ega : birinchidan masalani yechish algoritmi noma’lum, ma’lum emas va ularda tasvir, rasm, belgi, …

2 / 12

gan adaptiv sistemaga aytiladi. intellektual sistema yechadigan masalalar quyidagi xususiyatga ega bo’lishi kerak: 1) ularda masalani yechish algoritmi noma`lum bo’ladi; 2) ularda odatda ishlatiladigan raqamli formatdagi informasiyalardan tashqari, tasvir shaklidagi, rasm, harflar, so’zlar, ovoz kabi ko’rinishdagi informasiyalar ham ishlatiladi; 3) ularda noaniqlik shartida ko’p variantlardan birortasini tanlash kerak bo’ladi. intellektual robototexnik tizimi (irt) shunday o’zgaruvchidan tashkil topadiki, u tashqi muhitni hisobga olgan holda, boshqaruv ob`yektiga real ijro sistemasi orqali ta`sir etadigan sistemadir. irt da maqsad va boshqarish ta`sirlari tashqi muhit, boshqarish ob`yekti va real situasiyani hisobga olgan holda shakllantiriladi. irtning xususiyati, u o’rgansin, moslashsin, tajriba orttirish, qaror qabul qilish qobiliyatiga ega bo’lishi kerak. intellektual sistemalarda bilimlar ikki guruhga bo’linadi: 1) statik bilimlar; 2) dinamik bilimlar. statik bilimlar deb, intellektual sistemani loyihalash etapida kiritilgan bilimlarga aytiladi. dinamik bilimlar deb, intellektual sistemaning ishlash jarayonida yoki real vaqt masshtabida olingan bilimlarga aytiladi. bilimlarni fakt va qoidalarga bo’lish mumkin. fakt deganda shunday bilimlar turi …

3 / 12

edmetlardan tashkil topgan deb qaraladi. demak, original – qandaydir real mavjud bo’lgan yoyinki hali mavjud bo’lmagan, loyihalashtirilayotgan sistemalar, elementlar va ularda yuz beradigan hodisalar, jarayonlar, texnologiyalar va ular haqidagi bilimlardir. original predmet sohasining alohida qaraladigan qismidir. original – u mansub bo’lgan predmet sohasining tilida ifodalanadi va predmet sohasiga oid umumiy bilimlarda, ya’ni muayyan fan sohasida muayyan tarzda aks etadi. originalga “robot texnikasi” predmet sohasi deb qaralganda, uning qismi bo’lgan “kinematika”, “dinamika”, “boshqaruv tizimlari”, “texnologiya jarayonlari” bo’limlari, bu bo’limlar predmet sohasi deb qaralganda esa shu bo’limlarda qaraladigan muayyan tizimlar, jarayonlar, texnologiyalar va shular misol bo’la oladi. model – (lotincha modulus – andaza, namuna, nusxa) keng ma’noda originalning o’rniga ishlatiladigan uning obrazidir. model (aks etgan nusxa) originalning asosiy xossalarini aks ettiruvchi predmetlar va ular bglanishlarining majmuasidir. model originalning asosiy xossalarini aks ettirgan holda originaldan bevosita olish qiyin bo’lgan yoki olish imkoni bo’lmagan ma’lumotlarni olish uchun tanlangan predmet yoki predmetlar sistemasidir. model ham …

4 / 12

dmetlarni (ob’ektlarni) tanlashdan, bu xossalar va ob’ektlar haqida predmet sohasidan tegishli ma’lumotlar yig‘ishdan boshlanadi. mazkur predmet sohasi uchun model rolini o’ynay oladigan predmet (fan) sohasi tanlanadi va unda model tuziladi. modellash. originalning asosiy xossalarini ochib berishda qatnashuvchi predmetlarni uning ob’ektlari deb ataymiz. ob’ektlar – modellovchi kishi (sub’ekt) faoliyati va diqqat – e’tibori qaratilgan predmetlardir. ob’ektlarga birinchi galda originalni tashkil etuvchi elementlar va original xossasini tavsiflovchi o’zgaruvchilar va parametrlar kiradi. matematikaviy model tuzishda quyidagi ko’rsatmalarga rioya qilish tavsiya etiladi: originalning ob’ektlari to’plami tuziladi; ob’ektlar to’plamidagi amallar va munosabatlar aniqlanadi; ob’ektlar, amallar va munosabatlar guruhlarga bo’linadi; ob’ektlar, amallar va munosabatlar tabiiy tarzda aks etadigan fan sohasi (matematika yoki fan bo’limi) tanlanadi; matematikaviy model ishlab chiqiladi. model tuzishda originalga nisbatan dastlabki model uchun unga nisbatan model tuzish va yana keyingisiga nisbatan model tuzish jarayoni ham yuz berishi mumkin (13.4 – rasm). bunda biror (2) predmetlar sistemasi birinchi (1) predmetlar sistemasiga nisbatan model bo’lsa, …

5 / 12

ntellekt sohasiga quyidagilar kiradi: robotatexnika masalalari, teoremalarni isbotlash, robotlarni boshqarish, tasvirlarni bilib olish. mashina yordamida tarjima kilish va tabiy tildagi tekstlarni tushnish, yoki dasturlari mashina yordamida ijod qilish (muzikani, she’rni va matnlarni sintez qilish ekspert sistema). teoremalarni isbotlash: sun’iy intellektni asosiy masalalaridan biridir, bu masalani yechishda turli hil gipotezalardan deduktiv metodlardan foydalaniladi. 1954 yilda a.n’yuell olim shaxmat o’yini uchun programma tuzishni maqsad qildi va 1956 yilda ipl programmalash tilini yaratdi. dj. shou g. saymon bilan birgalikda . lisp tilini birinchi versiyasi va bu til yordamida simvoli informasiya bilan ishlash mumkin. 1956 yilda teoremalarni isbotlash uchun lt programmasi yaratildi. sun’iy intellekt masalalarini yechish uchun quyidagi tillar yaratilgan: 1) lisp 1960 yilda prolog (1975-1979) tillari misol bo’la oladi. tasvirlarni bilib olish p.uijton birinchi bo’lib bu sohada ishlagan. 1980 yil turli hil ob’ektlarni ochish va ularni sinflash jarayonlarni avtomatlashtirgan. lekin murakkab tasvirlarni bilib olish masalasini yecha olmagan. sun’iy intellekt sohasida yana asosiy bo’lib …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "intellektual robototexnik tizimlari"

14-ma'ruza. intellektual robototexnik tizimlar intellekttual robototexnik tizimlari, asosiy tushunchalar sun’iy intellekt; tushunchasi birinchi bo’lib 1950 yilda angliya matematigi alan t’yuring tomonidan «hisoblash mashinasi va intellekt” maqolasida ishlatilgan. sun’iy intellekt deganda odamni fikrlash qobiliyati o’rganish va uni texnik vositalarda amalga oshirishdan iboratdir. birinchi intellektual robot “sheyki” 1978 yil amerikada yaratilgan. keyingi robot “xivin” 1980 yil yaponiyada ishlab chiqarilgan. bu robot berilgan chizmaga qarab birorta detalni yig’a oladi. bu robotda sun’iy intellekt sistemasi mavjud. intellektual masala unda tayyor algoritm sxema yoki yechim programmasi bo’lmaydi. algoritm deb biror faoliyatni amalga oshirishdagi operatsiyalar ketma-ketligiga aytiladi. xozirgi ...

Этот файл содержит 12 стр. в формате DOCX (217,0 КБ). Чтобы скачать "intellektual robototexnik tizimlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: intellektual robototexnik tizim… DOCX 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram