zamonbobo madaniyati

DOCX 6 pages 19.4 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.4 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

13.mavzu: bronza davri va uning o’rganilishi. mavzu rejasi: 1. zamonbobo madaniyati. 2.tozabog'yob madaniyati. 3.qayroqqum va chust madaniyatiari. zamonbobo madaniyati. zarafshonning quyi oqimida hududlarida mil. avv. iii ming yillik oxiri - ii ming yillik birinchi yarmida zamonbobo madaniyati faoliyat yuritgan. buxoro vohasining shimoli-g‘arbidagi zamonbobo ko‘li yaqinidan qabriston, uning yaqingi gujaylining qurib qolgan o‘zani bo‘yidan zomonbobo manzilgohi o‘rganilgan. zomonbobo ko‘lidan g‘arbroqda soy bo‘yida ikkinchi manzilgoh joylashgan. manzilgohdan bir necha yarim yerto‘la uy-joylarning o‘rni ochib o‘rganilgan. ulardan birida arxeologik qazish ishlari amalga oshirilib, 170 kv. m. maydonni egallagan yarim yerto‘la uy-joy to‘liq ochilgan. uylarning sathida yog‘och ustunlarining o‘rni saqlanib qolgan. uylarning ichida o‘choq va ichki tomondan loysuvoq qilingan xo‘jalik o‘rasi joylashgan. manzilgohda ikkita kulba va ikki yarusli xumdon (diametri 90 sm.) aniqlangan. kulbalar hunarmand kulollarning sopol buyumlarni tayorlaydigan ustaxonasi mumkin. manzilgohning atrofini o‘rab olgan qalinligi taxminan 2 m. keladigan val-tuproq devorning qoldiqlari saqlanib qolgan. moddiy topilmalar chaqmoqtoshdan ishlangan o‘roq qadamalari, yorg‘uchoq bo‘laklari, sopol …

2 / 6

ruza, lazurit, serdolik) va oltindan yasalgan munoqlar, misdan ishlangan ko‘zgu, ayol haykalchalari topilgan. qizilqum cho‘lida mil. avv. iii ming yillikning oxiri-ii ming yillikning boshlarida “lavlakon plyuviali” davri tugab, qurg‘oqchil iqlim sharoitining vujudga kelishi, bu yerda yashagan qabilalarning xo‘jaligiga jiddiy taʼsir qiladi. tabiatdagi tayyor ozuqa manbai bilan kun kechirib kelayotgan aholi xo‘jalik shakllarini o‘zgartirishga majbur bo‘ladilar. zamonbobo madaniyati kaltaminor madaniyatining qurg‘oqchilik tufayli o‘troqlashishi natijasida vujudga kelgan. zomonboboliklar mahalliy hududning tabiiy iqlim sharoitga mos holda xo‘jalikning nisbatan sodda bo‘lgan ko‘rfaz usulida sug‘orishga asoslangan dehqonchilik shakli va uy chorvachiligi bilan hayot kechirgan. zamonboboliklar hayotida to‘qay sharoitida yashaydigan yovvoyi hayvonlarni ov qilish va baliqchilik kabi o‘zlashtiruvchi xo‘jalik shakllari qo‘shimcha oziq-ovqat manbai sifatida ahamiyatini yo‘qotmagan. sopol buyumlari qo‘proq ko‘lda, qisman charxda yasalgan. ayrim qabrlardan charxida yasalib, sirtiga naqsh solingan sopol buyumlarining kam sonli nusxalari ham topilgan. ular janubiy turkmanistondagi o‘troq dehqon jamoasining nomozgoh iv bosqichi oxirlariga oid sopol buyumlariga o‘xshash. zamonbobo madaniyatiga oid yodgorliklardan tosh, …

3 / 6

to‘g‘risidagi fikrni ilgari surgan edi. keyinchalik bu makonlar suvyorgan madaniyatiga oidgi aniqlanadi. kaltaminor madaniyatining oxirida iqlim sharoiti qurib borishi natijasida mahalliy aholi xo‘jalik shaklini o‘zgartirgan bo‘lishi mumkin. lekin makonlardan ishlab chiqaruvchi xo‘jalik faoliyatidan darak beradigan moddiy ashyolar uchramaydi. bu madaniyatga oid yodgorliklar va moddiy madaniyati juda sust o‘rganilgan. suvyorgan aholisi neolit davri yashash tarzini saqlab, yengil uylarda istiqomat qilgan. ishlab chiqaruvchi xo‘jalik shakllariga o‘tganliklari to‘g‘risida yetarli moddiy topilmalar mavjud emas. moddiy topilmalar xususiyatiga qaraganda ular anʼanaviy o‘zlashtiruvchi xo‘jalik ovchilik va baliqchilik xo‘jalik shakllarini saqlab qolgan bo‘lishlari mumkin. oyoqog‘itma hududidan kaltaminor madaniyatining so‘ngi bosqichiga oid makonlaridan xonaki chorvachilik mollari suyaklari topilib, aholi chorvachilikka o‘tganligidan kelib chiqilsa, suvyorgan undan holi emas. makonlardan kam sonli tosh qurollari va sopol buyumlari topib o‘rganilgan, xolos. ularning sopollari qo‘lda yasalib, sirtiga qizil angob surtilgan idishlar iborat. chaqmoqtoshdan paykonlar, pichoqlar, qirg‘ich va teshgichlar yasalgan. suvyorgan madaniyati egalari mil.avv. ii ming yillikning ikkinchi yarmida o‘troqlashib, yangi bir madaniyatning …

4 / 6

‘och ustunlar yordamida yopilgan. kulbalarning o‘rtasida markaziy o‘choq joylashgan. uylarning o‘lchami o‘rtacha 10x12 m., 12x15 m. dan iborat. uning atrofida moddiy topilmalar aniqlanmagan. devor yonida xo‘jalik maqsadlarida foydalanilgan o‘ralar mavjud. qavat 3 qabrlarida yakka va juft mayitlar dafn qilingan. ularning ayrimlaridagi marhumlar bir davrda, boshqalari esa turli davrlarda dafn etilgan. erkaklar o‘ng, ayollar chap tomon bilan bukchaytirib, juft mayitlar esa yuzma-yuz yotqizilgan holatda qo‘yilgan. marhumlarning bosh tomonida bir yoki ikki dona sopol idish mavjud. ayollarning qabrlarida turli zeb-ziynat buyumlari, ko‘proq bronza bilakuzuk, erkaklarning qabrida sopol idishdan tashqari bronzadan yasalgan qurollar topilgan. amudaryoning chap sohili hududlari o‘zboy o‘zani va sariqamish ko‘li atrofida ham tozabog‘yob madaniyati oid sopol buyumlari topilgan. bu yerlarda ham tozabog‘yob madaniyati tarqalgan. tozabog‘yobning moddiy madaniyatda srub va andronovo madaniyatlari moddiy ashyolari bilan yaqinlik kuzatiladi. bu mahalliy suvyorgan madaniyati asosida srub va andronovo madaniyatlari taʼsirida tozabog‘yob madaniyati vujudga kelganligini ko‘rsatadi. moddiy topilmalar sopol buyumlar, tosh qurollar, bronza buyumlar va …

5 / 6

o‘laklari va qurollarning parchalari topib o‘rganilgan. toshdan nayzaning uchi, yorg‘uchoq va boshqa anjomlar yasalgan. qavat 3 yodgorligi yaqinida qadimgi dehqon jamoalari tomonidan foydalanilgan ekin maydonlarining o‘rni saqlanib qolgan. tozabog‘yob madaniyati egalari sunʼiy qurilgan yerto‘la uylarda istiqomat qilib, xo‘jalikning chorvachilik va dehqonchilik shakllarini yuritgan. bu madaniyat taraqqiyotining dastlabki bosqichda xo‘jalikda chorvachilikning mavqei yuqori bo‘lgan. bu yerda qoramol, qo‘y va ot boqilgan. keyinchalik aholining o‘troqlash jarayoni chuqurlashib borishi natijasida sug‘orma dehqonchilik xo‘jaligi ahamiyati o‘sadi. bug‘doy, arpa, tariq va poliz ekinlar dehqonchilikning asosini tashkil etgan. amirabod madaniyati. mil.avv. x-viii asrlarda amudaryoning o‘ng sohili hududida qadimgi oqchadaryo o‘zaning janubiy yerlarida so‘nggi bronza davri amirobod madaniyati faoliyat yuritgan. mazkur madaniyatga oid makonlar qoraqolpog‘iston respublikasining to‘rtko‘l va beruniy, tumanlari hududlarida joylashgan bo‘lib, ulardan yakkaparson ii va qavat ii makonlarida arxeologik jihatdan yaxshi o‘rganilgan yodgorliklardir. uy-joy imoratlari yarim yerto‘la kulbalar va yer usti chaylalardan tashkil topgan. yarim yer to‘la uy-joylarning maydoniga ko‘ra katta, o‘rtacha va kichik o‘lchamli …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zamonbobo madaniyati"

13.mavzu: bronza davri va uning o’rganilishi. mavzu rejasi: 1. zamonbobo madaniyati. 2.tozabog'yob madaniyati. 3.qayroqqum va chust madaniyatiari. zamonbobo madaniyati. zarafshonning quyi oqimida hududlarida mil. avv. iii ming yillik oxiri - ii ming yillik birinchi yarmida zamonbobo madaniyati faoliyat yuritgan. buxoro vohasining shimoli-g‘arbidagi zamonbobo ko‘li yaqinidan qabriston, uning yaqingi gujaylining qurib qolgan o‘zani bo‘yidan zomonbobo manzilgohi o‘rganilgan. zomonbobo ko‘lidan g‘arbroqda soy bo‘yida ikkinchi manzilgoh joylashgan. manzilgohdan bir necha yarim yerto‘la uy-joylarning o‘rni ochib o‘rganilgan. ulardan birida arxeologik qazish ishlari amalga oshirilib, 170 kv. m. maydonni egallagan yarim yerto‘la uy-joy to‘liq ochilgan. uylarning sathida yog‘och ustunlarining o‘rni...

This file contains 6 pages in DOCX format (19.4 KB). To download "zamonbobo madaniyati", click the Telegram button on the left.

Tags: zamonbobo madaniyati DOCX 6 pages Free download Telegram