buddaviylik va xristian dini tarixi va falsafasi

DOCX 19 pages 84.2 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 84.2 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

12--mavzu: buddaviylik va xristian dini tarixi va falsafasi 1.buddaviylik dinining paydo bo'lishi tarixi, asosiy ta'limotlari, oqimlari va manbalari. 2. hozirgi davrda buddaviylikning rivojlanishi. o'zbekistonda buddaviylik dinining tarixiy ildizlari va hozirgi zamon. 3.xristianlikning paydo bo'lishi, asosiy yo'nalishlari, ta'limotlari va manbalari. 4. hozirgi davrda xristian dinining rivojlanishi va dunyo davlatlaridagi o'rni. o'zbekistonda xristian dinining rivojlanishi tarixi va hozirgi zamon. buddaviylik - uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, eramizdan avvalgi vi - v asrlarda hindistonda yuzaga kelgan. bu dinga e’tiqod qiluvchilar, asosan, janubiy, janubi-sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlarida, shri-lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, mongoliya, koreya, vetnam, yaponiya, kombodje, birma, tayland, laosda va qisman yevropa va amerika qit’alarida, rossiyaning shimoliy mintaqalari - buryatiya, qalmiqistonda istiqomat qiladilar. hozirgi kunda dunyoda buddaviylikka e’tiqod qiluvchilar soni qanchaligi aniqlanmagan, chunki ko’pgina mamlakatlar huquq normalariga ko’ra qaysi dinga e’tiqod qiluvchilar soni qancha deb hisobot ishlari olib borilmaydi. biroq taxminan olinganda hozirgi kunda dunyoda buddaviylar soni 400 …

2 / 19

aridagi buddaviylik ta’limotini o’rganish u yerdagi siyosiy-iqtisodiy, ma’naviy madaniyatini tushunishning asosiy omillaridan hisoblanadi. bu davlatlarda buddaviylik qoida va an’analari buddaviylikka e’tiqod qiluvchilar nazarida markaziy hukumat qonunlaridan ko’ra ustun turadi. bu narsa zamirida buddaviylikning potensial kuchi yotadi. buddaviylik asoschisining shaxsi. buddaviylik asoschisi haqiqiy tarixiy shaxsdir. bu ko’plab buddaviylik bilan shug’ullangan tadqiqotchi olimlar bizgacha etib kelgan manbalar asosida isbot qilganlar. buddaviylik asoschisi haqida xabar beruvchi folklor va badiiy adabiyotlar uni siddxarta, gautama, shakyamuni, budda, tadxagata, djipa, bxagavan kabi ismlar bilan zikr etadilar. bu ismlarning ma’nolari quyidagicha: siddxartxa - shaxsiy ismi, gautama - urug’ ismi, shakyamuni - shaklar yoki shakiya qabilasidan chiqqan donishmand, budda - nurlangan, tadxagata - shunday qilib shunday ketgan, djina - g’olib, bxagavan - tantana qiluvchi. bu ismlar ichida eng mashhuri budda ismi bo’lib, shu ismdan uning diniga buddaviylik (buddizm, buddiylik) nomi berilgan. hozirgi kunda buddaning beshta biografiyasi ma’lumdir: «maxavostu» - eramizning ii asrida yozilgan, «lalitavistara» - eramizning ii-iii asrlarida …

3 / 19

xa shakya qabilasining podshohlaridan biri shuddxodananing o’g’li edi. uning saroyi ximolay tog’lari etagida kapilavasti degan qishloqda bo’lgan. (hozirda nepal hududida). onasi - malika mayya. podshoh o’g’lini orzu havaslar og’ushida tarbiyalar, uni hech bir kamchiliksiz katta qiladi. ulg’ayib qo’shni podshohlardan birining qizi yashadxaraga uylanadi va o’g’il ko’rib, unga raxula deb ism qo’yadi. hech bir qiyinchilik va kamchilik ko’rmay o’sgan bola siddxartxa ittifiqo qarigan cholni, bemorni, og’ir mehnatli bir rohibni uchratadi. bundan qattiq ta’sirlagan shahzoda insoniyatni qiyinchilik va azobdan qutqarish yo’llarini axtarib saroyni tashlab ketadi. bu vaqtda u 30 yoshda edi. u beshta rohibga ko’shilib, ular bilan qishloqma-qishloq kezib yuradi. ko’p vaqt bu rohiblarga hamrohlik qilib, ularning yo’llarida ma’lum maqsad yo’qligini va bu yo’l o’z oldiga qo’ygan maqsadi - insoniyatni azob uqubatdan qutqarishga olib bormasligini anglaydi va rohiblar jamoasidan ajraladi. u chakalakzor o’rmonlarda kezib, charchab bir daraxti tagida dam olish uchun o’tiradi va o’ziga toki haqiqatni topmaguncha shu yerdan turmaslikni va’da beradi. …

4 / 19

doshlar orttiradi. budda 40 yil davomida o’z ta’limotini hindistonning turli joylariga etkazadi va 80 yoshida kushtnagara degan joyda dunyodan o’tdi. uning jasadi hind udumiga ko’ra u yerda kuydirilib, uning xoki 8 ta budda jamoalariga bo’lib yuborildi va har bir jamoa uni dafn etgan joyida ibodatxona barpo etdi. buddaning hayoti haqida turli afsonalar ham to’qilgan. bu afsonalarda aytilishicha, budda ko’p yillar davomida er yuzidagi turli mavjudotlar qiyofasida qayta tug’ilgan: 84 marta ruhoniy, 58 marta podshoh, 24 marta rohib, 13 marta savdogar, 18 marta maymun, 12 marta tovuq, 8 marta g’oz, 6 marta fil shuningdek baliq, qurbaqa, kalamush, quyon kabi qiyofalarda qayta tug’ilgan. jami 550 marta qayta tug’ilgan. u doimo qayerda, qay qiyofada tug’ilishini o’ziga o’zi belgilagan. so’nggi marta uni xudolar insoniyatni to’g’ri yo’lga boshlashi uchun inson qiyofasida yaratganlar. bu afsonalarning ba’zilariga ko’ra er yuzida gautamaga qadar 6 ta budda o’tgan. shuning uchun buddaviylikning ba’zi muqaddas joylarida 7 ta ibodatxona barpo etilgan. …

5 / 19

g asosiy qonuni bir-biriga bog’liqlik. hech bir narsa ma’lum sababsiz yaralmaydi. lekin har bir hodisa yoki harakatning birlamchi sababini aniqlash mumkin emas. shuning uchun buddaviylik dunyoni shu holicha qabul qilishga chaqiradi. buddaviylik ta’limotiga ko’ra, har qanday narsa yoki hodisa u hoh moddiy yoki ma’naviy bo’lsin dxarma (element)lardan tuzilgan. bu elementlar o’z xususiyatiga ko’ra harakatsiz bo’lib, ularni harakatlantiruvchi kuch insonning xayollar va so’zlaridir. ob’ektiv haqiqat bu doimiy ravishda o’zgarib turuvchi dxarmalar oqimidir. harakatdagi dxarmalar mavjudligining 5 formasini yaratadi: tana, sezgi, his-tuyg’u, harakat, anglash. bu besh forma insonni tashkil qiladi. inson ular yordamida yashaydi va borliq bilan aloqada bo’ladi, yaxshi yoki yomon ishlarni bajaradi. bu narsa insonning o’limi bilan tugallanadi. insonni tashkil qiluvchi besh forma (skandx) o’z navbatida qayta tug’iladi. yangi tananing xususiyatlari asos bo’luvchi besh natijani beradi: faoliyat, gumrohlik, xohish, istak va norma. bu prosess «hayot g’ildiragi»ni tashkil qiladi. «hayot g’ildiragi»da doimiy ravishda aylanib, inson abadiy qiynoqqa duchor bo’ladi. ikkinchi haqiqat …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buddaviylik va xristian dini tarixi va falsafasi"

12--mavzu: buddaviylik va xristian dini tarixi va falsafasi 1.buddaviylik dinining paydo bo'lishi tarixi, asosiy ta'limotlari, oqimlari va manbalari. 2. hozirgi davrda buddaviylikning rivojlanishi. o'zbekistonda buddaviylik dinining tarixiy ildizlari va hozirgi zamon. 3.xristianlikning paydo bo'lishi, asosiy yo'nalishlari, ta'limotlari va manbalari. 4. hozirgi davrda xristian dinining rivojlanishi va dunyo davlatlaridagi o'rni. o'zbekistonda xristian dinining rivojlanishi tarixi va hozirgi zamon. buddaviylik - uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, eramizdan avvalgi vi - v asrlarda hindistonda yuzaga kelgan. bu dinga e’tiqod qiluvchilar, asosan, janubiy, janubi-sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlarida, shri-lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, mongoliya,...

This file contains 19 pages in DOCX format (84.2 KB). To download "buddaviylik va xristian dini tarixi va falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: buddaviylik va xristian dini ta… DOCX 19 pages Free download Telegram