tarix falsafasi

DOCX 6 sahifa 26,3 KB Bepul yuklash

6 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 26,3 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 6

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 6

tarix falsafasining predmeti, tuzilishi va funksiyalari. «tarix falsafasi» nima va uning predmeti nimadan iborat? bu savolga javob berar ekanmiz, tarix falsafasi tushunchasiga «falsafiy qomusiy lug‘at» mualliflari bergan ta’rifni keltirish o‘rinli bo‘ladi deb o‘ylaymiz: «tarix falsafasi – falsafaning tarixiy jarayonni va tarixiy bilishni talqin qilish bilan bog‘liq bo‘lgan bo‘limi». shunday qilib, tarix falsafasi falsafaning tarkibiy qismi hisoblanadi. tarix falsafasining predmeti esa tarixiy jarayon va tarixiy bilishni talqin qilish, ularning mazmunini yoritib berishdan iborat. ammo bu tarix falsafasini tavsiflashga nisbatan birdan-bir yondashuv emas, chunki tarixiy rivojlanish jarayonida tarix falsafasining predmeti va muammolari sezilarli darajada o‘zgargan va hozirgi vaqtda tarix falsafasining turli yo‘nalishlari tomonidan har xil talqin qilinadi. tarix falsafasi predmetining umumiy tavsifi uning tuzilishi va funksiyalarini o‘rganishga o‘tish imkonini beradi. tarix falsafasining tuzilishi. tarix falsafasining tuzilishini tavsiflar ekanmiz, bu element tarix falsafasi u yoki bu yo‘nalishi namoyandalarining metodologik mo‘ljallari bilan uzviy bog‘liq, degan xulosaga kelishimiz mumkin. ayni vaqtda, ahamiyatsiz tafovutlarni e’tibordan soqit …

2 / 6

seologiyasi asosiy e’tiborni tarixiy bilish muammolariga, aniqroq aytganda, tarixiy faktlar va voqyealarni o‘rganish, tahlil qilish va tushuntirish, tarixiy bilimning o‘ziga xos xususiyatlarini aniqlash, shuningdek tarixiy bilishda haqiqatning tagiga yetishga qaratadi. tarix falsafasi tarixi tarix falsafasining vujudga kelishi va rivojlanishi, tarix falsafasi predmetining shakllanishi muammolarini, tarix falsafasining turli yo‘nalishlar va oqimlar vujudga kelishiga sabab bo‘lgan ichki differensiasiyalanish jarayonini o‘rganadi. tarix falsafasi mazkur bo‘limining muhim muammolari qatoriga tarixiy jarayonni davriylashtirish, boshqa ijtimoiy fanlar orasida tarix falsafasining o‘rnini aniqlash masalalari ham kiradi. tarix falsafasi antropologiyasi insonning tarixiy jarayondagi o‘rnini, bu jarayonda tarix subyektlarining rolini aniqlaydi va «tarixni kim harakatga keltiradi?», degan savolga javob beradi. odatda, tarix falsafasining turli yo‘nalishlari tarixiy jarayon subyektlari qatoriga xalq, millat, omma, olomon, ijtimoiy sinflar va atoqli shaxslarni kiritadi va qo‘yilgan savolga har xil javob beradi. 4-masala. sivilizatsiya tushunchasining tahlili va turli yondashuvlar tasnifi. "madaniyat" tushunchasi, uning mohiyati, strukturasi va funksiyalari. sivilizatsiya –- (lot. civilis-fuqaroviy, ijtimoiy) serqirra va murakkab …

3 / 6

isodiy formasiyani (mas., quldorlik sivilizasiyasi); 4) geografik jihatdan farqlanuvchi birliklarni (mas., yevropa yoki osiyo sivilizasiyasi); 5) diniy mansubligiga ko‘ra ko‘ra farqlanuvchi madaniy birliklarni (mas., xristian yoki islom sivilizasiyasi); 6) kelib chiqishi va planetar mansubligiga ko‘ra farqlanuvchi birliklarni (mas., yer sivilizasiyasi, yerdan tashqaridagi sivilizasiyalar); 7) etnik asosga ko‘ra farqlanuvchi ijtimoiy-madaniy birliklarni (mas., qadimgi misr yoki bobil sivilizasiyasi) ifodalash uchun qo‘llanib kelmoqda. sivilizatsiya jamiyatning shunday rivojlanish bosqichiki, bunda jamiyat yashab qalish, hayot uchun kurashmasdan, jamiyatdagi mavjud ijtimoiy strukturalar va madaniy qadriyatlarni takomillashtiradi. sivilizatsiyaning asosiy belgilari quyidagilardir: murakkab mehnat taqsimoti: davlatning mavjudigi: bozor iqtisodiyoti: rivojlangan madaniyatning mavjudligi. “sivilizatsiya” tushunchasi alоhida оlingan bir хalq, hudud, jamiyat, davlat va хattо jahоnga, ularning ijtimоiy-iqtisоdiy va madaniy taraqqiyotining muayyan bоsqichiga nisbatan ham qo‘llaniladi. “sivilizatsiya” lоtincha “sivilius” so‘zidan оlingan bo‘lib, aynan “fuqarоlikga оid” degan ma’nоni anglatadi. mavjud ilmiy adabiyotlarda sivilizatsiyaga turlicha ta’riflar berilgan: sivilizatsiya – madaniy teхnik taraqqiyotning yuqоri bоsqichi (bunda yozuvning kashf etilishini, teхnik kashfiyotlar, sanоat inqilоbi …

4 / 6

giyasiga; 2) takrоrlanmas madaniyati, qadriyati, falsafiy qarashlari, оdоb, aхlоq nоrmalariga; 3) o‘z hayotiy tamоyillariga ega bo‘ladi. bularning barchasi sivilizatsiyasini yaхlit birlik sifatida mavjud bo‘lishi uchun imkоn yaratadi. bu sifatiy хususiyatlarning yo‘qоlishi sivilizatsiyaning halоk bo‘lishiga оlib keladi. yuqоridagi mulоhazalardan хulоsa qilib shuni aytish mumkinki, sivilizatsiya tushunchasi muayyan хalq, mamlakat (jamiyat)ga yoki uning rivоjlanishining sifatiy jihatdan farqlanuvchi ayrim bоsqichlariga nisbatan ishlatilgandagina u aniq ilmiy mazmunga va binоbarin metоdоlоgik ahamiyatga ega bo‘ladi. sivilizatsiyaning mоhiyatini tushinishda unga mansub bo‘lgan madaniyatning rоlini anglash muhimdir. agar ishlab chiqarish kuchlari sivilizatsiyaning mоddiy asоsini tashkil qilsa, madaniyat ijtimоiy hayotni barcha sоhalarini qamrab оladi, uning qiyofasini, o‘ziga хоs rangini belgilab beradi, хattо ishlab chiqarish kuchlariga ham o‘ziga хоs xarakterlilik, ahamiyatlilik beradi. bu bilan madaniyat ijtimоiy hayotning ijtimоiy tashkillashuvini, ya’ni sivilizatsiyani shakllanishi, mavjud bo‘lishi va rivоjlanishini belgilab beruvchi o‘ziga хоs negiz vazifasini o‘taydi. demak, sivilizatsiya madaniyatning aniq namоyon bo‘lishini, uning real mavjud hayotini aks ettiradi. sivilizatsiyaning madaniyatsiz, madaniyatning sivilizatsiyasiz, undan …

5 / 6

i omillardir. ikkinchidan, turli mamlakatlar va xalqlar, tsivilizatsiyalar va o'ziga xos milliy jamiyatlarning yo'llari va taqdirlarini tushunishning dastlabki bosqichidayoq tarixiy jarayonning birligini, har bir xalqning o'ziga xosligi va o'ziga xosligini u yoki bu tushunish bilan bog'liq muammolar paydo bo'ladi. sivilizatsiya. ba'zi mutafakkirlar uchun insoniyat tarixi ichki birlikka ega bo'lsa, boshqalar uchun bu muammoli. uchinchidan, ko'pgina ta'limotlarda tarix aniq yoki yashirin teleologik (maqsadni belgilash) xususiyatga ega. dinda bu chiliistik esxatologiya (er yuzi tarixining oxiri haqidagi ta'limot), materialistik falsafada - taqdirning o'zgarmasligi bilan insoniyatni yorqin kelajakka olib keladigan ijtimoiy rivojlanish qonunlarining o'ziga xos avtomatizmi yoki aksincha. jahon kataklizmiga. to'rtinchidan, tarix harakatining tabiatiga kirib borish istagi. bu erda ham o'ziga xos dixotomiya - chiziqli yoki tsiklik harakat paydo bo'ldi. beshinchidan, tarix o'ziga xos rivojlanish bosqichlariga (bosqichlari va boshqalar) ega bo'lgan jarayon sifatida tushuniladi. ba'zi mutafakkirlar tirik organizmga (bolalik, o'smirlik va boshqalar) o'xshatishdan boshlaydilar, boshqalari esa inson mavjudligining biron bir elementi yoki tomonlari (din, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 6 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tarix falsafasi" haqida

tarix falsafasining predmeti, tuzilishi va funksiyalari. «tarix falsafasi» nima va uning predmeti nimadan iborat? bu savolga javob berar ekanmiz, tarix falsafasi tushunchasiga «falsafiy qomusiy lug‘at» mualliflari bergan ta’rifni keltirish o‘rinli bo‘ladi deb o‘ylaymiz: «tarix falsafasi – falsafaning tarixiy jarayonni va tarixiy bilishni talqin qilish bilan bog‘liq bo‘lgan bo‘limi». shunday qilib, tarix falsafasi falsafaning tarkibiy qismi hisoblanadi. tarix falsafasining predmeti esa tarixiy jarayon va tarixiy bilishni talqin qilish, ularning mazmunini yoritib berishdan iborat. ammo bu tarix falsafasini tavsiflashga nisbatan birdan-bir yondashuv emas, chunki tarixiy rivojlanish jarayonida tarix falsafasining predmeti va muammolari sezilarli darajada o‘zgargan va hozirgi vaqtda tarix falsa...

Bu fayl DOCX formatida 6 sahifadan iborat (26,3 KB). "tarix falsafasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tarix falsafasi DOCX 6 sahifa Bepul yuklash Telegram