poyezdlar harakatini nazorat qilish sistemasi

DOCX 5 pages 21.2 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 21.2 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

amal. 9 temir yo‘l transportida aloqa. reja: 1. simli aloqa 2. radioaloqa 3. televidenie temir yo‘l transportining tarixiga nazar tashlaydigan bo‘lsak, poyezdlar harakati xavfsizligini ta’minlash uchun poyezdlar harakatini nazorat qiluvchi qurilmalar zarurligi avvaldan ma’lum bo‘lgan. parovozlar yaratilishidan ancha oldin, asosiy tortish vositasi sifatida ot kuchidan foydalilgan vaqtlarda ham temir yo‘l transportida tormozlash vositalaridan noto‘g‘ri foydalanganlik tufayli ko‘pgina avariya holatlari sodir bo‘lgan. ot kuchiga nisbatan ancha ko‘proq tortish kuchiga ega bo‘lgan birinchi lokomotivlar yaratilgandan so‘ng esa, tabiiyki, ularni to‘xtatish muammolari yana ham ko‘paydi. shunday qilib, poyezd mashinistini yaqinlashib kelayotdan xavfdan ogoh qiladigan va shu bilan birga poyezd harakati tezligini tormozlash yordamida nazorat qiladigan signallashtirish qurilmasini yaratish ehtiyoji tug‘ildi. chet el tajribasiga nazar soladigan bo‘sak, temir yo‘llardan foydalanishning boshlang‘ich davrida poyezdlar harakatini nazorat qilish va stansiya, pereezd va peregonlarda avariya holatlarini yuzaga kelmasligini ta’minlash uchun «politsiyachi» deb nomlangan ishchilar qabul qilingan. ushbu politsiyachilar buyruq berish uchun faqatgina qo‘l signalidan foydalanishgan. temir yo‘ldagi …

2 / 5

qyosdagi halokatldarga ham olib kelgan[footnoteref:1]. [1: ] xix asr o‘rtalariga kelib, ko‘pgina temir yo‘l kompaniyalari qo‘l signallarini statsionar signallarga almashtirishgan va shu davrga kelib, strelkali o‘tkazgichlarni o‘tkazishning zamonaviy mexanizmlari yaratilgan. bularning barchasi markazlashuv postlari paydo bo‘lishiga olib keldi. 1860 yili ilk bora strelkali o‘tkazgichning o‘tkazio‘ mexanizmi blokirovka tizimiga ulangan bo‘lib, agar mrshrut notg‘o‘ri tuzilgan bo‘lsa, signal ochilmasligi, buning natijasida esa poyezdlar harakati xavfsizligi ta’minlangan edi. ushbu markazlashuv prinsipi shu kungacha qo‘llanilib kelib, signallashtrish va poyezdlar boshqaruv tizimi xavfsizligida katta ahamiyat kasb etadi. 1. simli aloqa temir yo‘l transportida axborot uzatish uchun radioaloqa, simli, radioreleli va sputnikli (sun’iy yo‘ldosh orqali) aloqa tizimlari qo‘llaniladi. asosiy aloqa vositasi sifatida kabel va havo liniyali simli aloqalardan foydalaniladi. vazifasi bo‘yicha ular umum texnologik va operativ (tezkor) texnologik turlarga, amal hududi bo‘yicha magistral, yo‘l bo‘ylab, mintaqaviy, mahalliy va stansiya ichidagi aloqa turlarga bo‘linadi. umumtexnologik telefon aloqasi bir yoki yondosh stansiyalar ishchi xodimlarining xizmat yuzasidan o‘zaro gaplashishlari …

3 / 5

lashtirish va boshqa xo‘jaliklar ichidagi ishchi-xizmatchilarning o‘zaro aloqalari uchun xizmat qiladi. uni tashkil etish uchun avtomatlashgan yoki qo‘l xizmatli telefon stansiyalari barpo etilib, uning yordamida ichki ulanishlar, shahar telefon tarmoqlariga va boshqa temir yo‘l tarmoqlarga ulanishlar bajariladi. stansiya ichidagi telefon tarmoqlari yordamida harakatni tashkil qilish bo‘yicha boshqaruv-ijro aloqalari o‘rnatiladi. keyingi yillarda temir yo‘llarda elektron avtomatik telefon stansiyalari (atse) keng qo‘llanila boshladi. ular mikrosxemalarda tuzilgan bo‘lib gabarit o‘lchamlari kichik, pishiq va chidamli bo‘lib, muntazam ishlaydi, shovqinlardan holi va kam xarajatli. yozma axborotlarni va buyruqlarni yetkazish uchun telegraf aloqalaridan ham foydalaniladi. 2. radioaloqa radioaloqaning simli aloqadan asosiy afzalligi, uning yordamida harakatda bo‘lgan ishchi va xizmatchilar (poyezd tuzuvchilar, lokomotiv mashinistlari, harakatlanuvchi tarkib nazoratchilari, qurilish tashkilotlari ishchilari, yo‘l, elektr kontakt tarmoqlari va smb qurilmalarini ta’mirlash brigadalari, yo‘lovchi poyezdlariga xizmat ko‘rsatuvchi va boshqa xodimlar) bilan muntazam aloqa o‘rnatish imkoniyatlarining mavjudligidir. asosan poyezd, stansiya ichidagi va operativ-ta’mirlash radioaloqalari ishlatiladi. uzluksiz ikki tomonli poyezd radioaloqasi poyezd dispetcherining …

4 / 5

manevr lokomotivlari mashinistlari bilan muntazam ikki tomonlama radioaloqalari o‘rnatiladi. saralash tepaligi radioaloqasi tepalik navbatchisining lokomotiv mashinistlari bilan aloqasini ta’minlaydi. buning uchun manevr va tepalik lokomotivlari rv rusumli radiostansiyalar bilan jihozlanib, manevr dispetcheri va park navbatchilari xonalarida rs rusumli statsionar ikki yoki uch boshqaruv pultli radiostansiyalar o‘rnatiladi. poyezd tuzuvchilar va ularning yordamchilariga rn turdagi ko‘tarib yuriladigan radiostansiyalar beriladi. bunday radiostansiya bilan vagon slesalari, tezlikni boshqaruvchilar, harakatlanuvchi tarkiblarga texnik xizmat ko‘rsatuvchi va tijorat nazorati hodimlari, yuk hovlisi dispetcherlari, muhofaza hodimlari va boshqalar ta’minlanadi. peregonlardagi ta’mirlovchi brigadalar ikki tomonli operativ-ta’mirlash radioaloqasi bilan ta’minlanadi. ushbu aloqalar so‘zlashuvlarni avtomat tarzda qayd qilib boruvchi moslamalar bilan jihozlanishi mumkin. radioreleli aloqa liniyalari ultraqisqa to‘lqinli diapazonlarda ko‘p kanalli radioaloqa tizimlarini barpo etishga imkon yaratadi. ushbu liniyalar 50-60 km oraliqda antennalarning to‘g‘ri ko‘rinuv masofalarida qabul qiluvchi-uzatuvchi radiostansiyalar zanjirini tashkil qilish imkonini beradi. antennalar yordamida ultraqiska to‘lqinlar yo‘naltirilgan bog‘lam sifatida tarqatilib, ular yordamida birvarakay yuzlab gaplashuvlar olib borilishi mumkin. radiorele …

5 / 5

ini nazorat qilish imkonini beradi. harakat jarayonini qayd qiluvchi televizion tizimlar poyezdlarni stansiyaga qabul qilishda, poyezd tarkiblarini saralash parkidan jo‘natish parkiga olib o‘tishda yuk vagonlari raqamlarini o‘qish va qayd qilish uchun xizmat qiladi. poyezd relsli zanjirli nazorat uchastkasiga kirib kelaboshlagandayoq telekamera va videomagnitofon yoqiladi, vagonlar raqamini kuzatuvchi operatorga sekinlashtirib qayta o‘qiydi, yoki ma’lumotlarni ehm xotirasiga o‘tkazadi.

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "poyezdlar harakatini nazorat qilish sistemasi"

amal. 9 temir yo‘l transportida aloqa. reja: 1. simli aloqa 2. radioaloqa 3. televidenie temir yo‘l transportining tarixiga nazar tashlaydigan bo‘lsak, poyezdlar harakati xavfsizligini ta’minlash uchun poyezdlar harakatini nazorat qiluvchi qurilmalar zarurligi avvaldan ma’lum bo‘lgan. parovozlar yaratilishidan ancha oldin, asosiy tortish vositasi sifatida ot kuchidan foydalilgan vaqtlarda ham temir yo‘l transportida tormozlash vositalaridan noto‘g‘ri foydalanganlik tufayli ko‘pgina avariya holatlari sodir bo‘lgan. ot kuchiga nisbatan ancha ko‘proq tortish kuchiga ega bo‘lgan birinchi lokomotivlar yaratilgandan so‘ng esa, tabiiyki, ularni to‘xtatish muammolari yana ham ko‘paydi. shunday qilib, poyezd mashinistini yaqinlashib kelayotdan xavfdan ogoh qiladigan va shu bilan birga poyezd haraka...

This file contains 5 pages in DOCX format (21.2 KB). To download "poyezdlar harakatini nazorat qilish sistemasi", click the Telegram button on the left.

Tags: poyezdlar harakatini nazorat qi… DOCX 5 pages Free download Telegram