nomoddiy aktivlar tahlili

DOC 13 pages 186.0 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 186.0 KB

File type DOC

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

8-mavzu: mehmonxonalarning nomoddiy aktivlari tahlili (2-soat) 1. nomoddiy aktivlarni tahlil qilishning ahamiyati, vazifalari va tahlil qilishda qo‘llaniladigan ma’lumotlar manbai. 2. nomoddiy aktivlarni ifodalovchi ko‘rsatkichlar tizimi va ularning tasnifi, aniqlanish va tahlil qilish yo‘llari. 3. nomoddiy aktivlar o‘zgarishiga ta’sir qiluvchi omillar va ularni aniqlash yo‘llari. 4. nomoddiy aktivlar samaradorligini ifodalovchi ko‘rsatkichlar va ularni tahlil qilish yo‘llari. 5. iqtisodiy tahlil natijalarini umumlashtirish va nomoddiy aktivlar samaradorligini oshirish bo‘yicha boshqaruv qarorlarini qabul qilish uchun tegishli axborotlar tizimini shakllantirish. nomoddiy aktivlarning mohiyati va turlari. buxgalteriya hisobiningmilliy standartlarida nomoddiy aktivlarga quyidagicha ta’rif beriladi: «nomoddiy aktivlar – bu xo‘jalik faoliyatida foydalanish uchun yoki boshqarish uchun xo‘jalik sub’ekti tomonidan nazorat qilinadigan, shuningdeq uzoq (bir yildan ortiq) muddat ishlatishga mo‘ljallangan moddiybuyum shakliga ega bo‘lmagan mulk ob’ektlaridir». berilgan ta’rifdan ko‘rinib turibdiki nomoddiy aktivlar bu: 1. korxonaning mulkiy ob’ektidir nomoddiy aktivlarni aksariyat qismi korxona tomonidan sotib olinadi, ularga egalik qiladi va buxgalteriya balansida o‘z mulkining bir qismi sifatida aks ettiradi; …

2 / 13

ish, kutilayotgan ustunliklar berish davri, korxonadan ajralishi va boshqalar bo‘yicha turkumlanishi mumkin.( 9.1chizma) nomoddiy aktivlarning turkumlanishini izohlashdan oldin korxona nomoddiy aktivlari va ularni tavsifi bilan tanishib chiqaylik. korxona nomoddiy aktivlariga quyidagilar kiradi: patentlar, litsenziyalar, intelektual mulk va savdo belgilari, kompyuter dasturlari, mualliflik huquqi, mijozlar ro‘yhati, litsenziya, marketing huquqlari, import kvotalari, tashkiliy xarajatlar, nouxau, franchayzing va gudvill. patent — huquqiy tan olingan va ro‘yxatdan o‘tkazilgan mutlaq huquq. patent huquqi o‘zining egasiga patentga taalluqli bo‘lgan buyumni, jarayonni yoki faoliyatni foydalanish, ishlab chiqarish, sotish va nazorat qilish huquqini beradi. bunda chetdan boshqa shaxslar bevosita aralasha olmaydi. patent huquqi kashfiyotning tarkibini himoya qiladi va u belgilangan tartibda ro‘yxatga olingan bo‘lishi kerak. patent huquqi bilan himoyalanadigan ob’ektlarni ishlatishning asosiy ko‘rinishi bu huquqni litsenziya shartnomasi asosida berish va ob’ektni korxona ustav kapitaliga ulush sifatida qo‘shishdir. yer va tabiiy resurslardan foydalanish huquqi yer maydonlari, tabiiy resurslarni qazib olish maydonlari va ushbu maydonlar haqidagi geologik va boshqa axborotlarga …

3 / 13

iq tartiblar va "nouxau"ning uni amaliyotga qo‘llashdagi hamkorligi. sanoat namunalarini ro‘yxatdan o‘tkazish bu ishlab chiqarilgan buyumning shakli, namunasi yoki bezaklariga nisbatan berilgan patentga o‘xshashdir. sanoat namunasini ro‘yxatdan o‘tkazishda tashqi ko‘rinish himoya vositasining vazifasini bajarsa, patent xizmat ko‘rsatishni himoya kila oladi. masalan, kompaniya terminalining yangi dizaynni ruyxatdan o‘tkazish bilan himoyalanadi. kompyuter esa patent bilan himoyalanadi. sanoat namunasining patentga ega bo‘lishi zarurligi uning o‘ziga xosligi va sanoatda qo‘llanila olishligidir. sanoat namunasiga patent 10 yilga beriladi va yana 5 yil muddatga o‘zaytirilishi mumkin. patent huquqi bilan himoyalanadigan ob’ektlar ishlatilishining asosiy ko‘rinishi bu huquqlarning litsenzion shartnomalar asosida amal qilishi va ob’ektning korxona ustav kapitaliga ulush sifatida qo‘shilishidir. litsenzion shartnoma oldisotdi yoki ijara shartnomalaridan farq qiladi. chunki patent egasi litsenzion shartnoma orqali kashfiyotni o‘zini emas, balki uning ishlatish huquqini berdi. patent egasi kashfiyotni ishlatish huquqini uchinchi shaxslarning keng davrasiga topshirishi va o‘zi ham kashfiyotni ishlatishi mumkin. mualliflik huquqi — bu mualliflarga adabiyot, musiqa, tasviriy san’at …

4 / 13

shi, ya’ni mualliflik shartnomasidir. ma’lum turdagi faoliyat bilan shug‘ullanish huquqini beruvchi litsenziyalar misol bo‘la oladi. albatta, bunda litsenziya bir yildan ortiq muddatga berilgan bo‘lishi kerak. kashfiyot agar yangi kashfiyot bo‘lsa va sanoatda qo‘llanila olsa yoki ma’lum bo‘lgan asbobuskunalar, shtamp, kimyoviy moddalardan yangicha tarzda ko‘llanilsa, ular ham qonuniy ravishda himoyalanishi mumkin. kashfiyotlarga patent 20 yilga beriladi va u kashfiyotning ustunliklarini, muallifligini tasdiqlovchi hujjat sanaladi va uni ishlatishga huquq beradi. savdo markalari va tovar belgisi. savdo markalari (masalan: nestle, adidas) yoki savdo namunalari (kokakola) kompaniyalar tomonidan mahsulot yoki xizmat uchun berilgan nomlar yoki identifikatsiyani aniqlovchi boshqa ramzlar ular egalik qilishni asosli ravishda olib borish uchun ruyxatdan o‘tkazilishi mumkin. ruyxatdan o‘tkazilgan savdo markalari va savdo namunalarini keyingi yillarga ham muddatni uzaytirish yo‘li bilan xizmat muddatini yangilab turish mumkin. bu holda nomlar, ramzlar yoki mahsulot identifikatsiyasini belgilovchi boshqa ramzlar huquqiy hisoblanadi. franchayzing — ma’lum bir formula, texnologiya yoki tashqi ko‘rinishini qo‘llash bo‘yicha o‘ziga xos …

5 / 13

tiradigan komp’yuterlarda maxsus operatsiyalarni (buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va shunga o‘xshashlarni) bajarishga mo‘ljallangan hamda korxonani o‘zida yaratilgan yoki sotib olingan dasturlardir. kompyuter dasturlarini takomillashtirish bilan bog‘liq bo‘lgan xarajatlar hisobi tarmokning kengayib borishi va amaliyotda ishlab chiqarilgan yangi hisob jarayonlarini paydo bo‘lishi bilan o‘ta muhim ahamiyat kasb etmoqda. kompyuter dasturlari va ularni takomillashtirishga qilingan investitsiyalar kompyuter dasturiy ta’minoti, bilan shugullanuvchi korxonalarda boshqa aktivlar sifatida ko‘riladi. kompyuter dasturiy ta’minotiga qilingan harajat larni kapitalizatsiyalashtirish, sotish yoki keng foydalanish uchun ijaraga berishga mo‘ljallangan kompyuterning dasturiy ta’minotini rivojlantirish, ilmiy tadqiqotlar va ishlanmalar xarajatlarning salmoqli qismini tashkil etadi. hisobga olishda asosiy masala bo‘lib, dasturiy ta’minot to‘plamlarini takomillashtirishda amalga oshirilgan qanday xarajatlar hisobdan chiqarilishi va qandaylari kapitalizatsiyalashtirilishi kerakligiga ahamiyat beriladi. dasturiy ta’minot hisobida quyidagi holatlarga alohida e’tibor qaratish lozim: · sotish yoki ijaraga berish uchun mo‘ljallangan kompyuter dasturiy ta’minotini ishlab chiqarishga ketgan barcha xarajatlar, ilmiy tadqiqotlar va ishlanmalar xarajatlari hisoblanadi hamda hisobdan chiqarilishi lozim; · texnik iqtisodiy …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nomoddiy aktivlar tahlili"

8-mavzu: mehmonxonalarning nomoddiy aktivlari tahlili (2-soat) 1. nomoddiy aktivlarni tahlil qilishning ahamiyati, vazifalari va tahlil qilishda qo‘llaniladigan ma’lumotlar manbai. 2. nomoddiy aktivlarni ifodalovchi ko‘rsatkichlar tizimi va ularning tasnifi, aniqlanish va tahlil qilish yo‘llari. 3. nomoddiy aktivlar o‘zgarishiga ta’sir qiluvchi omillar va ularni aniqlash yo‘llari. 4. nomoddiy aktivlar samaradorligini ifodalovchi ko‘rsatkichlar va ularni tahlil qilish yo‘llari. 5. iqtisodiy tahlil natijalarini umumlashtirish va nomoddiy aktivlar samaradorligini oshirish bo‘yicha boshqaruv qarorlarini qabul qilish uchun tegishli axborotlar tizimini shakllantirish. nomoddiy aktivlarning mohiyati va turlari. buxgalteriya hisobiningmilliy standartlarida nomoddiy aktivlarga quyidagicha ta’rif be...

This file contains 13 pages in DOC format (186.0 KB). To download "nomoddiy aktivlar tahlili", click the Telegram button on the left.

Tags: nomoddiy aktivlar tahlili DOC 13 pages Free download Telegram