insonning iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va ekologik huquqlari

DOCX 21 pages 494.0 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 494.0 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

6-mavzu. fuqarolarning iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va ekologik huquqlar 1- §. insonning iqtisodiy huquqlari 2- §. insonning ijtimoiy huquqlari 3- §. insonning madaniy va ekologik huquqlari 4-§. insonning iqtisodiy huquqlari ma’lumki, so‘nggi yillarda respublikamizda inson huquqlarini ta’minlash borasidagi islohotlar yanada jadal tus oldi. fuqarolarning ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarga, madaniy-ma’rifiy rivojlanish hamda atrof-muhit va ekologiyaga munosabati tubdan o‘zgarmoqda, iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va ekologik huquq va erkinliklar doirasi yanada kengaydi. shunga monand konstitutsiyaning 9-bobi ham tahririy, ham mazmun-mohiyati jihatidan yangi norma va qoidalar bilan boyitildi: avvalo, ilgari “iqtisodiy va ijtimoiy huquqlar” deb nomlangan 9- bobi yangi konstitutsiyaning 41-53-moddalarida “iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va ekologik huquqlar” deb o‘z ifodasini topdi. asosiy moddalar 13 taga ko‘payib, shundan 6 tasi yangi kiritildi. xususan, kambag‘allikni qisqartirish bo‘yicha qoidalar (43- modda), uy-joyga bo‘lgan huquqlar (47-modda), tibbiy sug‘urta joriy qilinishi, jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirish (48-modda), ekologiya muhofazasi, shaharsozlik jamoatchilik nazoratiga olinishi, orolbo‘yi mintaqasini rivojlantirish (49-modda), oliy ta’lim maqomini oshirish (51-modda), pedagog …

2 / 21

yodda tuting ! ) 1992 yilda konstitutsiyaga “har bir shaxs mulkdor bo‘lishga haqli” mazmundagi qoida kiritilgach, mulkchilikning turli shakllari rivojlana boshladi va uning qonunchilik asoslari yuridik mustahkamlandi. fuqarolik kodeksi, yer kodeksi, shaharsozlik kodeksi, shuningdek “davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish to‘g‘risida”gi qonun, “davlat uy-joy fondini xususiylashtirish to‘g‘risida”gi qonun, “aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida”gi qonun, “mas’uliyati cheklangan va qo‘shimcha mas’uliyatli jamiyatlar to‘g‘risida”gi qonun, “tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari to‘g‘risida”gi, “raqobat to‘g‘risida”gi qonun, “xususiy mulkni himoya qilish va mulkdor huquqlarining kafolatlari to‘g‘risida”gi qonunlar shular jumlasidandir. mulkning xususiy, jamoa mulki, davlat mulki, aralash mulk turlari va obyektlari doirasi kengaydi. mol-mulk mulk huquqi asosida bir yoki bir necha shaxslarga tegishli bo‘lishi mumkin. fuqarolar, yuridik shaxslar, xususiy mulk huquqining subyektlari hisoblanadilar. mol- mulk fuqaro, yuridik shaxs yoki davlatning mulki bo‘lishiga qarab mulk huquqini, mol-mulkka egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf etish huquqini vujudga keltirish va bekor qilish xususiyatlari qonunchilik bilan belgilab qo‘yiladi. masalan, …

3 / 21

lgan. ya’ni, konstitutsiya nafaqat omonatlarni, balki butun bank operatsiyalarini sir tutilishini kafolatlamoqda. meros huquqi kafolatlanishi haqidagi qo‘shimcha qoida yangilik bo‘lmasdan, avvalgi tahrirda ham mavjud bo‘lgan. darhaqiqat, meros mulk huquqining vujudga kelish asoslaridan biri bo‘lib, uni qabul qilib olish va tasarruf qilish huquqi milliy qonunchilik bilan tartibga solingan. xususan, o‘zbekiston respublikasining fuqarolik kodeksi maxsus qism 5-bo‘limida vorislik huquqi, uni amalga oshirish tartibi va shartlari, meros tarkibi, meroxo‘rlar doirasi, merosdan chetlashtirish, qonun bo‘yicha va vasiyatnoma bo‘yicha meros olish tartib-qoidalari o‘rnatilgan. bugungi kunda respublikada markaziy bank va 34 ta tijorat banki hamda ularning 700 dan ziyod filiallari faoliyat ko‘rsatmoqda. bankning rahbarlari va boshqa xodimlari xizmat vazifasini bajarishi munosabati bilan o‘ziga ishonib topshirilgan yoki ma’lum bo‘lib qolgan bank sirini tashkil etuvchi ma’lumotlarni oshkor qilishi, uchinchi shaxslarga bunday foydalanish imkoniyatini yaratib berishi taqiqladi. zero, “banklar va bank faoliyati to‘g‘risida”gi qonun, “bank siri to‘g‘risida”gi qonun hamda boshqa hujjatlari bilan bank opersiyalarini himoyalash tartib-taomilining har qanday tarzda …

4 / 21

ash tartibining buzilishi oqibatida imkoniyat yaratib berish bank sirining oshkor qilinishi deb hisoblanadi. bank sirini tashkil etuvchi ma’lumotlarning muhofaza qilinishi bank tomonidan kafolatlanadi. 5-§. insonning ijtimoiy huquqlari asosiy ijtimoiy huquqlardan biri, bu - mehnat huquqidir. aynan ushbu 9-bobda nazarda tutilgan huquqlar ichida eng ko‘p mehnat huquqi nazarda tutilgan. konstitutsiyaning 4 ta moddasi bevosita mehnat huquqini ta’minlashga bag‘ishlangan: 42, 43, 44, 45-moddalar. jumladan, 42-moddaga ko‘ra: “har kim munosib mehnat qilish, kasb va faoliyat turini erkin tanlash, xavfsizlik va gigiena talablariga javob beradigan qulay mehnat sharoitlarida ishlash, mehnati uchun hech qanday kamsitishlarsiz hamda mehnatga haq to‘lashning belgilangan eng kam miqdoridan kam bo‘lmagan tarzda adolatli haq olish, shuningdek ishsizlikdan qonunda belgilangan tartibda himoyalanish huquqiga ega. mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdori insonning munosib tur- mush darajasini ta’minlash zarurati hisobga olingan holda belgilanadi. homiladorligi yoki bolasi borligi sababli ayollarni ishga qabul qi- lishni rad etish, ishdan bo‘shatish va ularning ish haqini kamaytirish taqiqlanadi”. bu …

5 / 21

b bergan xodimning malaka talab etmaydigan mehnati uchun qonunchilikda kafolatlangan, yagona tarif setkasining birinchi razryadiga muvofiq bo‘lgan oylik ish haqi miqdori mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdoridir. mehnatga haq to‘lash tizimida nazarda tutilgan mukofotlar, ish haqiga ustamalar, boshqa rag‘batlantiruvchi to‘lovlar, shuningdek ish vaqtidan tashqari ish, dam olish kunlaridagi va ishlanmaydigan bayram kunlaridagi ish, tungi vaqtdagi ish uchun to‘lovlar, tuman koeffitsientlariga doir to‘lovlar hamda boshqa kompensatsiyaga oid va ijtimoiy to‘lovlar mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdoriga kiritilmaydi. mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdori o‘zbekiston respublikasi prezidenti tomonidan belgilanadi. jumladan, o‘zbekiston respublikasi prezidentining 2023 yil 28 martdagi “ish haqi, pensiyalar va nafaqalar miqdorini oshirish to‘g‘risida”gi pf-45-son farmoniga asosan 2023 yil 1 maydan respublikada mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdori - oyiga 980 000 so‘m etib belgilandi. mazkur miqdor hozirgi kunda xmt tomonidan belgilangan rasmiy ko‘rsatkich chegarasidan kam emas. masalan, statistik ma’lumotlar tahliliga ko‘ra, 2022 yil yakuni bo‘yicha 11 ta sohalar (sanoat, qurilish, …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "insonning iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va ekologik huquqlari"

6-mavzu. fuqarolarning iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va ekologik huquqlar 1- §. insonning iqtisodiy huquqlari 2- §. insonning ijtimoiy huquqlari 3- §. insonning madaniy va ekologik huquqlari 4-§. insonning iqtisodiy huquqlari ma’lumki, so‘nggi yillarda respublikamizda inson huquqlarini ta’minlash borasidagi islohotlar yanada jadal tus oldi. fuqarolarning ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarga, madaniy-ma’rifiy rivojlanish hamda atrof-muhit va ekologiyaga munosabati tubdan o‘zgarmoqda, iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va ekologik huquq va erkinliklar doirasi yanada kengaydi. shunga monand konstitutsiyaning 9-bobi ham tahririy, ham mazmun-mohiyati jihatidan yangi norma va qoidalar bilan boyitildi: avvalo, ilgari “iqtisodiy va ijtimoiy huquqlar” deb nomlangan 9- bobi yangi konstitutsiyaning 41-53-moddala...

This file contains 21 pages in DOCX format (494.0 KB). To download "insonning iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va ekologik huquqlari", click the Telegram button on the left.

Tags: insonning iqtisodiy, ijtimoiy, … DOCX 21 pages Free download Telegram