o'zbekiston respublikasi fuqarolarining iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va ekologik huquqlari

DOCX 11 pages 38.6 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 38.6 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

4-mavzu: o'zbekiston respublikasi fuqarolarining iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va ekologik huquqlari. reja: 1.o'zbekiston respublikasi fuqarolarining iqtisodiy huquqlari. 2. o'zbekiston respublikasi fuqarolarining ijtimoiy, madaniy huquqlari. 3. o'zbekiston respublikasi fuqarolarining ekologik huquqlari. таyanch so’zlar: mulkdor, bank, voris, ta’lim, tibiiyot, ekologiya, dam olish, каfolat, imtiyoz, мuhofaza. fuqarolarning normal hayot kechirishi, tabiiy va ma’naviy boyliklardan foydalanishi, bilim olishi, mehnat qilishi, sog‘lig‘ini saqlashi uchun tegishli imkoniyatlar bodishi shart. bu imkoniyatlar davlat tomonidan yaratiladi va ulardan foydalanish uchun qonun doirasida huquqlar o'rnatiladi. bunday huquqlarning asosiylari konstitutsiyada belgilanadi. fuqarolarning mulkka egalik qilish, mehnat qilish, dam olish, nafaqa olish, tibbiy xizmatdan foydalanish, bilim olish, ilmiy va texnikaviy yutuqlardan foydalanish kabilarga bo‘lgan huquqlari «iqtisodiy va ijtimoiy huquqlar» deb belgilangan. bu huquqlar davlat tomonidan o'rnatilib, davlatning iqtisodiy qudrati oshib borishi, imkoniyatlarining kengayishi natijasida kengayib boradi. bu huquqlardan foydalanish orqali fuqarolar o‘z yashash sharoitini o‘zi ta’minlaydi. iqtisodiy va ijtimoiy huquqlar iqtisodiy va ijtimoiy munosabatlarni tartibga soladi. o’zbekiston respublikasi konstitutsiyasining ix bobi « …

2 / 11

tadi. masalan, «mulkdor bo'lish huquqi». ayrim iqtisodiy huquqlar esa, yuqoridagi holatlarga asosan yangicha mazmunda, sharoitga mos ravishda talqin qilindi. masalan, «mehnat qilish huquqi». sobiq tuzum davrida ham «mehnat qilish huquqi» bo‘lsa-da, albatta, mehnat qilish burch sifatida ham belgilab qo'yilgan edi. bu erkin mehnat qilish tamoyiliga zid edi. mustaqillik davrida konstitutsiyada belgilangan iqtisodiy-ijtimoiy huquqlardan foydalanish natijasida fuqarolar o‘z hayotini o‘zi xohlagancha qurish, moddiy ne’matlardan foydalanish imkoniyatlari kengayib bormoqda. mulkdor bo'lish huquqiga o’zbekiston fuqarolari va mamlakatimizda yashovchi boshqa shaxslar mustaqillik natijasida erishdi, deb aytilsa xato bo‘lmaydi. chunki sobiq tuzum davrida qabul qilingan birorta konstitutsiyada bunday huquq yo‘q edi. sotsialistik tuzum, umuman, xususiy mulkni inkor etar edi. mulk esa, xususiylik bilan bevosita bog‘liq. sobiq tuzumda jamiyatdagi notenglikni xususiy mulkka ega bo‘lish keltirib chiqaradi, mulk kishini kishi tomonidan ekspluatatsiya qilish, ezish sababi deb ko‘rsatilar edi. aslida esa, mulkka ega bo‘lish, mulkdor bo'lish insonlarning erkinligi, bar narsada o‘z fikri bo‘lishini ta’minlovchi vositadir. shuning uchun ham …

3 / 11

qining qonun bilan kafolatlanishini. mulkka ega bo'lish har bir insonning faqat farovon hayot kechirishini emas, erkinligini, kelajakka ishonch bilan qarashini, avlodlar oldida obro'sini ta’minlovchi shartlardan hisoblanadi. respublikamizda mulkdor bo'lish huquqi konstitutsiyadagina belgilanib qolmasdan, shu huquqni ro'yobga chiqaruvchi, aniqrog'i, kishilar mulkdor bo'lishini ta’minlovchi ko'plab huquqiy hujjatlar qabul qilindi va tadbirlar o'tkazildi. iqtisodiy islohotlarning turli bosqichlarida amalga oshirilgan turli mulklarni davlat tasarrufidan chiqarib, xususiylashtirish, tadbirkorlik faoliyatini qo'llab- quvvatlash va yaratilgan boshqa sharoitlar natijasida aholining ko'plab qismi mulkka ega bo'ldi va jamiyatda barqarorlik shartlaridan biri bo'lgan mulkdorlar tabaqasi shakllandi va rivojlanmoqda. mulkiy masalalarni tartibga soluvchi o'zbekiston respublikasining «fuqarolik kodeksi» normalari mulk masalalarini belgilashga, bozor sharoitidan kelib chiqib yondashdi va mulkdor bo'lish huquqining kafolatlarini kuchaytirdi. endi mulk faqat mehnat qilish evaziga orttirilgan daromadlar bilan cheklanmay (sobiq tuzum davridagi kabi), boshqa turli qonuniy faoliyat turlari orqali ham mulkka ega bo'lish mumkinligi qonunda mustahkamlandi. konstitutsiyaga asoslanib qabul qilingan o'zbekiston respublikasining «banklar va bank faoliyati to'g'risida»gi qonuniga …

4 / 11

daromadlar hisobiga quradi. shuning uchun mehnat qilishga bo'lgan huquqning konstitutsiyada belgilanishi va boshqa qonunlar asosida uning ta’minlanishi îuqarolar va jamiyat uchun muhim masaladir. har bir mehnatga layoqatli shaxsni shu huquq bilan ta’minlash va ishsizlikdan himoyalash davlatning asosiy vazifalaridan biridir. o’zbekiston konstitutsiyasining 42-43-moddalarida mehnat huquqi va u bilan bog'liq masalalarni mustahkamlagan. unga ko‘ra, «har kim munosib mehnat qilish, kasb va faoliyat turini erkin tanlash, xavfsizlik va gigiyena talablariga javob beradigan qulay mehnat sharoitlarida ishlash, mehnati uchun hech qanday kamsitishlarsiz hamda mehnatga haq to‘lashning belgilangan eng kam miqdoridan kam bo‘lmagan tarzda adolatli haq olish, shuningdek ishsizlikdan qonunda belgilangan tartibda himoyalanish huquqiga ega. mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdori insonning munosib turmush darajasini ta’minlash zarurati hisobga olingan holda belgilanadi. homiladorligi yoki bolasi borligi sababli ayollarni ishga qabul qilishni rad etish, ishdan bo‘shatish va ularning ish haqini kamaytirish taqiqlanadi»,43-moddada«davlat fuqarolarning bandligini ta’minlash, ularni ishsizlikdan himoya qilish, shuningdek kambag‘allikni qisqartirish choralarini ko‘radi. davlat fuqarolarning kasbiy …

5 / 11

da ham aytib o'tilganidek, har bir kishini, albatta, mehnat qilishi shartligini belgilovchi biror-bir qoida yoki ko'rsatma mazkur moddada yo'q. qanday hollarda kishilarni majburiy mehnat qilishga jalb etish ham aniq ko'rsatilgan. bu - kishilarni faqat sud hukmiga ko'ra majburiy mehnat qildirish yoki qonunda belgilangan holdagina kishini o'z ixtiyoridan tashqari mehnatga majburiy jalb qilish mumkin, degan qoidada ko'rinadi. mehnat qilish huquqi natijasida har bir shaxs mamlakat qonunlari bilan taqiqlanmagan har qanday ishni qilishi, o'ziga ma’qul faoliyat bilan shug'ullanishi mumkin. mehnat qilish huquqining mavjudligi shunday imkoniyatni vujudga keltiradi. mehnat qilish huquqi orqali shaxslar davlat organlari, tashkilot, korxona, muassasalarida, jamoat birlashmalarida, nodavlat notijorat tashkilotlarida, tijorat tashkilotlarida, shaxsiy xo'jaligida mehnat qilishi mumkin. bozor munosabatlariga xos xususiyatlardan biri ishsizlikdir. biror-bir davlat bu muammodan xoli emas, ishsizlik barcha davlatlarda uchraydi. hech qanday davlat aholiningbarchasini ish bilan ta’minlay olmaydi. lekin ishsizlikdan himoya qilish, ish bilan ta’minlash chora-tadbirlarini ko'rish davlat vazifalaridan. mehnat qilaman deganlarni ish bilan ta’minlash, buning uchun …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbekiston respublikasi fuqarolarining iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va ekologik huquqlari"

4-mavzu: o'zbekiston respublikasi fuqarolarining iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va ekologik huquqlari. reja: 1.o'zbekiston respublikasi fuqarolarining iqtisodiy huquqlari. 2. o'zbekiston respublikasi fuqarolarining ijtimoiy, madaniy huquqlari. 3. o'zbekiston respublikasi fuqarolarining ekologik huquqlari. таyanch so’zlar: mulkdor, bank, voris, ta’lim, tibiiyot, ekologiya, dam olish, каfolat, imtiyoz, мuhofaza. fuqarolarning normal hayot kechirishi, tabiiy va ma’naviy boyliklardan foydalanishi, bilim olishi, mehnat qilishi, sog‘lig‘ini saqlashi uchun tegishli imkoniyatlar bodishi shart. bu imkoniyatlar davlat tomonidan yaratiladi va ulardan foydalanish uchun qonun doirasida huquqlar o'rnatiladi. bunday huquqlarning asosiylari konstitutsiyada belgilanadi. fuqarolarning mulkka egalik qilish, me...

This file contains 11 pages in DOCX format (38.6 KB). To download "o'zbekiston respublikasi fuqarolarining iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va ekologik huquqlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbekiston respublikasi fuqaro… DOCX 11 pages Free download Telegram