temir yo‘l izining tuzilishi

DOCX 10 pages 659.6 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 659.6 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

5. amaliy . temir yo‘l izining tuzilishi. reja: 1. burilishlarda temir yo‘lning tuzilish xususiyatlari. 2. strelkali ulanishlardan foydalanishda harakat xavfsizligini ta’minlash 3. tezyurar harakatli magistrallar (thm) relsli izlarning tuzilishi harakatlanuvchi tarkib g‘ildirak juftlarining tuzilishi bilan chambarchars bog‘liq. g‘ildirak juftligi cheti bo‘ylab yo‘naltiruvchi bo‘rtiq chambaragi bo‘lgan g‘ildiraklar zichlab mustahkamlangan po‘lat o‘qdan iborat bo‘lib, bo‘rtiq chambaragi g‘ildirakning izdan tushib ketmasligini ta’minlaydi. harakatlanuvchi tarkib g‘ildiraklari yumalash yuzasining o‘rta qismi 1/20 nisbatda konussimon qilib ishlangan bo‘lib, uning bunday tuzilishi gorizontal kuchlarga katta qarshilik ko‘rsatadi, yo‘lning nosozliklariga sezuvchanlikni kamaytiradi, g‘ildirak juftlarining strelkali o‘tkazgichlardan o‘tishini qiyinlashtiradigan novsimon o‘ymalar hosil bo‘lishining oldini oladi va bir tekis siyqalanishini ta’minlaydi. g‘ildiraklarga mos ravishda yo‘l relslari ham 1/20 nisbatda qiya o‘rnatiladi. buning uchun yog‘och shpallarda rels ostiga maxsus ponasimon taglik qo‘yiladi. temir-beton shpallarning rels o‘rnatiladigan ustki qismi esa shu qiyalikka moslab tayyorlanadi. rels kallagining ichki qirralari orasidagi masofa temir yo‘llarda iz kengligi deyiladi. ushbu kenglik g‘ildiraklar orasidagi masofaga (1440±3 mm), …

2 / 10

binoan yo‘lning ikki rels sathi to‘g‘ri uchastkalarda barobar bo‘lishi kerak. to‘g‘ri uchastkaning to‘liq uzunligi davomida bir tomon rels sathining ikkinchisidan 6mm baland bo‘lishishga ruxsat etiladi yo‘l qurilishida relslarning tutashish joylari ikki iz bo‘ylab to‘g‘ri uchburchak ostida qarama-qarshi joylashgan bo‘lishi kerak. bunday joylashuv siljigan tutashishlarga qaraganda harakatni osoyishta bajarish, g‘ildirak juftlarining relsga urilishi va vagon chayqalishini kamaytirish hamda rels-shpalli yo‘l panjarasini yo‘l yotqizuvchi mexanizm yordamida tayyor holda almashtirish imkonini beradi[footnoteref:1]. [1: ] alohida g‘ildirak juftlari o‘zining vertikal o‘qi atrofida aylanmasligi uchun vagon yoki lokomotivlarning ikki va ko‘proq g‘ildirak juftlari alohida ramalarda qattiq biriktiriladi. bunday yaxlit rama bilan biriktirilgan chetki g‘ildirak o‘qlari orasidagi masofa g‘ildirak bazasi deyiladi. g‘ildirak juftlarining rama orqali qattiq birikishi ularning relslardagi holatini barqarorlashtiradi, ammo kichik radiusli burilishlardan o‘tishini qiyinlashtiradi. shuning uchun zamonaviy harakat tarkiblari kichik bazali aravachalar bilan jihozlanadi. burilishlarda temir yo‘lning tuzilish xususiyatlari. burilish joylarda temir yo‘lning tuzilishi o‘ziga xos xususiyatlarga ega, jumladan: tashqi relsning ichki relsga …

3 / 10

tezligi o‘rtacha belgilangan qiymatda bo‘lishi kerak. agar tezlik o‘rtacha qiymatdan kamayib ketsa ichki relsga yuklanish kuchayadi va uning taqsimlanishi buziladi. harakatlanuvchi tarkib yurish qismi g‘ildirak aravachalarining burilish egrisidan yaxshi o‘tishini taminlash uchun iz oralig‘i quyidagi miqdorda kengaytiriladi. s=qmax+ft+4, bunda ft- tashqi iz bo‘ylab burilish strelasi (nayzasi); qmax - g‘ildirak chambaraklarining tashqi tomonlari orasidagi masofa , mm; 4 - izning torayish meyori, mm. egri joylarda iz kengligining meyorlari quyidagicha belgilangan: r ≥ 350 m bo‘lganda – iz kengligi 1520 mm r = 349-300 m da – iz kengligi 1530 mm r ≤ 299 m bo‘lganda – iz kengligi 1535 mm o‘tish egrisini qo‘yish. to‘g‘ri yo‘lning aylana radiusli egri bilan ulanishi ular orasida o‘tish egrisini qurish orqali bajariladi. o‘tish egrisi to‘g‘ri yo‘lni aylana egrisi bilan rejada va profilda ohista ulanishini ta’minlaydi. o‘tish egrisi rejada cheksiz katta radiusdagi egrining aylanma radiusigacha radioidal spiral tenglamasi asosida o‘zgarib boradi. tashqi relsning ko‘tarilishi va iz oralig‘ining …

4 / 10

ashning ahamiyati o‘ta muhim. strelkali o‘tkazgich stansiya yo‘l tarmoqlari ustki qurilmalarining eng muhimlaridan biri bo‘lib ular temir yo‘llardan texnik foydalanish qoidalarining (tfq) talablariga to‘liq mos bo‘lishi kerak. harakat xavfsizligini ta’minlash maqsadlarida tfq talablariga binoan quyidagi nosozliklardan birortasi mavjud bo‘lgan taqdirda strelkali o‘tkazgichlardan va berk kesishuvlardan foydalanish taqiqlanadi: 1) strelka ayrilari va qo‘zg‘aluvchan o‘zakli krestovinaning o‘tkazuvchi tortgichlardan (переводные кривые) ajralib ketishi (7.17-rasm). 7.17-rasm. strelka ayrilari va qo‘zg‘aluvchan o‘zakli krestovinaning o‘tkazuvchi tortgichlardan (переводные тяги) ajralib ketishi 1) ushbu holatda ayrilar ikki chetga qochib ketib rama relslariga taqalib qoladi va harakatdagi g‘ildiraklar izdan chiqib ketadi; 2) strelka ayrisining rama relsidan tortqich qarshisida hamda krestovina harakatlanuvchi o‘zagining usovikdan 4 mm va undan ortiq kenglikda jipslashmay qolishi g‘ildirak gardishining qarshi yo‘nalish bo‘ylab harakatlanish vaqtida ayriga urilib izdan tushib ketishiga olib keladi. krestovina o‘zagida ham shu kabi holat ro‘y beradi (7.18-rasm); 7.18-rasm. strelka ayrisining rama relsiga jipslashmay qolishi 3) g‘ildiraklarning strelka ayrilariga qarshi harakatlanishida ayrilar uchining …

5 / 10

n oraliq masofa kengligi 1474 mm dan yoki kontrrels va usovik kallaklari ishchi tomonlari orasidagi masofaning 1435 mm dan kichik bo‘lib qolishi. aks holda g‘ildirakning krestovina o‘zagining qirrasiga to‘g‘ri borishiga va tegishli nov bo‘ylab o‘tishiga xavf tug‘iladi; 7.20-rasm. strelka ayrisining rama relsiga nisbatan pasayishi 6) ayrilar, rama relslari, krestovina o‘zagi, usoviklar va kontrrelslarning sinishi, biron-bir kontrrels boltining uzilishi yoki bo‘shab qolishi va shu kabilar. tabiiyki, bunday sinishlar relsli iz yaxlitligini buzib harakat xavfsizligiga to‘g‘ridan to‘g‘ri tahdid soladi. kontrrelsni rama relsiga mahkamlovchi boltlardan birortasining sinib uzilishi yoki bo‘shab qolishi harakat tarkibidan kontrrelsga tushadigan kuchlar taqsimlanishining o‘zgarib ketishiga va boshqa boltlarning uzilib ketishiga olib keladi. 7.21-rasm. krestovina va kontrrels qismlari orasida chegaralovchi o‘ta mas’uliyatli masofalar kontrrels krestovinadagi eng muhim elementlardan (unsurlardan) biri bo‘lib, u krestovina o‘zagi bo‘g‘zidagi xavfli oraliq qarshisida g‘ildirak juftini katta kuch bilan tortib tegishli nov bo‘ylab o‘tib olishiga imkon beradi. bolt uzilganda esa kontrrels qisman egilib g‘ildirak o‘rkachining kontrrels …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temir yo‘l izining tuzilishi"

5. amaliy . temir yo‘l izining tuzilishi. reja: 1. burilishlarda temir yo‘lning tuzilish xususiyatlari. 2. strelkali ulanishlardan foydalanishda harakat xavfsizligini ta’minlash 3. tezyurar harakatli magistrallar (thm) relsli izlarning tuzilishi harakatlanuvchi tarkib g‘ildirak juftlarining tuzilishi bilan chambarchars bog‘liq. g‘ildirak juftligi cheti bo‘ylab yo‘naltiruvchi bo‘rtiq chambaragi bo‘lgan g‘ildiraklar zichlab mustahkamlangan po‘lat o‘qdan iborat bo‘lib, bo‘rtiq chambaragi g‘ildirakning izdan tushib ketmasligini ta’minlaydi. harakatlanuvchi tarkib g‘ildiraklari yumalash yuzasining o‘rta qismi 1/20 nisbatda konussimon qilib ishlangan bo‘lib, uning bunday tuzilishi gorizontal kuchlarga katta qarshilik ko‘rsatadi, yo‘lning nosozliklariga sezuvchanlikni kamaytiradi, g‘ildirak juftl...

This file contains 10 pages in DOCX format (659.6 KB). To download "temir yo‘l izining tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: temir yo‘l izining tuzilishi DOCX 10 pages Free download Telegram