gulxaniy ijodi bolalar kiyobxonligida

DOC 7 pages 89.5 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 89.5 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

mavzu:gulxaniy ijodi bolalar kiyobxonligida. o`zbek bolalar adabiyotining vujudga kelishi reja: 1. gulxaniyning zarbulmasal asari tarkibiga kirgan masallarda ilgari surilgan g’oyalar. 2. uvaysiy chistonlarida ma‘rifatparvarlik g`oyalari. mavzuga doir tayanchtushunchalar: mumtoz, kitobxonlik, navoiyxonlik, didaktik, axloqiy, maqolat, tanbih, o‘git, imon, islom, salotin, axloqiy-ta’limiy, xulq-odob, mehnatsevarlik, saxovatpeshalik, mehribonlik, adolatpeshaliki, karam, saxiylik, baxillik, navogo‘, doya, dostonsaro,odil podsholar, beklar, nomunosib noyiblar (o‘rinbosarlar), diyonatsiz sadrlar (mansabdorlar), maqtanchoqlar, yasovullar, lashkarlar, shayxul-islom, qozilar, qonunshunos muftilar, mudarrislar, tabiblar, mutasavvuflar (bularni nazm gulistonining xushovoz qushlari deb ataydi muallif), kotiblar, maktab ahli, mutrib va mug‘anniylar, ashulachilar, qissago‘ylar, va’zxonlar, munajjimlar, savdogarlar, kosiblar, xalq amaliy san’ati ustalari, mirshablar, zindoniylar, qorovullar, dehqonlar, bezorilar, g‘arib va bechoralar, gadoylar, qushchilar va ovchilar, uylanish va xotinlar, riyokor shayxlar, xarobot ahli-rindlar haqida batafsil ma’lumotlar berarkan, feodal jamiyat, abitsedariy, mufradot, murakkabot, muqattaot, chiston, lug‘z, hijo, abjad, bayt, alifbemanzuma… muhammad sharif gulxaniy xix asrning birinchi yarmi qo’qon adabiy muhitida masal–tamsil janrida xalqchil asar yaratishga muvaffaq bo’lgan shoirdir. uning hayoti va ijodiga …

2 / 7

rini yaratgan. shoir uni yaratishda xalq og’zaki ijodi bilan birga, buyuk hind masali kalila va dimnadan, firdavsiy, jomiy, hofiz sheroziy, shayx sa‘diy, alisher navoiy kabi mutafakkirlar asarlari an‘analaridan keng foydalangan. chindan ham jahon adabiyoti xazinasining noyob durdonasi sanalmish kalila va dimna qadimgi hind folklori zaminida vujudga kelgan. uni hind podshohi dobshalim uchun faylasuf beydabo yozganligi naql qilinadi. jumladan, kitob muqaddimasigi ayrim fikrlar e‘tirofga loyiq: har bir xalqning olim va faylasuflari qanday vositalar bilan bo’lmasin, o’z orzu va istaklarini amalga oshirmoq, mavjud tartibni intizomga solmoq uchun hamisha fikr yuritganlar, har xil tadbirlar ila ish ko’rmoqchi bo’lganlar, bu haqda har xil asarlar yozmoqqa intilganlar. shulardan biri qushlarning va yovvoyi, yirtqich hayvonlarning tilidan yozilgan, g’oyat chuqur ma‘noli, nafis ramz va muammolarga to’la ushbu kitobdir...olimlar bu yo’lni tanlab zo’r imtiyozga ega bo’lganlar: avvalo, bu bilan ular xohlagan so’zlarini aytib, har bir bobni orzu qilganlari darajada bezash imkoniyatiga ega bo’ldilar. buning ustiga, ular shu yo’l …

3 / 7

arbulmasal asari haqida ham aytish mumkin. bu esa asarning yosh kitobxonlar uchun g’oyat muhimligini asoslaydi. gulxaniy ham yapaloqqush va ko’rqush suhbatida ayrim hikoyatlar bayonini kalila va dimna nadan topmoq joizligini ta‘kidlaydi. zarbulmasal umarxonning amri, istagi bilan yozilganligi, u xalq orasida keng tarqalgan zarbulmasallarni – xalq maqollarini yig’ib, kitob holiga keltirish lozimligini aytgani hamda gulxaniy shu nozik xizmatga loyiq, deb topilgani nazarda tutilsa, mazkur asarlarning maqsad-mohiyati juda yaqinligi oydinlashadi. zarbulmasal so’zi zarb va masal so’zlarining qo’shilmasidan iborat bo’lib, adabiy atama sifatida masal, maqol, matal keltirib so’zlamoqlikni anglatadi. zero, undagi pandnamo hikoyatlar, xususan, majoziylik, qushlar, hayvonlar tilidan so’zlash, tuya bilan bo’taloq , maymun bilan najjor , toshbaqa va chayon , bozanda va navozanda kabi bir qancha masallar hamda xalq maqollarining keltirilishi bilan ham yuqorida zikr qilingan asardan ijodiy ilhomlanib yozilganligini tasdiqlaydi. ammo, aytish joizki, kalila va dimna turli mavzudagi hikoyatlar zamirida qurilgan pand-u hikmatlardan iborat, voqealar bayoni, hikmat va maqollar ifodasi ham …

4 / 7

katta-kichik masal-hikoyalar ham keltirilganligi uchun adib uni zarbulmasal deb nomlagan. qushlar obrazlari asarning asosiy mazmunini belgilaydi, hayvon-hasharot va kishi obrazlari qushlarning o’zaro suhbatlarida, ular tomonidan keltirilgan naql-u rivoyatlarda namoyon bo’ladi. asar sujetidagi voqealar xalq ertaklariga monand yozilgan: yapaloqqush o’g’li kulonkir sultonni uylantirish maqsadida o’z yaqini ko’rqushni boyqush huzuriga sovchilikka yuboradi. boyo’g’lining nihoyatda go’zal, quyosh yanglig’ gunashbonu ismli qizi bor edi. yapaloqqushning har qancha qalin bo’lsa topilur deya o’z tarafidan sovchilikka borishga unaganida, ko’rqush quyidagi maqollar orqali unga gap uqtirmoqchi bo’ladi: bor maqtansa topilur, yo’q maqtansa chopilur , yolg’on masal turmas , uyat o’limdan qattiq , ermon yog’ochining egilgani–singani, er yigitning uyalgani – o’lgani , oyoq yugurigi oshqa, og’iz yugurigi boshqa... sen kim, boyo’g’lining eshigiga kishi yubormoq kim? hech bilmasmusenki, teng tengi birla, tezak qopi birla . yapaloqqush: andin bizning nima kamligimiz bor?",–deganda esa ko’rqush: maqtangan qiz to’yda uyalur , o’zini maqtag’on o’lumning qarovuli . sening ahvoling olamg’a ma‘lumdir. oyni etak …

5 / 7

xizmatni ado etadilar. farg’ona iqlimida xarobalar kam bo’lganligi uchun mavorounnahr iqlimidan (buxoro amirligi) 1000 chordevor topishib, kelin gunashbonu mahriga to’laydilar. ko’rinadiki, gulxaniy asarda aniq makon (ho’qand, buxoro) va zamon (xix asr), hayotiy voqelik (feodal jamiyatidagi notenglik)ni hamda xalq an‘analarining yaxshi-yomon qirralarini majoz va kinoya, so’z o’yinlari, kesatiqlar orqali bayon etadi. garchi unda o’z yurti (qo’qon) va uning xoni (umarxon)ga sodiqlik, u boshqarayotgan yurtning boshqa hududlardan ko’ra obodroq ekanligiga ishora etilsa-da, xolboqi misgar, yodgor po’stindo’z, muhammad amin mufti, otaboy amin, sayid azimxon, eshon kalla haqidagi hajviyrivoyaviy epizodlarni ochiq-oydin keltiradi. muallif o’z masallaridan majoziy obrazlar orqali hukmron sinf vakillarini fosh qiladi, mamlakatga xarobalik, xalqqa qashshoqlik keltirgan o’zaro feodal urushlarga qarshi ommaning noroziligini ifodalaydi. shuning uchun yapaloqqush va boyo’g’lining bir-biriga quda bo’lishi voqeasini keltiradi. bu ikki quda to’y bahonasi bilan mamlakatni xonavayron qiladi. yozuvchi ko’rqush, hudhud, kulonkirsulton, sho’ranul, malik shohim va kordonlarning bir-birlariga aytgan masallari, hikoyalari orqali asarning g’oyaviy mazmunini ravshanlashtiradi. gulxaniy maymun …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gulxaniy ijodi bolalar kiyobxonligida"

mavzu:gulxaniy ijodi bolalar kiyobxonligida. o`zbek bolalar adabiyotining vujudga kelishi reja: 1. gulxaniyning zarbulmasal asari tarkibiga kirgan masallarda ilgari surilgan g’oyalar. 2. uvaysiy chistonlarida ma‘rifatparvarlik g`oyalari. mavzuga doir tayanchtushunchalar: mumtoz, kitobxonlik, navoiyxonlik, didaktik, axloqiy, maqolat, tanbih, o‘git, imon, islom, salotin, axloqiy-ta’limiy, xulq-odob, mehnatsevarlik, saxovatpeshalik, mehribonlik, adolatpeshaliki, karam, saxiylik, baxillik, navogo‘, doya, dostonsaro,odil podsholar, beklar, nomunosib noyiblar (o‘rinbosarlar), diyonatsiz sadrlar (mansabdorlar), maqtanchoqlar, yasovullar, lashkarlar, shayxul-islom, qozilar, qonunshunos muftilar, mudarrislar, tabiblar, mutasavvuflar (bularni nazm gulistonining xushovoz qushlari deb ataydi muallif),...

This file contains 7 pages in DOC format (89.5 KB). To download "gulxaniy ijodi bolalar kiyobxonligida", click the Telegram button on the left.

Tags: gulxaniy ijodi bolalar kiyobxon… DOC 7 pages Free download Telegram