gulxaniy zarbulmasal

PDF 29 pages 631.0 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 631.0 KB

File type PDF

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

1 2 gulxaniy zarbulmasal (yapaloqhush hikoyasi) (hozirgi o‘zbek adabiy tiliga tabdil) qissago‘ylar shunday hikoya qiladilar: ilgarigi beoqibat ayyomda farg‘ona iqlimida kayqubod degan podshohdan qolgan bir eski shahar vayronasi bor erdi. u yerni bir boyo‘g‘li degan vatan qilgan edi. ammo uning g‘ururi xush va dilkash edi. yashil giyohlar, anvoyi gullar, chechaklar serobligidan, qo‘rg‘onga qo‘ngan chog‘da tovusning parlaridek turlanib, naqshlangandek ko‘rinar edi va undan bir chaqirimli yerda yapaloqqush ota-bobosidan qolgan bir joyni makon qilgan edi. boyo‘g‘lining yuziga sharq quyoshi banda bo‘lgan bir qizi bor edi. bayt: orazidin shams-u qamardur xijil, so‘zlaridin shahdu shakar munfail, hosili umri erdi ul boyni, oti gunashbonu ushal oyni. (yuzidan quyosh-oy xijolat tortar, so‘zidan sharmanda asal ham shakar. umrining mevasi edi u boyning, ismi oftoboyim edi u oyning.) u qiz olamni yorituvchi oftobdek husni bilan har bir xom narsani pishirar, hech bir jon uni kunduzi ko‘rishga chorasiz edi va u yuzini yashirib yurar edi. qizda balog‘atga etganlik belgilari …

2 / 29

sovchi bo‘lib boring. har qancha qalin bo‘lsa topamiz. ko‘rqush aytdi: ‒ “bor maqtansa topilur, yo‘q maqtansa chopilur”, degan yaxshilarning masalidir. «ming chordevor qizimning qalini» deb, boyo‘g‘lining og‘zining bir burchagidan chiqadi. hozirda... podshohimiz zamonida bir bo‘sh chordevor topilmaydi, boyo‘g‘lining aytganini bajarolmay, “yolg‘on masal turmas”, “uyat – o‘lumdan 3 qattiq” deganlaridek, uyalib qolamiz shekillli... yana aytadilarki: «ermon yog‘ochining egilgani – singani, er yigitning uyalgani – o‘lgani»... shunda yapaloqqush aytdi: “men sizni bilimli va ma’nidan xabardor kishi deb bilardim. “karnay misdan, balg‘am isdan» bo‘lishini bilmas ekansiz. “ko‘r tutganini qo‘ymaydi, kar ‒ eshitganini”. ko‘rqush javob berdi: “men xotun olmoq orzusining jinnisi emasman, aytadilarki: «dala-tuzni suv olsa, qo‘ng‘ir g‘ozning to‘shidan, quloqsizga so‘z aytsang, qulog‘ining tashi(tashqarisi)dan». yapaloqqush aytdiki: o‘tganlardan qolgan masal: “bitar ishning boshiga ‒ yaxshi kelar qoshiga”. yana biri shuki: “bemor tuzalgusi kelsa, tabib o‘z oyog‘i bilan keladi”. ko‘rqush javob aytdiki: “bo‘l! og‘iz bo‘lma, oyoq bo‘l”, eshitmaganmiding: “oyoq yugurigi oshga, til (og‘iz) yugurigi boshga”. sen …

3 / 29

igan o‘g‘lingning otini aytgil”. yapaloqqush aytdi: “o‘g‘limning nomuborak oti kulonkir sultondir”. unda ko‘rqush aytdi: “fahm va aqlning bosh manzilidan o‘tmagan bunday kishilarni ko‘rgan emasman. echkuning oti abdukarim bo‘lishiga so‘z kerak. ilgarigilar shuning uchun: “evi bilan gapirganning qurboni bo‘l”, ‒ degan ekanlar. o‘g‘lingga kulonkir sulton deb ot qo‘yish sening haddingmi? bu ot humo, uqob, qarchig‘ay, bahrin, lochin, itolg‘u kabi qushlarning sultonlariga munosib otdir”. shunda yapaloq aytdiki: “ilgari o‘tgan yaxshilarning masalidirki: “yaxshi nafas ‒ yarim mol”. bolamning bari kulonkirligi tumshug‘i bilan changalidan ma’lum va ravshan emasmi? ko‘rqush aytdiki: “rost aytasan, “qo‘chqor bo‘lar qo‘zining peshonasi do‘ng bo‘lar, og‘a bo‘lur yigitning peshonasi keng bo‘lar”. “chuchvarani xom sanabsan” deganga o‘xshaydiki, “otasi urmas qo‘ng‘izni, bolasi urar to‘ng‘izni” degan so‘zga ishonma. “halvo degan bilan og‘iz chuchimas”. bayt: tak’ya bar joyi buzurgon nashavon zad bagazof, magar asbobi buzurgi hama omoda kuni. tarjimasi: ulug‘larning joyiga suyanib maqtanmagin, avvalo ulug‘likning shartlarin tayyorlagin. sening bu so‘zing qarchig‘aylik dag‘dag‘asi kulang boshiga tushib, …

4 / 29

‘lig‘icha bilishni istasang, bayonini “kalila va dimna”2dan top”. ko‘rqush aytdi: ‒ ey besabr, “taanniy (ohistalik) rahmondan va ta’jil (shoshilish) shaytondan” hadisining ma’nosidan bexabarmisan. sen o‘z hozirligingni qilguncha, sabr qilsang, yaxshidir. sabrni yaxshilar shunday ta’rif qiladilar: bayt: sabr bilan basta eshikdur kushod, sabr bilan topdi eranlar murod. sabr sening dardingga darmon bo‘lur, sabr bilan xor guliston bo‘lur... sho‘ra zamin bog‘ ila bo‘ston bo‘lur. basta etik ochgusidir sabr bil, sabr qilu, sabr qilu, sabr qil. tabdili: sabr bilan yopiq eshik ochilar, sabr bilan murodga yetdi erlar. sabr sening dardingga darmon bo‘lar, sabr bilan tikan guliston bo‘lar... sho‘ra o‘sgan yer bog‘-u bo‘ston bo‘lar. yopiq eshik ochgusidir sabr, bil, sabr qil-u, sabr qil-u, sabr qil. va yana aytadilarki: bayt: sabr qilsang, g‘o‘radin halvo bitar, besabrlar o‘z oyog‘idin yitar. tabdili: sabr qilsang g‘o‘radan halvo bitar, besabrlar o‘z oyog‘idan ilinar. shunda yapaloqqush aytdiki: “to‘g‘ri, baloga sabr, qazoga rozi bo‘lmoqdan o‘zga choram yo‘q. lekin sabrning joyi bilan …

5 / 29

yulmas”, “haromzodaning quyrug‘i bir tutam”, ‒ derlar. menga ko‘p bahona keltirsang, shundayki, qadimgi yaxshilardin bir masal qolgan: “yaxshiliq qil, daryoga ot, daryo bilmasa, baliq bilar, baliq bilmasa, xoliq bilar”. ko‘rqush o‘zicha: “avval borib kulonkir sultonning jamolini ko‘rib, sovuq so‘zini eshitib, tuzini totib, so‘ngra borsam kerak», ‒ deb kulonkir sulton xizmatiga ravona bo‘ldi. yarim chaqirim yo‘l bosish asnosida bir hudhudga yo‘liqdi. hudhuq u bilan salomlashib aytdiki: “qaysi baland oshyondan parvoz qildingiz?” ko‘rqush aytdi: ‒ parvozi bandagi ba fazoye namerasad, ey xok, past bosh, balandast osmon. (bandaning uchishi osmonga yetmas, osmon balanddir, ey tuproq, bo‘lgin past.) bizning parvozimiz ma’lumdir. hudhud aytdiki: “ey ko‘r, men muammodan bexabarman, to‘g‘ri so‘zing bo‘lsa, so‘zla. ko‘nglingdagilaring menga aniq bo‘lsin”. ko‘rqush aytdi: “men yapaloqbibi sovchisidirman, boyo‘g‘lining qiziga sovchilikka boryapman”. hudhud aytdi: “yapaloqning nihoyat aqli kamligini endi bildim. “har bir jon o‘z qavmidan”, ‒ deganlariday, yapaloqlar qurigandek seni yuboradimi?.. bilmasmisanki: “musht bukilib, tosh bo‘lmas, echku yugurib cho‘loq bo‘lmas” va …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gulxaniy zarbulmasal"

1 2 gulxaniy zarbulmasal (yapaloqhush hikoyasi) (hozirgi o‘zbek adabiy tiliga tabdil) qissago‘ylar shunday hikoya qiladilar: ilgarigi beoqibat ayyomda farg‘ona iqlimida kayqubod degan podshohdan qolgan bir eski shahar vayronasi bor erdi. u yerni bir boyo‘g‘li degan vatan qilgan edi. ammo uning g‘ururi xush va dilkash edi. yashil giyohlar, anvoyi gullar, chechaklar serobligidan, qo‘rg‘onga qo‘ngan chog‘da tovusning parlaridek turlanib, naqshlangandek ko‘rinar edi va undan bir chaqirimli yerda yapaloqqush ota-bobosidan qolgan bir joyni makon qilgan edi. boyo‘g‘lining yuziga sharq quyoshi banda bo‘lgan bir qizi bor edi. bayt: orazidin shams-u qamardur xijil, so‘zlaridin shahdu shakar munfail, hosili umri erdi ul boyni, oti gunashbonu ushal oyni. (yuzidan quyosh-oy xijolat tortar, so‘zidan sha...

This file contains 29 pages in PDF format (631.0 KB). To download "gulxaniy zarbulmasal", click the Telegram button on the left.

Tags: gulxaniy zarbulmasal PDF 29 pages Free download Telegram