inson huquqlari

DOCX 63 pages 2.8 MB Free download

63 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.8 MB

File type DOCX

Pages 63

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 63

4-mavzu. inson va fuqaroning asosiy huquqlari, erkinliklari va burchlari 1. inson huquqlari tushunchasi. 2. fuqarolarning qonun oldida tengligi konstitutsiyaviy tamoyilining mohiyati. 3. fuqaro va davlatning o‘zaro mas’ulligi. 4. huquqlar daxlsizligi va sud himoyasi. 5. o‘zgalarning huquq va manfaatlariga daxl qilmaslik. 1-§. inson huquqlari tushunchasi har bir mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va ma’naviy hayotida inson huquqi muhim ahamiyat kasb etib, uning ta’minlanganlik holati jamiyatning demokratik taraqqiyot darajasini ko‘rsatuvchi asosiy mezon, davlatchilik ishlarining insoniylikka asoslanganligi belgilovchi “barometr” bo‘lib hisoblanadi. shu sababdan, har bir davlatda inson huquqi va unga bog‘liq munosabatlar barcha ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va ma’naviy voqeliklarning markazida turuvchi asosiy masaladir. har qanday jamiyat o‘z taraqqiyotini dastlab inson huquqini ta’minlashga nisbatan munosabatni o‘rnatishdan boshlaydi, desak mubolag‘a bo‘lmaydi. inson huquqlariga rioya qilish – bu demokratik huquqiy davlatning eng muhim belgisidir. inson huquqlarining milliy yurisdiksiya ta’siriga olinganligi unga nisbatan xuquqiy munosabatlar vujudga kelganligini bildiradi. inson huquqlari bilan bog‘liq vujudga kelgan va vujudga kelishi mumkin bo‘lgan munosabatlarning …

2 / 63

n shu asrda yaratilgan tabiiy huquq g‘oyalari hal qiluvchi rolni o‘ynagan. natijada, insonlarga tegishli huquqlar hujjatlarda bayon qilina boshlandi, inson huquqlarining umumiyligi asosiga erkinlik va rasmiy tenglik tamoyillari qo‘yilib, insonlarga tegishli har bir huquq va majburiyatlarning shu tamoyillarga mos kelishi lozimligi ustuvor g‘oyaga aylangan. birlashgan millatlar tashkilotining tashkil topishi inson huquqlarini xalqaro miqyosda belgilash g‘oyasini amalga oshirilishi olib keldi. ushbu tashkilot tomonidan insonlarga tabiat tegishli bo‘lgan huquqlar e’tirof etilib, ularning qamrovi shu darajaga yetdiki, insonlarning e’tirof etilgan huquqlarining tugal ro‘yxatini keltirish mushkul ishga aylandi. quyida inson huquqlariga mansub umum e’tirof etilgan asosiy huquqlarni keltiramiz. bular hammasi emas, inson huquqining tarkibiy qismi hisoblanadigan yana ko‘plab huquqlarni keltirish mumkin. hattoki, insonlarning jamoaviy huquqlari ham mavjudki, ular ham inson huquqining tarkibiy qismi hisoblanadi. ularga xalqlarning: o‘z taqdirini o‘zi belgilash huquqi; tinchlikka bo‘lgan huquqi; xalqlarning tub joyda (ota bobolari yashagan hududda) yashash huquqlarini ham keltirish mumkin. inson huquqining manbalarini umumiy tartibda inson huquqi bo‘yicha …

3 / 63

o‘lgan huquqlar majmuidir, deb ta’riflansa, boshqa joyda inson huquqlarini davlatlar konstitutsiyalari va xalqaro huquqda belgilab qo‘yilgan shaxsiy va jamoaviy huquqlarning yig‘indisidir, deb ta’riflashadi. insonning huquq va burchlari o‘zi yashaydigan davlatdagi butun ijtimoiy normalar (masalan, urf-odat, odob, an’analar, jamoat normalari, huquqiy normalar va boshqalar) bilan ham belgilanadi. insonning huquq va erkinliklari bitta huquq sohasining emas, balki barcha huquq sohalarining normalarida, konstitutsiyalarda o‘z aksini topadi. insonning konstitutsiyaviy huquqlari, erkinliklari va burchlari esa milliy qonunchilikka ko‘ra, asosiy sifati bilan ta’riflanadi. chunki, odatda, ular insonning eng muhim hayotiy manfaatlarini ifodalaydi, qolaversa, insonning konstitutsiyaviy huquqlari, erkinliklari oddiy, joriy qonunlarda emas, balki konstitutsiya normalarida mustahkamlab qo‘yilgan bo‘ladi va boshqa qonunlardagi huquqlari esa shu asosiy huquq va erkinliklarga mos tarzda yaratiladi. inson huquqlarini davlat tomonidan o‘rnatilgan, qonun asosida mustahkamlangan, jamiyatning har bir a’zosiga taalluqli bo‘lgan, yashash, turmush tarzini belgilash, o‘z xatti-harakatlarini to‘g‘ri amalga oshirish, unga berilgan imtiyozlardan foydalanish va jamoatchilik faoliyatini samarali olib borish imkoniyati, deb tushunish …

4 / 63

qiyot darajasi, shu davlatda yashayotgan insonning davlat bilan o‘zaro munosabati doirasi, jamiyatda tutgan ijtimoiy mavqeiga, ushbu huquqlarning davlat tomonidan kafolatlanganligi darajasiga bog‘liq bo‘ladi. masalan, insonning yashash huquqi, shaxsiy daxlsizlik huquqi, mulkiy huquqi va boshqalar shu davlatning ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy tuzumi bilan chambarchas bog‘liq holda belgilanadi. inson huquqlarini ta’minlash va kafolatlashda har bir davlatning asosiy qonuni, ya’ni konstitutsiyasi muhim manbai bo‘lib hisoblanadi. masalan, o‘zbekiston respublikasining konstitutsiyasida inson huquqlari va kafolatlariga alohida e’tibor berilgan. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyasining ikkinchi bo‘limi inson va fuqarolarning asosiy huquqlari, erkinliklari va burchlariga bag‘ishlangan bo‘lib, ushbu bobdagi birinchi normada “o‘zbekiston respublikasida insonning huquq va erkinliklari xalqaro huquqning umume’tirof etilgan normalariga binoan hamda ushbu konstitutsiyaga muvofiq e’tirof etiladi va kafolatlanadi” degan so‘zlar bayon qilingan (19-modda birinchi qismi.) inson huquqini munosib ta’minlash davlatning va boshqa ijtimoiy munosabat subyektlarining huquq va erkinliklariga ta’sir etmasligi kerak. inson huquqlari har bir odamga mamlakatning ijtimoiy tuzumi, davlatning ichki huquq-tartiboti, o‘zining ijtimoiy mavqeidan, jinsidan qat’iy nazar, …

5 / 63

hlab esa, hurlik va ozodlik haqida fikrlay boshlaganlar. tarixiy manbalarning ma’lumot berishicha, insonlar o‘rtasida lozim bo‘lgan tenglik gohida to‘liq, gohida faqat rasman, gohida ayrim tabaqa vakillari o‘rtasida, gohida barcha insonlarga tegishli bo‘lishi g‘oyalari ilgari surilgan. o‘rta osiyoga islom dini kirib kelguniga qadar asosiy ko‘pchilik insonlar e’tiqodiga aylangan zardushtiylik, manixeizm va mazdakiylik kabi din va g‘oyaviy oqimlar bunga yaqqol misol bo‘la oladi. qadimgi mutafakkirlar: yunon faylasuflari protogor va alkidamant ham barcha insonlarning teng bo‘lib tug‘ilganligi haqida fikr bildirgan. tarixda farqli ravishda ma’lum bir aholi qatlamining boshqalardan ustun bo‘lishi lozimligi va boshqalarning ularga xizmat qilishi kerakligi to‘g‘risidagi turli qoidalarni asoslashga urinishlar ham bo‘lgan. hattoki, diniy g‘oyalar va qarashlarda ham buni asoslashga harakatlar qilingan. xususan, cherkov inkvizitsiyasi g‘oyalarida, avreliy avgustin ta’limotida, nemis huquqshunosi eyke fon repkov qarashlarida ham odamlarni ijtimoiy jihatdan keskin farqlanadigan tabaqalashishning qonuniyligini isbotlab berishga harakat qilingan. falsafa otasi deb e’tirof etilgan aflotun ham insonlar o‘rtasida notenglik ularning tabiati bilan bog‘liqligini, …

Want to read more?

Download all 63 pages for free via Telegram.

Download full file

About "inson huquqlari"

4-mavzu. inson va fuqaroning asosiy huquqlari, erkinliklari va burchlari 1. inson huquqlari tushunchasi. 2. fuqarolarning qonun oldida tengligi konstitutsiyaviy tamoyilining mohiyati. 3. fuqaro va davlatning o‘zaro mas’ulligi. 4. huquqlar daxlsizligi va sud himoyasi. 5. o‘zgalarning huquq va manfaatlariga daxl qilmaslik. 1-§. inson huquqlari tushunchasi har bir mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va ma’naviy hayotida inson huquqi muhim ahamiyat kasb etib, uning ta’minlanganlik holati jamiyatning demokratik taraqqiyot darajasini ko‘rsatuvchi asosiy mezon, davlatchilik ishlarining insoniylikka asoslanganligi belgilovchi “barometr” bo‘lib hisoblanadi. shu sababdan, har bir davlatda inson huquqi va unga bog‘liq munosabatlar barcha ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va ma’naviy voqeliklarning mar...

This file contains 63 pages in DOCX format (2.8 MB). To download "inson huquqlari", click the Telegram button on the left.

Tags: inson huquqlari DOCX 63 pages Free download Telegram