buddaviylik dinining tarixiy yaratilishi, ta'limoti va rivojlanishi

DOCX 18 pages 69.4 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 69.4 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

3-mavzu. buddaviylik dini. reja: 1. buddaviylik dinining paydo bo‘lish tarixi, asosiy ta'limotlari, oqimlari va manbalari. kushonlar imperiyasida buddaviylik dinining davlat dini darajasiga ko’tarilishi. 2.buddaviylikning muqaddas manbalari. o’rta asrlarda dzen buddaviylik ta’limoti. chan buddizmning xitoyda rivojlanishi. modern buddaviylik. global buddaviylik. 3.hozirgi davrda buddaviylikning rivojlanishi. 4.o‘zbekistonda buddaviylik dinining tarixiy ildizlari (qaratepa, fayoztepa, dalvarzintepa) va hozirgi zamon. tayanch so`z va iboralar: sidxartxa, budda, shakyamuni, tripitaka, dzen buddizm, chan buddizm, qaratepa, dalvarzintepa. 1. buddaviylik dinining paydo bo‘lish tarixi, asosiy ta'limotlari, oqimlari. buddaviylik - uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, eramizdan avvalgi vi - v asrlarda hindistonda yuzaga kelgan. bu dinga e`tiqod qiluvchilar, asosan, janubiy, janubi-sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlarida, shri-lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, mongoliya, koreya, vetnam, yaponiya, kombodje, birma, tayland, laosda va qisman evropa va amerika qit`alarida, rossiyaning shimoliy mintaqalari - buryatiya, qalmiqistonda istiqomat qiladilar. hozirgi kunda dunyoda buddaviylikka e`tiqod qiluvchilar soni qanchaligi aniqlanmagan, chunki ko‘pgina mamlakatlar huquq normalariga ko‘ra …

2 / 18

mlarga kirib borishiga sabab bo‘ldi. buddaviylikni din yoki falsafa, ideologiya yoki madaniyat qonunlari to‘plami yoki hayot tarzi deb baholash mumkin. hozirgi buddaviylikka e`tiqod qilib kelayotgan sharq mamlakatlaridagi buddaviylik ta`limotini o‘rganish u erdagi siyosiy-iqtisodiy, ma`naviy madaniyatini tushunishning asosiy omillaridan hisoblanadi. bu davlatlarda buddaviylik qoida va an`analari buddaviylikka e`tiqod qiluvchilar nazarida markaziy hukumat qonunlaridan ko‘ra ustun turadi. bu narsa zamirida buddaviylikning potentsial kuchi yotadi. buddaviylik asoschisining shaxsi. buddaviylik asoschisi haqiqiy tarixiy shaxsdir. bu ko‘plab buddaviylik bilan shug‘ullangan tadqiqotchi olimlar bizgacha etib kelgan manbalar asosida isbot qilganlar. buddaviylik asoschisi haqida xabar beruvchi folklor va badiiy adabiyotlar uni siddxarta, gautama, shakyamuni, budda, tadxagata, djipa, bxagavan kabi ismlar bilan zikr etadilar. bu ismlarning ma`nolari quyidagicha: siddxartxa - shaxsiy ismi, gautama - urug‘ ismi, shakyamuni - shaklar yoki shakiya qabilasidan chiqqan donishmand, budda - nurlangan, tadxagata - shunday qilib shunday ketgan, djina - g‘olib, bxagavan - tantana qiluvchi. bu ismlar ichida eng mashhuri budda ismi bo‘lib, …

3 / 18

esa 483 yilda deb hisoblaydilar. ba`zan 560 - 480 deb to‘liq sonlar bilan ko‘rsatadilar. yuqorida zikr qilingan biografiyalarda buddaning haqiqiy hayoti bilan uning afsonaviy hayoti o‘zaro qorishib ketgan. siddxartxa shakya qabilasining podshohlaridan biri shuddxodananing o‘g‘li edi. uning saroyi ximolay tog‘lari etagida kapilavasti degan qishloqda bo‘lgan. (hozirda nepal hududida). onasi - malika mayya. podshoh o‘g‘lini orzu havaslar og‘ushida tarbiyalar, uni hech bir kamchiliksiz katta qiladi. ulg‘ayib qo‘shni podshohlardan birining qizi yashadxaraga uylanadi va o‘g‘il ko‘rib, unga raxula deb ism qo‘yadi. hech bir qiyinchilik va kamchilik ko‘rmay o‘sgan bola siddxartxa ittifiqo qarigan cholni, bemorni, og‘ir mehnatli bir rohibni uchratadi. bundan qattiq ta`sirlagan shahzoda insoniyatni qiyinchilik va azobdan qutqarish yo‘llarini axtarib saroyni tashlab ketadi. bu vaqtda u 30 yoshda edi. u beshta rohibga ko‘shilib, ular bilan qishloqma-qishloq kezib yuradi. ko‘p vaqt bu rohiblarga hamrohlik qilib, ularning yo‘llarida ma`lum maqsad yo‘qligini va bu yo‘l o‘z oldiga qo‘ygan maqsadi - insoniyatni azob uqubatdan qutqarishga olib …

4 / 18

i rishipatana bog‘ida, o‘zining besh rohib do‘stlariga qildi va o‘shalar uning birinchi shogirdlari bo‘ldilar. shu kundan boshlab budda o‘z shogirdlari bilan qishloqma-qishloq yurib o‘z ta`limotni tarqatib o‘ziga yangi izdoshlar orttiradi. budda 40 yil davomida o‘z ta`limotini hindistonning turli joylariga etkazadi va 80 yoshida kushtnagara degan joyda dunyodan o‘tdi. uning jasadi hind udumiga ko‘ra u erda kuydirilib, uning xoki 8 ta budda jamoalariga bo‘lib yuborildi va har bir jamoa uni dafn etgan joyida ibodatxona barpo etdi. buddaning hayoti haqida turli afsonalar ham to‘qilgan. bu afsonalarda aytilishicha, budda ko‘p yillar davomida er yuzidagi turli mavjudotlar qiyofasida qayta tug‘ilgan: 84 marta ruhoniy, 58 marta podshoh, 24 marta rohib, 13 marta savdogar, 18 marta maymun, 12 marta tovuq, 8 marta g‘oz, 6 marta fil shuningdek baliq, qurbaqa, kalamush, quyon kabi qiyofalarda qayta tug‘ilgan. jami 550 marta qayta tug‘ilgan. u doimo qaerda, qay qiyofada tug‘ilishini o‘ziga o‘zi belgilagan. so‘nggi marta uni xudolar insoniyatni to‘g‘ri yo‘lga …

5 / 18

ish - qiynoq, kasallik - azob, o‘lim - kulfat, qiyinchilikka duch kelish - mashaqqat, yaxshi narsadan ayrilish - qiynoq, ayriliq - ezilish, orzu-havasga etaolmaslik - uqubat. dunyo tuzilishining asosiy qonuni bir-biriga bog‘liqlik. hech bir narsa ma`lum sababsiz yaralmaydi. lekin har bir hodisa yoki harakatning birlamchi sababini aniqlash mumkin emas. shuning uchun buddaviylik dunyoni shu holicha qabul qilishga chaqiradi. buddaviylik ta`limotiga ko‘ra, har qanday narsa yoki hodisa u hoh moddiy yoki ma`naviy bo‘lsin dxarma (yelement)lardan tuzilgan. bu elementlar o‘z xususiyatiga ko‘ra harakatsiz bo‘lib, ularni harakatlantiruvchi kuch insonning xayollar va so‘zlaridir. ob`yektiv haqiqat bu doimiy ravishda o‘zgarib turuvchi dxarmalar oqimidir. harakatdagi dxarmalar mavjudligining 5 formasini yaratadi: tana, sezgi, his-tuyg‘u, harakat, anglash. bu besh forma insonni tashkil qiladi. inson ular yordamida yashaydi va borliq bilan aloqada bo‘ladi, yaxshi yoki yomon ishlarni bajaradi. bu narsa insonning o‘limi bilan tugallanadi. insonni tashkil qiluvchi besh forma (skandx) o‘z navbatida qayta tug‘iladi. yangi tananing xususiyatlari asos bo‘luvchi …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buddaviylik dinining tarixiy yaratilishi, ta'limoti va rivojlanishi"

3-mavzu. buddaviylik dini. reja: 1. buddaviylik dinining paydo bo‘lish tarixi, asosiy ta'limotlari, oqimlari va manbalari. kushonlar imperiyasida buddaviylik dinining davlat dini darajasiga ko’tarilishi. 2.buddaviylikning muqaddas manbalari. o’rta asrlarda dzen buddaviylik ta’limoti. chan buddizmning xitoyda rivojlanishi. modern buddaviylik. global buddaviylik. 3.hozirgi davrda buddaviylikning rivojlanishi. 4.o‘zbekistonda buddaviylik dinining tarixiy ildizlari (qaratepa, fayoztepa, dalvarzintepa) va hozirgi zamon. tayanch so`z va iboralar: sidxartxa, budda, shakyamuni, tripitaka, dzen buddizm, chan buddizm, qaratepa, dalvarzintepa. 1. buddaviylik dinining paydo bo‘lish tarixi, asosiy ta'limotlari, oqimlari. buddaviylik - uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, eramizdan avval...

This file contains 18 pages in DOCX format (69.4 KB). To download "buddaviylik dinining tarixiy yaratilishi, ta'limoti va rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: buddaviylik dinining tarixiy ya… DOCX 18 pages Free download Telegram