falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari:g‘arb falsafasi

DOCX 8 pages 34.0 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 34.0 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

3 –mavzu falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari:g‘arb falsafasi reja: 1. qadimgi yunonistonda falsafa ilmining shakllanishi. sokratgacha bo‘lgan davr falsafasi. 2.xristianlik va avriliy avgustin falsafiy ta’limotining vujudga kelishi. 3.ilk o‘rta asrlar falsafiy tafakkur rivojida apologetika, patiristika va sxolastika. nominalizm va realizm. 4. g‘arb uyg‘onish davri va falsafiy tafakkurining rivojlanish xususiyatlari. 5.yangi va eng yangi davr falsafasining ustuvor yo‘nalishlari va asosiy muammolari. xviii asr yevropa falsafasining ma’rifiy xususiyatlari 6. xx-xxi asr g‘arb falsafasining oqimlari va ta’limotlar hamda g‘arb faylasuflari ijodida fan falsafasining rivoji. mavzuga oid tayanch tushuncha va iboralar: vavilonlik, misr, gilьgomesh haqida doston, «avesto», zardushtiylik, moniylik, mazdakiylik, miflar, vedalar, jaynizm, nirvana, lokayata, ramayana, maxobxarat, daochilik, konfusiychilik, milet maktabi namoyondalari, geraqlit, pifagor, sukrot, pormenid, levklip, demokrit, aflotun, arastu, epikur, lukresiy kar, 1-masala. qadimgi davr falsafasining yana bir silsilasi yunoniston va rimga tegishlidir. bu davrdagi falsafiy qarashlar antik davr falsafasi deb yuritiladi. unda milet falsafiy maktabi, suqrot, pifagor, aflotun, arju va boshqalarning falsafiy, tabiiy-ilmiy, …

2 / 8

ksimandr dunyo cheksiz, gazsimon apeyrondan iborat deydi. anaksimandrning fikricha, xamma narsa apeyrondan kelib chikadi va ma’lum bir vaqtda apeyronga kaytadi. apeyronning doimiy harakat qilib turishi, anaksimandrning fikricha, qarama-qarshiliklarning kelib chiqishi tufayli bo‘ladi, buning natijasida bir xil narsalar paydo bo‘lib, boshqalari yo‘qolib turadi. dunyodagi bu narsalarning mavjudligi hech qanday xudolarning ta’siriga muhtoj emas. anaksimandr qadimgi yunoniston fanida odamning paydo bo‘lishini isbotlashga uringan olimlardan biri bo‘lib hisoblanadi. uning fikricha hayvonlar dunyosi qurib qolgan dengiz ostida paydo bo‘lib, birinchi hayvonlar suvda yashyaganlar keyinchalik qirg‘oqqa chiqqanlar, odamlar esa baliqlardan paydo bo‘lgan. milet maktabining keyingi vakili anaksimen (yer.oldin 585-525 yillar) hisoblanadi. anaksimen anaksimandrning shogirdi bo‘lib, uning mavhum materiyasi «apeyron»dan yanyada konkret materiya formasiga – havoga qaytadi. anaksimenning fikricha, butun narsalar doimiy harakatdagi havodan paydo bo‘lib va yanya havogv qaytib turadi. siyraklashib, suyuqlashib ketgan havo olovga, suyuqlashib ketgan havo esa yerga, toshga aylanadi. havo anaksimenning fikricha, sovuqdan suyuqlashib va issiqdan quyuqlashib turadi. uning fikricha, xudolarning o‘zlari …

3 / 8

lajak». geraklit ta’kidlaganidek: «hamma narsa mavjuddir va ayni zamonda mavjud emasdir, chunki hamma narsa oqib turadi, hamma narsa doimiy bo‘lish va yo‘qolish jarayonidir». geraklit o‘zining «hamma narsa oqib turadi, ammo hamma narsa doimo o‘zgarib turadi» degan dialektik fikri bilan dunyoni oqib turadigan daryo bilan taqqos qiladi. geraklit: «oqib turgan daryoga ikki marta tushib bo‘lmaydi», - deydi. daryo oqib turishi tufayli, har bir tushganimizda unda yangi suvlar oqib turadi. geraklitning fikricha, tabiatning doimiy o‘zgarib turishining sababi – narsalarning ichki qarama-qarshiliklaridir. «hamma narsa kurash orqali maydonga keladi»- deydi geraklit. uning fikricha, qarama-qarshiliklar o‘zaro kurash holatida bo‘lib turganlari holda, bir-birlariga o‘tib turadilar. geraklitning fikricha, doimiy o‘zgarish, harakat va o‘zaro qarama-qarshi tomonlarga o‘tish – jismlar sifatining nisbiyligi bilan bog‘liq. masalan, dengiz suvi inson ehtimoli uchun yaroqsiz bo‘lsa baliqlar uchun ayni muddaodir. geraklitning fikricha bilish jarayoni kishi sezgi organlari orqali olingan tasavvurlardan boshlanib, tafakkur orqali takomillashadi. pifagor (yer.av. 580-500 yillar) yunonistonning samos orolida yashyab o‘tgan. …

4 / 8

ristokratlar o‘rnatgan tartib ijtimoiy hayotda muhim rol o‘yonaydi, degan. uning fikricha, demokratiya bu tartibotning buzilishidir. yeley falsafiy maktabi namoyandasi ksenofakt (yer.av. vi-v asr) shoir va faylasuf bulgan. u kichik osiyoda dunyoga kelgan. ilim olish maqsadida yunonistonga, janubiy italiyaga sayohat qilib, umrining so‘nggi yillarini eley shahrida o‘tkazgan. tarixchi diogen layertskiyning yozishicha, ksenofont «tabiat haqida» asarlarining muallifidir. afsuski, ushbu asarning yarmigina omon qolgan, xolos. u ko‘p xudolika hamda insonlarga xos sifatlarni hayvonlarga, o‘simlik dunyosiga dahldor deb biluvchi ta’limotga qarshi chiqib ltfologiyani rad etishga harakat qilgan. uning falsafiy ta’limotiga ko‘ra, tabiat- o‘zgarmas va harakatsizdir, «hamma narsa yerdan unib chiqadi va pirovardida yana yerga qaytadi», «biz hammamiz yerdan tug‘ilganmiz va yerga aylanamiz. ksenofont qadimgi yunon faylasuflaridan birinchi bo‘lib bilishning imkoniyati va chegarasi haqida fikr yuritgan. bu qadimgi yunon gnoseologiyasining rivojiga turtki bo‘ldi. qadimgi yunon madaniyatida sofistlar falsafasi katta o‘rin tutadi. sofistlar antropologiya (inson haqidagi fan) va gnoselogiya (bilish to‘g‘risidagi fan) muamolari bilan щug‘ullangan. sofistlar …

5 / 8

n, yalpi umumiy, barcha uchun majburiy bilimni ham taqozo etadi. binobarin, bahs vositasi ilk birgalikda haqiqatni izlash kerak, deydi u. adolat nima ezgulik nima, eng yaxshi davlat qurulishi nima, degan savollarga javob berishga intiladi. suqrot tadqiqotlari markazida xuddi sofistlar singari inson hayoti, uning jamiyatdagi o‘rni va maqsadi hamda adolatli ijtimoiy tuzim muammosi turadi. falsafa ezgulik va yovuzlikni aglav olishda odamlarga yordam berishi kerak deb xisoblaydi. u axloqsizlik amalda haqiqatni bilmaslik natijasidir,degan xulosaga kelgan.suqrotning shogirdi aflotin (yer.av.428-347-yillar jahon falsaafaasi tarixida o‘chmass iz qoldirgan buyuk allomadir. aflotin falsafasi g‘oya asosida g‘oyalar to‘g‘risidagi ta’limot yotadi. aflotun narsalarining dastlabki asosini g‘oya tashkil qiladi, sezgilar orqali qabul qilinadigan narsalar esa, g‘oyalar dunyosining soyasidir, deb ta’lim beradi. aflotun bir-biridan ajralgan ikki dunyo g‘oyalari va narsalar dunyosi bor, odamlar ham narsalar dunyosida yaщaydilar,deb ta’lim beradi. aflotun fikricha,g‘oyalar, doimiy, o‘zgarmaydi, real borliqqa ega; sezgiorganlarimizda ifodalangan narsalar esa paydo bo‘lib yo‘qolib turiщlari tufayli doimiy o‘zgaruvchan emasdirlar. uning fikricha,yeng oliy …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari:g‘arb falsafasi"

3 –mavzu falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari:g‘arb falsafasi reja: 1. qadimgi yunonistonda falsafa ilmining shakllanishi. sokratgacha bo‘lgan davr falsafasi. 2.xristianlik va avriliy avgustin falsafiy ta’limotining vujudga kelishi. 3.ilk o‘rta asrlar falsafiy tafakkur rivojida apologetika, patiristika va sxolastika. nominalizm va realizm. 4. g‘arb uyg‘onish davri va falsafiy tafakkurining rivojlanish xususiyatlari. 5.yangi va eng yangi davr falsafasining ustuvor yo‘nalishlari va asosiy muammolari. xviii asr yevropa falsafasining ma’rifiy xususiyatlari 6. xx-xxi asr g‘arb falsafasining oqimlari va ta’limotlar hamda g‘arb faylasuflari ijodida fan falsafasining rivoji. mavzuga oid tayanch tushuncha va iboralar: vavilonlik, misr, gilьgomesh haqida doston, «avesto», zardushtiylik, moniylik...

This file contains 8 pages in DOCX format (34.0 KB). To download "falsafiy tafakkur taraqqiyot bosqichlari:g‘arb falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafiy tafakkur taraqqiyot bo… DOCX 8 pages Free download Telegram