sharq va g‘arb falsafasining vujudga kelishi, rivojlanish tarixi

DOCX 3 pages 13.4 KB Free download

3 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 13.4 KB

File type DOCX

Pages 3

Updated Dec 2025

Page preview (3 pages)

Scroll down 👇

1 / 3

sharq va g‘arb falsafasining vujudga kelishi, rivojlanish tarixi. qadimgi dunyo sharq va g‘arb falsafasining rivojlanish xususiyatlari va muammolardagi farqlar. birinchidan, inson muammosini o‘rganishga nisbatan yondashuvlarda g‘arb va sharq falsafasida tafovutlar mavjud. g‘arb falsafasidan farqli o‘laroq, sharq falsafasi asosiy e’tiborni inson muammosiga qaratadi. jumladan “avesto”da farzand ko‘rish, bolalarni bilimli, odobli, jamiyat uchun foydali insonlar qilib tarbiyalash, kelajakni o‘ylab ish tutish umuminsoniy ma’naviyat ekanligi ta’kidlanadi. zardo‘sht axuramazdadan, serfarzand xonadonga nima berasan, deb so‘raganda u “bunday odamlarni o‘z himoyamga olaman, hayotini farovon, risqini mo‘l qilaman” deb javob bergan. sharq falsafasi insonni amaliyot, odamlar hayot faoliyati, ularning turmush tarzi nuqtai nazaridan o‘rganadi. shu sababli unda insonning o‘zligi, uning shakllari va holatlari, odob-axloq, hukmdorlarga, turli yoshdagi odamlarga, shuningdek jamiyatdagi ijtimoiy holati turlicha bo‘lgan kishilarga amaliy nasihatlar bilan bog‘liq bo‘lgan ayrim muammolar ko‘p. masalan “avesto”da keltirilgan “zabardast va qudratli bo‘lish uchun hamisha haqiqat va rostglikka muvofiq amal qilsang, zabardast va qudratli bo‘lasan”, “haq so‘zdan o‘zga hech …

2 / 3

bilan uzviy o‘zaro aloqada rivojlanadi: aksariyat hollarda ayni bir falsafiy oqim falsafa sifatida ham, din sifatida ham namoyon bo‘ladi. bunga braxmanizm, induizm, buddizm, konfutsiychilik, zardo‘shdiylik misol bo‘lishi mumkin. g‘arb falsafasi esa, ko‘proq ilmiy metodologiyaga tayanadi va dindan ajralishga harakat qiladi. qadimda g‘arbning falsafiy ta’limotlaridan birortasi ham jahon diniga yoki hech bo‘lmasa qadimgi yunoniston va rimda keng tarqalgan dinlardan biriga aylanmagan. boz ustiga, g‘arb antik falsafasida, avvalo demokrit, epikur, lukretsiy kar va boshqa faylasuflarning asarlarida ateistik ohanglar ancha kuchli. uchinchidan, g‘arb va sharq falsafasining kategoriyalar apparati ham o‘ziga xos farqlarga ega. sharq falsafasida mifologiya va «rigvedalar» taklif qilgan aksariyat kategoriyalar: in – ayollik asosi va yan – erkaklik asosi, ularning efir bilan birikmasi – si; yoki narsalarga besh moddiy birinchi asos – er, suv, havo, olov va daraxtning birikmasi sifatida yondashish tabiiy bir hol sifatida qaraladi. hayot va o‘lim, jon va jismoniy tana, jon materiyasi, ong va uning holatlari kategoriyalari ayniqsa …

3 / 3

so‘z yuritilgan. u o‘zidan oldingi falsafiy tafakkurni o‘rganish asosida kategoriyalar jadvalini tuzgan. bu jadval quyidagi kategoriyalarni o‘z ichiga olgan: mohiyat (substansiya), miqdor, sifat, munosabat, joy, vaqt, o‘rin, holat, harakat, azob-uqubat. aristotelning kategoriyalar jadvali falsafa va muayyan fanlar erishgan yutuqlar munosabati bilan uning tarkibini o‘zgartirishni taklif qilgan yangi davrga qadar kategoriyalar haqidagi ta’limotning rivojlanishiga hal qiluvchi ta’sir ko‘rsatib keldi. to‘rtinchidan, qadimgi g‘arb va sharqda materiyaning tuzilishi haqidagi ta’limotda ham farqlar mavjud. g‘arb antik falsafasida materiyaning diskret tuzilishi haqidagi ta’limot – atomistika vujudga keldi. uning asoschilari qadimgi yunon faylasuflari levkipp va demokrit bo‘lgan, atomistika g‘oyalarini epikur va qadimgi rim faylasufi lukretsiy kar rivojlantirgan. demokrit dunyo atomlar va bo‘shliqdan iborat deb hisoblagan. uning fikricha, atomlar – sifatga ega bo‘lmagan mayda zarralar. sifatlar atomlarning shakl, o‘rin va tartib jihatidan uyg‘unligidan paydo bo‘ladi. demokrit, nima uchun sut oson ichiladi?, degan savolga, shuning uchunki, sut, «yumaloq atomlar»dan iborat, nima uchun xantalni sutday ichish mumkin emas? shuning …

Want to read more?

Download all 3 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sharq va g‘arb falsafasining vujudga kelishi, rivojlanish tarixi"

sharq va g‘arb falsafasining vujudga kelishi, rivojlanish tarixi. qadimgi dunyo sharq va g‘arb falsafasining rivojlanish xususiyatlari va muammolardagi farqlar. birinchidan, inson muammosini o‘rganishga nisbatan yondashuvlarda g‘arb va sharq falsafasida tafovutlar mavjud. g‘arb falsafasidan farqli o‘laroq, sharq falsafasi asosiy e’tiborni inson muammosiga qaratadi. jumladan “avesto”da farzand ko‘rish, bolalarni bilimli, odobli, jamiyat uchun foydali insonlar qilib tarbiyalash, kelajakni o‘ylab ish tutish umuminsoniy ma’naviyat ekanligi ta’kidlanadi. zardo‘sht axuramazdadan, serfarzand xonadonga nima berasan, deb so‘raganda u “bunday odamlarni o‘z himoyamga olaman, hayotini farovon, risqini mo‘l qilaman” deb javob bergan. sharq falsafasi insonni amaliyot, odamlar hayot faoliyati, ularning t...

This file contains 3 pages in DOCX format (13.4 KB). To download "sharq va g‘arb falsafasining vujudga kelishi, rivojlanish tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: sharq va g‘arb falsafasining vu… DOCX 3 pages Free download Telegram