o‘rta asr iqtisodiy tafakkuri. transformatsiyalashuv davri

DOC 56 sahifa 391,0 KB Bepul yuklash

56 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 391,0 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 56

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 56

5-mavzu: o‘rta asr iqtisodiy tafakkuri. transformatsiyalashuv davri reja: 1. boylik, etishmovchilik va mo‘l-ko‘lchilik. uning echimlari va yo‘nalishlari. 2. xususiy va xo‘jalik mulki. 3. savdo va xususiy mulk. 1. zamonaviy davrning boshlanishi. 2. pul va savdo munosabatlari. 3. ijtimoiy va iqtisodiy masalalarda ta’minot masalasi. adam smit fransiyaga sayohat qilganida u fiziokratlar, deb atalgan bir guruh fransuz yozuvchilaridan ta'sirlangan. ular iqtisodiyot sohalarining bir-biriga bog‘liqligini yaxshi tushunishgan va nazorat qilinmagan bozorlar ishlash mexanizmini tahlil qilishgan. merkantilizm xviii asrda fransiyada keng tarqalgan bo‘lsa ham 1750-yillarga kelib yangi fiziokratlar harakati boshlandi, lekin u uzoqqa cho‘zilmadi. u iqtisodiyotni tushunishda ber necha tahliliy tushunchalar berganligi sababli uning keyingi g‘oyalarining shakllanishida ahamiyatli rol o‘ynadi. iqtisodiy ta’limotlar olimlari ko‘pincha har xil g‘oyalami ulaming birgina oxshash taraflarini hisobga olib bir maktab sifatida tavsiflaydilar. shunday bo'lsada, fiziokratlar ayrim muammolar bo‘yicha hayratlanarli tarzda izchil qarashlami namoyon etganlar. buning uch sababi mavjud. 1. fiziokratizm faqatgina fransiyada yuzaga kelgan. 2. fiziokrtlar g‘oyalari nisbatan qisqa, …

2 / 56

frankdan oldingi fransiya pul birligi). sof mahsulot yer egasiga oldingi davr faoliyati uchun yer rentasi sifatida berilgan edi. fiziokratlar faqat yer uning ishlab chiqarish xarajatidan ko‘ra ko‘proq mahsulot ishlab chiqarishi mumkin, deb qabul qilishadi; jadvalda bu unumdorlik 100 foiz, deb qabul qilingan. masalan, hunarmandlar ishlab chiqargan mahsulotlar qiymati unga ishlatilgan ishlab chiqarish omillariga to‘lanadigan qiymat bilan teng botadi. faqatgina yeming mahsuloti unga ketadigan xarajatdan ko‘proq botadi. jadvalda qishloq xo‘jaligiga qilingan 2000 livrlik investitsiya 2000 livrlik ortiqcha mahsulot yaratadi, bu esa yer egasiga renta sifatida totanadi. iqtisodiy jadval makroiqtisodiy sohalaming o‘zaro aloqalarining kuchli, ijodiy tushimchasini juda sodda ifodalab beradi. fiziokratlaming iqtisodiyotning o‘zaro bog‘liqligi haqidagi qarashlari makro iqtisodiyotga oiddir. ular adam smit singari mikroiqtisod darajada iqtisodning o‘zaro bog‘liqligi haqidagi nazariyani rivojlantirishga kam harakat qilganlar. fiziokratlar kenening “iqtisodiy jadvali”ni o‘zlarining asosiy nazariy yutuqlari, deb hisoblashadi. ular nafaqat iqtisodning turli sektorlari o‘rtasidagi aloqalami nazariy o‘rganishgan, balki ulaming hajmini o‘lchashga harakat qilishgan. bu darajada nobel …

3 / 56

emas edi. 0‘sha davrda fransiyada manufaktura ancha rivojlangan bo‘lsada, ammo mamlakat hali ham agrar holatda edi. aholining asosiy qismi qishloqlarda yashar, milliy boylikning 2/3 qismi shu sohada yuzaga keltirilar edi. qishloq xo‘jaligi ahvolini yaxshilash tadbirlari fiziokratlar tadqiqotlarining asosini tashkil etadi. ular qishloq xo‘jaligini iqtisodiyotning yagona unumli sohasi, deb hisobladilar. ulaming fikricha boylik faqat qishloq xo‘jaligida yaratiladi, sanoat va savdoda esa u qayta ishlanadi va qayta taqsimlanadi, xolos. shunga ko‘ra fiziokratlar tadqiqotni muomala sohasidan ishlab chiqarish sohasiga olib o‘tdilar va bu bilan kapitalistik tizimning keyingi tahlili uchun asos yaratdilar. f.akvinskiyning iqtisodiy g ‘oyalari. g‘arbiy yevropadagi ancha ko‘zga ko‘ringan iqtisodiy fikrlar muallifi, deb odatda, italiya monaxi foma akvinskly (akvinat) (1225-1274) tan olinadi. u iv asming oxiri - v asming boshida iqtisodiy muammolarga diniy-etnik yondashuvning nomuqobil dogmatik prinsiplarini kiritgan, dastlabki kanonizm maktabi asoschilaridan biri hisoblangan avgustin blajenniyga (avliyo avgustin) (353-430) muxoliflik qildi va uning g‘oyalarini ijodiy davom ettirdi. v-xi asrlar davomida bu prinsiplarga …

4 / 56

axslaming boylik orttirish huquqiga qarshi chiqdilar. yirik savdo, ssuda operatsiyalari gunohli ish sifatida, umuman man etilgan. ammo jamiyatning tabaqalashuvi kuchaygan, shaharlaming soni va iqtisodiy qudrati oshgan, unda dehqonchilik bilan birga hunarmandchilik, savdo va sudxo‘rlik rivojlana boshlagan, ya’ni tovar- pul munosabatlari jamiyat va davlat taqdiri uchun muhim ahamiyatga aylangan 0‘rta asming oxirgi davriga kelib, keyingi kanonistlar iqtisodiy muammo va ijtimoiy tengsizlik sabablarini tushuntimvchi «dalillar» doirasini ancha kengaytirdilar. bu yerda shu narsa nazarda tutiladiki, dastlabki kanonistlar asoslangan metodologik baza eng awalo, avtoritarli isbotlash (diniy kitob va cherkov nazariyachilari asarlaridan dalil (izoh) keltirish vositasi orqali) va iqtisodiy kategoriyalaming axloqiy-etnik tavsifi (shu jumladan «odil narx» to‘g‘risidagi qoida ham) bo‘lgan. bu prinsiplarga keyingi kanonistlar izohlash, aniqlash, qo‘shimcha qilish yo‘li bilan o‘rganilayotgan konkret xo‘jalik hodisalaming va iqtisodiy kategoriyalaming awalgi tadqiqot ma'nosini o‘zgartirish va hatto qarama-qarshi ma’no keltirib chiqarish imkonini bemvchi yana ikkiyoqlama baholash prinsipini qo‘shdi. akvinat undan foydalangan holda boylik, qiymat (qimmat), pul, savdo foydasi, sudxo‘rlik …

5 / 56

qadimgi dunyo va o‘rta asrda tadqiqotchilar tomonidan proporsional va ekvivalent qoidasiga asoslangan, odamlaming xohishi tufayli bo'ladigan akt sifatida qabul qilingan. bu prinsipni inkor etmagan holda, noekvivalent boiib tuyulgan ayirboshlash, subyektiv jarayon sifatida, tomonlarga teng foyda keltirishi mumkinligini akvinat ko‘rsatib berdi. boshqacha aytganda, buyum «bir odamning foydasiga boshqa odamning zarar ko ‘rishi hisobidan kelib tushsa», o‘shandagina ayirboshlash sharti buzilgan boiadi. «odil narx» bu kategoriya kanonistlar taiimotida «qiymat» (qimmat), «bozor bahosi» kategoriyalari o‘mida ishlatilgan. u muayyan feodal oqsuyaklar hududida o‘matilgan va biriktirib qo‘yilgan. dastlabki kanonistlar uning darajasini tovar ishlab chiqarish jarayonidagi mehnat va moddiy sarflarga bog‘lab tushuntirganlar. ammo akvinat «odil narx»ga bo‘lgan sarfli yondashuv tushunchasini yetarli emas, deb hisobladi. uning fikricha sotuvchi o‘z mavqeyiga qarab buyumni «o ‘z narxidan ko ‘ra qimmatroq sotishi mumkin». pul (moneta)ni akvinat qadimgi dunyo va dastlabki kanonizm mualliflariga o‘xshash talqin qiladi. uning ta’kidlashicha, «savdoda ... ishonchli o ‘lchov birligiga» ega bo‘lish uchun pul kishilaming xohishi tufayli kelib …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 56 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o‘rta asr iqtisodiy tafakkuri. transformatsiyalashuv davri" haqida

5-mavzu: o‘rta asr iqtisodiy tafakkuri. transformatsiyalashuv davri reja: 1. boylik, etishmovchilik va mo‘l-ko‘lchilik. uning echimlari va yo‘nalishlari. 2. xususiy va xo‘jalik mulki. 3. savdo va xususiy mulk. 1. zamonaviy davrning boshlanishi. 2. pul va savdo munosabatlari. 3. ijtimoiy va iqtisodiy masalalarda ta’minot masalasi. adam smit fransiyaga sayohat qilganida u fiziokratlar, deb atalgan bir guruh fransuz yozuvchilaridan ta'sirlangan. ular iqtisodiyot sohalarining bir-biriga bog‘liqligini yaxshi tushunishgan va nazorat qilinmagan bozorlar ishlash mexanizmini tahlil qilishgan. merkantilizm xviii asrda fransiyada keng tarqalgan bo‘lsa ham 1750-yillarga kelib yangi fiziokratlar harakati boshlandi, lekin u uzoqqa cho‘zilmadi. u iqtisodiyotni tushunishda ber necha tahliliy tushunchalar ...

Bu fayl DOC formatida 56 sahifadan iborat (391,0 KB). "o‘rta asr iqtisodiy tafakkuri. transformatsiyalashuv davri"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o‘rta asr iqtisodiy tafakkuri. … DOC 56 sahifa Bepul yuklash Telegram

o‘rta asr iqtisodiy tafakkuri. transformatsiyalashuv davri

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"o‘rta asr iqtisodiy tafakkuri. transformatsiyalashuv davri" haqida

O'xshash fayllar