axborot turlari. sanoq sistemalari. texnika xavfsisligi

DOCX 7 pages 28.9 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.9 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

2-dars. mavzu: axborot turlari. sanoq sistemalari. texnika xavfsisligi. (ахборот турлари ва ўлчов бирликлари. саноқ системалари. ахборот технологияларидан фойдаланишда техник ва гигиеник қоидалар. техника хавфсизлигини таъминлаш асослари.) axborot va axborotlashtirish hozirgi kunda axborot va kompyuter texnologiyalari iboralari kundalik turmushda eng ko’p qo’llaniladigan tushunchalar desak mubolaga bulmaydi. chunki hayotning qaysi sohasini olmaylik, qanday amallarni bajarmaylik, albatta, axborotlar bilan ish ko’ramiz. ya’ni axborotlardan foydalanish, axborot almashish, ularni uzatish, o’zlashtirish inson faoliyatining asosiy negizini tashkil etadi. jamiyatni axborotlashtirish deganda, axborotdan iqtisodni rivojlantirish, mamlakat fan-texnika taraqqiyotini, jamiyatni demokratlashtirish va intellektuallashtirish jarayonlarini jadallashtirishni ta’minlaydigan jamiyat boyligi sifatida foydalanish tushuniladi. jamiyatni axborotlashtirish – inson hayotining barcha jabhalarida intellektual faoliyatning rolini oshirish bilan bog’liq obyektiv jarayon hisoblanadi. jamiyatni axborotlashtirish jarayonini 5 asosiy yo’nalishga ajratish mumkin: 1. mexnat, texnologik va ishlab chiqarish jarayoni vositalarini kompleks avtomatlashtirish. 2. ilmiy tadqiqotlar, loyihalash va ishlab chiqarish jarayonlarini axborotlashtirish. 3. tashkiliy — iqtisodiy boshqarishni avtomatlashtirish. 4. axoliga xizmat ko’rsatish sohasini axborotlashtirish. 5. ta’lim …

2 / 7

shda asosiy texnik vosita bugungi kunda kompyuter hisoblanadi. shu bilan bir qatorda, axborotlarning almashinuv amallarini bajaruvchi aloqa vositalari – telefon, teletayp, telefaks va hokazolar mavjudki, ular ham axborot texnologiyasining asosiy texnik vositalari hisoblanadi. axborotning o’lchov birliklari axborotni o’lchash uchun ikki ko’rsatkich kiritilgan: axborot miqdori i va qiymatlar hajmi v. bu ko’rsatkichlar axborot adekvatlik shakllarida turli ifoda va talqinga ega. har bir shakl o’ziga xos axborot miqdoriga va qiymatlar hajmiga yega. axborotning sintaktik o’lchovi. qiymatlar hajmi v xabarda belgilar (razryad) soni bilan o’lchanadi. turli sanoq tizimlarida bir razryad turlicha uzunlikka ega bo’lganligi sababli ularning qiymat o’lchov birliklari ham o’zgaradi: – ikki sanoq tizimida o’lchov birligi – bit (ikki razryad) (axborotni o’lchov birligi sifatida, ya’ni 8 bitdan iborat bo’lgan «bayt» o’lchov birligi ham ishlatiladi); – o’nlik sanoq tizimida o’lchov birligi – dit (o’nlik razryad). axborot miqdori i ni tizim holatining noaniqlik tushunchasi(tizim entropiyasi)ni ko’rib chiqmasdan aniqlab bo’lmaydi. axborotning semantik o’lchovi. axborot ma’nosining …

3 / 7

rliklari: kilobayt, megabayt, gigabayt, terobayt bo’lib, ular o’zaro quyidagicha bog’langan. 1024 bayt=1 kbayt 1024 kbayt=1 mbayt 1024 mbayt=1 gbayt 1024 gbayt=1 tbayt axborot sifati axborot quyidagi sifatlarga ega bo’lishi kerak: axborotning reprezentativligi – obyekt xususiyatini adekvat ifoda etish maqsadida axborotni to’g’ri tanlash va shakllantirish bilan bog’liqdir. axborotning mazmundorligi – semantik hajmini ifoda etadi. axborotning yetarliligi (to’laligi) – qaror qabul qilish uchun minimal, lekin yetarli tarkibga ega ekanligini bildiradi. axborotning dolzarbligi – axborotdan foydalanish vaqtida uning boshqarish uchun qimmatliligi saqlanib qolishi bilan belgilanadi va uning xususiyatlari o’zgarish dinamikasiga hamda ushbu axborot paydo bo’lgan vaqtdan buyon o’tgan davr oralig’iga bog’liq bo’ladi. axborotning vaqtidaligi – axborotning avvaldan belgilab qo’yilgan vazifani hal etish vaqti bilan kelishilgan vaqtdan kechikmasdan olinganligini bildiradi. axborotning aniqligi – olinayotgan axborotning, obyekt, jarayon, hodisa va hokazolarning aniq holatiga yaqinligi darajasi bilan belgilanadi. axborotning ochiqligi – foydalanuvchi axborotni idroklash uchun uni olish va o’zgartirish jarayonlarini bajarish yo’llari bilan amalga oshiradi axborotning …

4 / 7

iq bo’ladi. quyidagi jadvalda pozitsion sanoq sistemaga misollar keltirilgan( 1-rasm): asosi sanoq sistemasi foydalaniladigan belgilar 2 ikkili 0,1 3 uchli 0,1.2 4 to’rtli 0,1,2,3 5 beshli 0,1,2,3,4 8 sakkizli 0,1,2,3,4,5,6,7 10 o’nli 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9 12 o’n ikkili 0,1,2,3,4,5,б,7,8,9,а,в 16 o’n oltili 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9,a,b,c,d,e,f 1-rasm sonning pozitsion sanoq sistemasida tasvirlash uchun ishlatiladigan turli raqamlar miqdori (n) sanoq sistemasini asosi deyiladi. raqamlar qiymati 0 dan n-1 gacha oraliqda yotadi. umumiy holda ixtiyoriy sonni n asosli sanoq sistemasida yozish quyidagi yig’indi ko’rinishiga еga: anan-1an-2 … a1a0,a-1a-2 = аnвn + an-1bn-1 + ... + a1b1 + а0в0 + a-1b-1 + а-2в-2 + ... (1) bu erda, pastki indekslar raqamning sondagi joylashgan joyini (razryadini) aniqlaydi: b — sanoq sistemasi asosi; n — raqamlarni pozitsiyasi(o’rni); an , an-1, an-2 … a1, a0, a-1, a-2 — berilgan sonni raqamlari; indekslarning musbat qiymatlari — sonning butun qismi uchun; manfiy qiymatlar — kasr qism uchun; misol: 23,4310=2*101+3*100+4*10-1+3*10-2 nopozitsion sanoq sistemasida raqamlar …

5 / 7

i o’tkazish uchun, berilgan son, o’tkazilishi kerak bo’lgan sanoq sistemasi asosiga bo’linadi. bo’linma qoldig’i belgilab qo’yiladi. bo’linma yana sanoq sistemasi asosiga bo’linadi. bu jarayon bo’linma sanoq sistemasi asosidan kichik bo’lguncha davom ettiriladi. hosil bo’lgan qoldiqlar oxiridan boshlab navbati bilan yozib chiqiladi. misol-1.1. a) 26710 →x2 b) 26710 →y8 c) 26710 →x16 267| 2 a) 266| 133| 2 1 132| 66| 2 1 66| 33| 2 0 32| 16| 2 1 16| 8| 2 0 8| 4| 2 0 4| 2| 2 0 2| 1 0 demak, 26710=1000010112 267| 16 c) 256| 16| 16 11 16| 1 0 demak, 26710=10b16 267| 8 b) 264| 33| 8 3 32| 4 1 demak, 26710=4138 o’nli sanoq sistemasidagi sonlarni kasr qismini boshqa sanoq sistemasiga o’tkazish uchun, kasr qismini sanoq sistemasi asosiga ko’paytiriladi, hosil bo’lgan sonni butun qismi belgilab qo’yiladi va kasr qismi esa yana sanoq sistemasi asosiga ko’paytiriladi. bu jarayon yetarli aniqlikda hisoblanguncha davom …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axborot turlari. sanoq sistemalari. texnika xavfsisligi"

2-dars. mavzu: axborot turlari. sanoq sistemalari. texnika xavfsisligi. (ахборот турлари ва ўлчов бирликлари. саноқ системалари. ахборот технологияларидан фойдаланишда техник ва гигиеник қоидалар. техника хавфсизлигини таъминлаш асослари.) axborot va axborotlashtirish hozirgi kunda axborot va kompyuter texnologiyalari iboralari kundalik turmushda eng ko’p qo’llaniladigan tushunchalar desak mubolaga bulmaydi. chunki hayotning qaysi sohasini olmaylik, qanday amallarni bajarmaylik, albatta, axborotlar bilan ish ko’ramiz. ya’ni axborotlardan foydalanish, axborot almashish, ularni uzatish, o’zlashtirish inson faoliyatining asosiy negizini tashkil etadi. jamiyatni axborotlashtirish deganda, axborotdan iqtisodni rivojlantirish, mamlakat fan-texnika taraqqiyotini, jamiyatni demokratlashtirish va i...

This file contains 7 pages in DOCX format (28.9 KB). To download "axborot turlari. sanoq sistemalari. texnika xavfsisligi", click the Telegram button on the left.

Tags: axborot turlari. sanoq sistemal… DOCX 7 pages Free download Telegram