iqtisodiy tahlining metodlari

DOCX 34 стр. 90,0 КБ Бесплатная загрузка

34 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 90,0 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 34

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 34

2-mavzu: iqtisodiy tahlining metodi va unda qo’llaniladigan an’anaviy usullari reja: 1. iqtisodiy tahlil fanining metodologik asoslari va ularning tavsifi. 2.tahlilda analiz va sintez, induksiya va deduksiya va boshqa uslublardan foydalanish. 3.iqtisodiy tahlilda qo‘llaniladigan usullar: 3.1.solishtirish usuli 3.2.muvozanat usuli 3.3.qayta hisoblash usuli 3.4.zanjirli almashtirish usuli 3.5. nisbiy miqdorlardan foydalanish usuli 3.6. indeks usuli 3.7. farqlash usuli 3.8. integral usuli 3.9.kichik sonlardan foydalanish usuli 3.1. iqtisodiy tahlil fanining metodologik asoslari va ularning tavsifi iqtisodiy tahlilning metodi va metodologiyasini farqlamoq lozim. metod deganda asosan shu fanning predmetini o‘rganish usuli tushuniladi. metodologiya deganda esa, sodda qilib aytadigan bo‘lsa, shu fanning predmetini o‘rgatish usuli, o‘rgatishda qo‘llaniladigan yondoshuvlar, usullar majmuasi tushuniladi. iqtisodiy tahlilning metodologik asosi, ya’ni uni o‘rgatishda qo‘llaniladigan yondashuvlar turli yo‘nalishda bo‘lishi ta’biiy. shu tufayli ularni, eng avvolo, to‘g‘ri tasniflash lozim. bizning fikrimizcha, ularni o‘rganishda qanday yondashishiga qarab ikki guruhga bo‘lish mumkin: 1. o‘rganilayotgan ob’ektga dialektika nuqtai nazaridan yondashish. 2. o‘rganilayotgan ob’ektga sistemali uzluksizlikni ta’minlagan …

2 / 34

arni o‘rganishda barcha jihatlarini tartibga solgan holda yaxlit xulosaga kelguncha qilinadigan xodisalarga uzluksiz ravishda sistemali tarzda yondashish lozimligini taqozo qiladi. bunga o‘rganilayotgan ob’ektni detallashtirish, sistemalashtirish (tartiblashtirish) va umumlashtirish orqali erishish mumkin. o‘rganilayotgan ob’ektni detallashtirish deganda murakkab iqtisodiy jarayonlarni soddalashtirish va ulardan to‘g‘ri va yaxlit xulosa qilish uchun ularni mayda bo‘laklarga bo‘lib o‘rganish tushiniladi. sistemalashtirish (tartiblashtirish) deganda o‘rganilayotgan ob’ektni o‘rganish uchun unga mantiqan ketma-ketlikni ta’minlagan holda tartibga solish tushiniladi. chunki iqtisodiy jarayonlar bir-biri bilan uzviy bog‘liqlikda. shu tufayli ularni har tomonlama, chuqur o‘rganish uchun ketma-ket ravishda batafsil tahlil qilish lozim. masalan, natija ko‘rsatkichi o‘zgarsa unga ta’sir qiluvchi barcha ijobiy va salbiy omillar batafsil tahlil qilinadi, ularning ta’siri ketma-ket ravishda hisoblab chiqiladi. o‘rganilayotgan ob’ektni tahlil qilganda umumlashtirish deganda uning barcha jihatlarini atroflicha o‘rganib yaxlit xulosaga kelish tushiniladi. bu yo‘nalish tahlilning boshqaruv funksiyasidan kelib chiqadi. boshqaruv uchun tegishli chora-tadbirlar ishlab chiqishda tahlil orqali o‘rganilayotgan ob’ekt xaqida tegishli to‘g‘ri va yaxlit xulosaga kelish lozim. …

3 / 34

r-biri bilan o‘zaro uzviy bog‘liqlikdaligidan kelib chiqib, ularni o‘rganishda barcha jihatlarini tartibga solgan holda yaxlit xulosaga kelguncha qilinadigan hodisalar iqtisodiy tahlilning sistemalai yondoshish metodologiyasini tashkil qiladi induksiya xususiylikdan umumiylikga, omil-lardan nati-jaga qarab o‘rganish deduksiya umumiy-likdan xususiy-likga, natija omilga qarab o‘rganish sabab oqibat detallashtirish sestemalash-tirish umumlash-tirish omillar ta’siri albatta biror natijaga olib kelishi natijaga erishishda albatta omillarning ta’sir kilishi o‘rganilayot-gan ob’ektni soddalashtirish va tushunish uchun mayda bo‘-laklarga bo‘lib o‘rganish o‘rganishni mantiqan ketma-ket-ligini ta’-minlash uchun ularni ma’-lum tartibga solish barcha jihatlarini atroflicha o‘rganib yaxlit xulosaga qelish shakl mazmun xo‘jalik yurituvchi sub’ektlarning mavjudligi uning samarali maqsadga muvofiq faoliyat ko‘rsatish 3.1. - chizma. iqtisodiy tahlil metodologiyasi tasnifi 3.2. tahlilda analiz va sintez, induksiya va deduksiya va boshqa uslublardan foydalanish induksiya va deduksiya kategoriyalari iqtisodiy tahlilning muhim metodologik asoslari sifatida namoyon bo‘ladi. ushbu kategoriyalar iqtisodiy tahlilning ketma-ketligini ta’minlaydi. masalan, induksiya deganda o‘rganilayotgan ob’ektning xususiylikdan umumiylikga qarab o‘rganilishi tushiniladi. bunga misol qilib mehnat unimdorligi tahlilini olish …

4 / 34

ko‘rsatkichlarga qarab o‘rganish tushiniladi. bu usulga misol qilib birlashmada foyda rejasining bajarilishini olish mumkin. ushbu ko‘rsatkich oldin butun birlashma bo‘yicha o‘rganiladi, so‘ngra uning alohida korxonalari (firmalari) bo‘yicha, ularning alohida bo‘linmalari bo‘yicha ketma-ketlikda o‘rganilib, umumiy natijaga qaysi bug‘in va bo‘linmalarning ijobiy yoki salbiy ta’sir qilganligi to‘g‘risida xulosa qilinadi. induksiya va deduksiya usullarining bir-biri va amaliyot bilan bog‘liqligini quyidagi chizmada ifodalash mumkin: induksiya deduksiya xususiylikdan umumiylik sari o‘rganish umumiylikdan xususiylik sari o‘rganish makon va zamon kategoriyalari ham iqtisodiy tahlilning muhim metodologik asoslaridan biridir. zero, barcha iqtisodiy jarayonlar makonda (xo‘jalik yurituvchi sub’ektda) ma’lum bir zamon doirasida (vaqt mobaynida) sodir bo‘ladi. shu tufayli zamonning o‘tishi bilan makondagi natija o‘zgaradi va uning teskarisi, ya’ni makonning o‘zgarishi bilan zamon o‘tgandan keyin natija boshqacha bo‘lishi mumkin. masalan, makonga korxonalarni, ish joylarini, firma kabi xo‘jalik yurituvchi sub’ektlarni misol keltirish mumkin. bular tahlilining ob’ekti. zamon deganda esa ularning ma’lum bir hisobot davri tushiniladi. makonda sodir bo‘lgan jarayonlar ma’lum bir …

5 / 34

klari bo‘yicha qilingan xulosa umumlashtiriladi. o‘rganilayotgan ob’ekt yoki iqtisodiy jarayon haqida yaxlit va aniq xulosaga kelishi uchun u tahlil qilinadi va barcha xulosalar umumlashtiriladi.tahlil bor joyda umumlashtirish, umumlashtirish uchun esa tahlil qilish lozim. shu tufayli ushbu kategoriyalar bir-biri bilan uzviy bog‘liqlikda qaraladi. ammo shuni e’tirof etish lozimki tahlilning turi juda ko‘p. u tabiatda, jamiyatda va inson tafakkurida sodir bo‘ladigan jarayonlarni o‘rganadi. biz o‘rganadigan tahlil iqtisodiy tahlilning faqat mikroiqtisod darajasiga mansub xolos. demak, ko‘rinib turibdiki tahlil keng ma’noda qaralar ekan. lekin bozorli iqtisodiyot sharoitida iqtisodiy tahlil, tahlillar tizimida muhim o‘rin egallaydi. tahlil bilan umumlashtirish o‘rtasidagi bog‘liqlikning iqtisodiy tahlilga tegishli qismini quyidagicha ifoda etish mumkin: tahlil (analiz) umumlashtirish (sintez) hisobot yilining natijasi choraklari, oylari bo‘yicha o‘rganiladi. hisobot yilining umumiy natijasi bo‘yicha o‘rganiladi. korxona faoliyatini alohida bo‘linmalari bo‘yicha o‘rganiladi. korxonaning umumiy natijasi bo‘yicha o‘rganiladi sabab va oqibat kategoriyasi ham bevosita iqtisodiy tahlilning metodologik asosi sifatida namoyon bo‘ladi. iqtisodiy tahlilda natija va omillar tushunchasi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 34 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "iqtisodiy tahlining metodlari"

2-mavzu: iqtisodiy tahlining metodi va unda qo’llaniladigan an’anaviy usullari reja: 1. iqtisodiy tahlil fanining metodologik asoslari va ularning tavsifi. 2.tahlilda analiz va sintez, induksiya va deduksiya va boshqa uslublardan foydalanish. 3.iqtisodiy tahlilda qo‘llaniladigan usullar: 3.1.solishtirish usuli 3.2.muvozanat usuli 3.3.qayta hisoblash usuli 3.4.zanjirli almashtirish usuli 3.5. nisbiy miqdorlardan foydalanish usuli 3.6. indeks usuli 3.7. farqlash usuli 3.8. integral usuli 3.9.kichik sonlardan foydalanish usuli 3.1. iqtisodiy tahlil fanining metodologik asoslari va ularning tavsifi iqtisodiy tahlilning metodi va metodologiyasini farqlamoq lozim. metod deganda asosan shu fanning predmetini o‘rganish usuli tushuniladi. metodologiya deganda esa, sodda qilib aytadigan bo‘lsa, shu ...

Этот файл содержит 34 стр. в формате DOCX (90,0 КБ). Чтобы скачать "iqtisodiy tahlining metodlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: iqtisodiy tahlining metodlari DOCX 34 стр. Бесплатная загрузка Telegram