gen injeneriyasi

DOC 4 sahifa 78,5 KB Bepul yuklash

4 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 78,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 4

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (4 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 4

12 - mavzu. gen injeneriya va biotexnologiya. gen injeneriyasi. gen injeneriyasi yordamida nukleotidlar tartibi o‘zgargan dnk molekulasi hosil qilinadi va uni ishlab turgan hujayra genomiga o‘tkaziladi hamda shu bilan yangi irsiy belgili hujayralar olinadi. gen injeneriyasi hozirgi kunda organizmlar irsiyatini o‘zgartirishning eng qulay usullaridan biri bo‘lib qoldi. amerikalik olimlar k.merril, m.gayyer va dj.petricheli lar 1971 -yilda ichak bakteriyasi xromosomasidan lambda bakteriofagi yordamida sun'iy o‘stirilayotgan odam hujayrasiga galaktoza-6 fosfaturidil - transferaza fermentining hosil bo‘lishini boshqarib turuvchi genni ko‘chirib o‘tkazdilar. ma’lumki, bu ferment odamda yetishmasa, galaktozemiya irsiy kasalligi paydo bo‘ladi. tajriba sun'iy o‘stirilgan odam hujayrasida o‘tkazilgan bo‘lsa-da, molekular irsiy kasalliklarni davolashda muhim ahamiyatga ega. gen injeneriyasi quyidagi asosiy masalalarning qanday yechilishiga bog‘liq bo‘ldi: 1) har xil organizmdan olingan dnk molekulasini mayda bo‘laklarga (genlarga) ajratish; 2) genlar ichidan keraklisini topib, shu genni tashib yuruvchiga (vektorga) birlashtirish; 3) dnksida kerakli gen bo‘lgan vektomi hujayraga kirgizish; 4) ko‘pgina hujayralar orasidan ko‘chirib o‘tkazilgan genni olgan retsipient …

2 / 4

h. 3. kerakli gen ulangan vektor dnksini hujayraga yoki organizmga o‘tkazish. ko‘zlangan maqsadga ko‘ra kerakli genni hujayradan ajratib olish yoki uni sun'iy sintez qilish mumkin. birinchi bo‘lib, 1969-yilda amerikalik olimlar shapiro va bakvit ichak bakteriyasidan laktaza genini ajratib oldilar. bu genni ajratishda lambda bakteriofagidan foydalanildi. lambda bakteriofagi ichak bakteriyasidan laktaza genini o‘ziga birlashtirib oladishundan keyin laktaza geni bo‘lgan ushbu bakteriofagdan maxsus fermentlar yordamida toza holda laktaza genini ajratib oldilar va uni ko‘chiruvchiga (vektorga) birlashtirdilar. nuklein kislotalarning xususiyatlarini bilish ularni sun'iy sintez qilish mumkinligini ko‘rsatdi. a. korenberg va m. julian birinchi bo‘lib, sun'iy genni sintez qildilar. sun'iy genni hosil qilishida uzilgan dnk bo‘laklarni birlashtiruvchi maxsus ferment - polinukleotid ligazadan foydalandilar. bu ferment hujayrada dnk, atf, qaynatilgan ichak bakteriyalari aralashmasi, magniy ibnlari va ferment nikotinamidadenidinukleotid (nad) bo‘lgandagina o‘z vazifasini baj arar ekan. g. korona va uning hamkasblari 1960-1968 yillarda uncha uzun bo‘lmagan dnk molekulasini kimyoviy usulda hosil qilish mumkinligini aniqlab, shu usul …

3 / 4

ri yordamida plazmida dnk zanjiri bir-biridan ajratilib, uning yakka dnk ipi mayda bo‘laklarga bo‘linadi. restriktaza fermentlarining 500 dan ortiq xili bo‘lib, har birining dnk molekulasida o‘zining ta’sir ko‘rsatadigan, ya’ni uzadigan joyi bor. shular ichida eng ko‘p ishlatiladigani restriktaza ecorl dir. bu restriktazani ishlatishning qulayligi shundaki, u dnk molekulasining faqat ma’lum bir joyini, ya’ni aniqrog‘i adenin va timin orasidagi bog‘ni uzadi natijada yakka ipli dnkning boshqa dnk bo‘lagi bilan oson birlashadigan mayda bo‘laklari paydo bo‘ladi va bu bo‘laklarda nukleotidlarning joylashishi bittasida faqat adeninli asosdan boshlansa, ikkinchisi faqat timindan boshlanadi. boshqa dnk bo‘lagini o‘ziga osongina birlashtiradigan dnk bo‘lagi va ajratilgan, ya’niakerakli genni ligaza fermenti bo‘lgan eritmaga solinadi. ligaza fermenti kerakli genni shu genni ko‘chiruvchi plazmida dnksiga ulaydi. natijada har xil dnkli (ximer) plazmida hosil bo‘ladi. ular endi shunday plazmidalarni o‘ziga qabul qiluvchi hujayralari (retsipientlar) bo‘lgan sovuq holdagi kaltsiy xlor eritmasiga tushiriladi restriktaza fermenti ta’sirida uzilgan dnk molekulasi bo‘laklarining oxirgi qismi bir xil …

4 / 4

idasida (rsr 1010) esa streptomitsinga chidamlilikni yuzaga chiqaruvchi gen bor. hujayra injeneriyasi. biron organizmning somatik hujayralariga ko‘chirib o‘tkazilgan gen shu organizmning ayrim hujayralaridagina bo‘lsa, jinsiy hujayralar orqali в 237 o‘tkazilgan gen esa organizmning barcha organlarida uchraydi. hujayraga genni yoki xromosomani o‘tkazish 1970-yillarda liposomalarning (lipid pufaklari) sintez qilinishi bilan amalga oshirila boshlandi. liposomalar ikkita lipid qavatidan iborat bo‘lib, har xil moddalarni hujayraga kiritishda keng ishlatila boshlandi. liposomalar ichidagi moddalar, shu jumladan, xromosomalar uzoq saqlanishi mumkin. liposoma membranasi harorat ta’sirida o‘z holatini o‘zgartiradi va ichidagi xromosomani hujayraga chiqaradi. alohida genlami djratib o‘tkazishdan ko‘ra xromosomani hujayraga o‘tkazish osonroq. 1978-yili liposomalar yordamida odamning xromosomasi sichqon hujayrasiga o‘tkazildi. buning uchun odam somatik hujayrasining bitta xromosomasi, liposomaga kiritildi va bu lipoxromosomani gipoksantin-guanin-fosforil-bozil-transferaza (gkgf- bt) fermenti bo‘lmagan va sun'iy o‘stirilayotgan sichqon hujayralari bilan aralashtirildi. vaqt o‘tishi bilan sichqon hujayrasi yadrosida odam xromosomasining paydo bo‘lganligi kuzatildi. odam xromosomasidagi genlar ta’sirining yuzaga chiqqanligi gkgfbt fermenti bo‘lmagan sichqon hujayralarida gkgfbt …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 4 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"gen injeneriyasi" haqida

12 - mavzu. gen injeneriya va biotexnologiya. gen injeneriyasi. gen injeneriyasi yordamida nukleotidlar tartibi o‘zgargan dnk molekulasi hosil qilinadi va uni ishlab turgan hujayra genomiga o‘tkaziladi hamda shu bilan yangi irsiy belgili hujayralar olinadi. gen injeneriyasi hozirgi kunda organizmlar irsiyatini o‘zgartirishning eng qulay usullaridan biri bo‘lib qoldi. amerikalik olimlar k.merril, m.gayyer va dj.petricheli lar 1971 -yilda ichak bakteriyasi xromosomasidan lambda bakteriofagi yordamida sun'iy o‘stirilayotgan odam hujayrasiga galaktoza-6 fosfaturidil - transferaza fermentining hosil bo‘lishini boshqarib turuvchi genni ko‘chirib o‘tkazdilar. ma’lumki, bu ferment odamda yetishmasa, galaktozemiya irsiy kasalligi paydo bo‘ladi. tajriba sun'iy o‘stirilgan odam hujayrasida o‘tkazilga...

Bu fayl DOC formatida 4 sahifadan iborat (78,5 KB). "gen injeneriyasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: gen injeneriyasi DOC 4 sahifa Bepul yuklash Telegram