iqtisodiy o‘sish sur’atlari va konvergensiya muammosi

DOCX 20 pages 73.5 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 73.5 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

2 . iqtisodiy o‘sish sur’atlari va konvergensiya muammosi 2.1 iqtisodiy o‘sish sur’atlari tasnifi. iqtisodiy o‘sish har xil nuqtai nazardan ko‘rib chiqiladi va uning bir nechta turlarni ajratish mumkin. birinchi yondashuv jamiyatning ehtiyojlari va imkoniyatlari nuqtai nazaridan iqtisodiy o‘sish turlarini aniqlashni nazarda tutadi. bu ko‘p jihatdan aholi sonining o‘sish sur'atlari bilan bog'liq. bu yondashuv yordamida iqtisodiy o‘sishning tabiiy, kafolatlangan va haqiqiy turlari ajratiladi. ikkinchi yondashuv - ishlab chiqarish omillaridan foydalanish nuqtai nazaridan iqtisodiy o‘sish turlari, omil yondashuvi. iqtisodiy o‘sishning intensiv va ekstensiv turlari ajratiladi. ba'zan ularni iqtisodiy o‘sishning miqdoriy va sifat turi deb atashadi. ikkinchisi ko‘pincha innovatsion iqtisodiy o‘sishni o‘z ichiga oladi. uchinchi yondashuv - ishlab chiqaruvchi kuchlar, texnologiya va ishlab chiqarish texnologiyasi nuqtai nazaridan - iqtisodiy o‘sishning sanoatgacha, sanoat va postindustrial turlari. to‘rtinchi yondashuv - ta'sir nuqtai nazaridan bo‘lib, jahon iqtisodiyotining milliy jihatidan iqtisodiy o‘sishning import o‘rnini bosuvchi va eksportga yo‘naltirilgan turlarini ajratib turadi. ko‘pgina hollarda, iqtisodiy o‘sishning har bir …

2 / 20

vrlar yer aholisining o‘rtacha ko‘payishi bilan tavsiflanadi. xix -asrda kichik populyatsiya deb ataladigan portlash sodir bo‘ldi - yer aholisining o‘sishi yiliga 0,5% gacha ko‘tarilib, evropa - yiliga 1% gacha. biroq, evropa aholisining katta qismi hijrat qilgan. agar 1800 yilda butun yer aholisi 1 milliard kishini tashkil qilgan bo‘lsa, 1900 yilda - 1,6 milliard kishiga etdi. xx asrda katta aholi portlashi sodir bo‘ldi. aholi sonining o‘sish sur'ati yiliga 2-2,5% gacha ko‘tarildi. so‘nggi ikki-uch o‘n yillikda aholi sonining o‘sish sur'ati yiliga 1,6-1,8% gacha tushib ketdi, lekin bu juda yuqori ko‘rsatkich. natijada, 1930 yilda aholi 2 milliard, 1960 yilda 3 milliard, 1997 yil martda 5,7 milliard kishi bo‘lgan. aholining o‘sishi ko‘pchilik zamonaviy mamlakatlar uchun xosdir. an'anaga ko‘ra, aholi sonining o‘sish sur'atlari bo‘yicha zamonaviy mamlakatlarni uch guruhga bo‘lish mumkin. aholi sonining o‘sish sur'atlari yuqori bo‘lgan davlatlar. ularda aholi soni yiliga 3% va undan ko‘proq o‘sadi. bular hindiston, bangladesh, ko‘plab afrika davlatlari, mdhning markaziy osiyo …

3 / 20

chiqarish jarayonida odamlar avlodlarining doimiy yangilanishi kuzatiladi va umuman aholi ikki hodisa - tug'ilish va o‘lim ta'siri ostida shakllanadi. birinchidan, aholi o‘sishi - bu tabiiy iqtisodiy o‘sishning sabablari davri. agar aholisi o‘sib borayotgan mamlakatda iqtisodiy o‘sish bo‘lmasa yoki iqtisodiy o‘sish sur'ati aholi o‘sish sur'atidan past bo‘lsa, unda bunday jamiyatda aholi jon boshiga tovar va xizmatlar ishlab chiqarish kamayadi, bu esa turmush darajasining pasayishi va ijtimoiy zo‘riqishning kuchayishidir. demak, iqtisodiy o‘sish sur'ati aholi o‘sish sur'atidan kam bo‘lmasligi kerak. tabiiy iqtisodiy o‘sishning ikkinchi sababi - har bir insonning moddiy va ma'naviy ehtiyojlarini to‘liq qondirishga intilishi. shu ma'noda tabiiy iqtisodiy o‘sishning ikkinchi sababi - ehtiyojlarning o‘sishi. ammo bu xulosa bir xil emas. ehtiyojlar, iste'mol va ishlab chiqarish o‘rtasida ma'lum bog'liqlik mavjud. shu munosabat bilan iqtisodiyotda ikkita tushuncha paydo bo‘ldi. birinchisi, iste'molning ustuvorligi nazariyasi. uning muallifi - r. hermann, n.u. senior. iste'mol birlamchi, ishlab chiqarish esa ikkinchi darajali va iste'mol natijasidir deb ishoniladi. ikkinchisi …

4 / 20

lotlarga bo‘lgan ehtiyojni qondirish mumkin bo‘lsa-da, ishlab chiqarish rivojlanishi bilan bunday turlar soni doimiy ravishda oshib bormoqda. ehtiyojlarning cheksizligi haqidagi xulosalar evropa madaniyati odamlariga xosdir, lekin boshqa madaniyatlar ham bor; xususan, buddaviylik ta'limotida aytilishicha, buzilmas tinchlik - oliy ideal va insonning maqsadi - iloji boricha ko‘p ehtiyojlarini yo‘q qilishdir. buddizm haqiqiy boylik o‘simlikka emas, balki o‘rtacha ehtiyojga bog'liqligini e'lon qildi. rossiyada qalmoqlar, tuvaliklar, buryatlar va xakaslar buddizmga amal qilishadi. ammo evropa va osiyo madaniyatidagi odamlarning asosiy qismiga kelsak, ular odam katta harakat bilan ishlashi kerak, deb hisoblashadi va bu harakat, aqliy va jismoniy, mukofotlanishi kerak; inson o‘zining barcha ehtiyojlarini qondirishga intilishi kerak. zamonaviy ishlab chiqarish jarayoni, albatta, katta kuch talab qiladi. ehtiyojlarga shunday yondashish mumkinki, mashaqqatli mehnat ham munosib ish haqini talab qiladi: sarflangan energiyani tiklashga imkon beradigan tegishli ish haqi va dam olish shakllari. zamonaviy odamning ehtiyojlarini qondirishning bir qancha usullari mavjud. ulardan birini r.hermann ishlab chiqdi, u shunday …

5 / 20

ijtimoiy ehtiyojlar - madaniy hordiq chiqarish vositalari, ma'naviy ehtiyojlardir. keyinchalik - o‘z -o‘zini hurmat qilish, shaxs maqomini tan olish zarurati. bunda odam tovarga ega bo‘lmaydi, faqat tovar obro‘siga ega bo‘ladi. nihoyat, o‘z-o‘zini tasdiqlash, o‘zini rivojlantirish, o‘zini anglash ehtiyojlari tepada-faqat oz sonli yoki hech kimda bo‘lmagan bunday mollarga ega bo‘lish istagi. inson birinchi navbatda quyi darajadagi ehtiyojlarni qondiradi, lekin ularning qondirilishi bilan ko‘proq bo‘ysunuvchi buyurtmaning ehtiyojlarini qondirishga o‘tadi. tabiiy iqtisodiy o‘sishning uchinchi sababi shundaki, jamiyat iqtisodiy o‘sish uchun barcha mumkin bo‘lgan imkoniyatlardan - kapital resurslari, mehnat resurslari va tabiiy resurslardan maksimal darajada foydalanishi kerak. ulardan foydalanish mohiyati alohida muhokama qilinadi. ehtiyoj va imkoniyatlar bo‘yicha iqtisodiy o‘sishning ikkinchi turi kafolatlangan deb ataladi. mana shunday iqtisodiy o‘sish tadbirkorlar tomonidan qo‘llab-quvvatlanadi va ularning umidlarini qondiradi. tadbirkorlarning asosiy qiziqishi - foyda olish va kapitalni ko‘paytirish istagi. ular kapitalistik iqtisodiy ruh deb ataladi deb ishoniladi. bu masalani o‘rganishda eng katta e'tiborni nemis tarixiy maktabi, xususan m.veber …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy o‘sish sur’atlari va konvergensiya muammosi"

2 . iqtisodiy o‘sish sur’atlari va konvergensiya muammosi 2.1 iqtisodiy o‘sish sur’atlari tasnifi. iqtisodiy o‘sish har xil nuqtai nazardan ko‘rib chiqiladi va uning bir nechta turlarni ajratish mumkin. birinchi yondashuv jamiyatning ehtiyojlari va imkoniyatlari nuqtai nazaridan iqtisodiy o‘sish turlarini aniqlashni nazarda tutadi. bu ko‘p jihatdan aholi sonining o‘sish sur'atlari bilan bog'liq. bu yondashuv yordamida iqtisodiy o‘sishning tabiiy, kafolatlangan va haqiqiy turlari ajratiladi. ikkinchi yondashuv - ishlab chiqarish omillaridan foydalanish nuqtai nazaridan iqtisodiy o‘sish turlari, omil yondashuvi. iqtisodiy o‘sishning intensiv va ekstensiv turlari ajratiladi. ba'zan ularni iqtisodiy o‘sishning miqdoriy va sifat turi deb atashadi. ikkinchisi ko‘pincha innovatsion iqtisodiy o‘si...

This file contains 20 pages in DOCX format (73.5 KB). To download "iqtisodiy o‘sish sur’atlari va konvergensiya muammosi", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy o‘sish sur’atlari va … DOCX 20 pages Free download Telegram