robotlar haqida umumiy tushunchalar va ta’riflar

DOCX 13 стр. 356,7 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 356,7 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

1-ma’ruza. kirish. ishlab chiqarishni kompleks avtomatlashtirishda robotlarning roli. robotlar bo‘yicha umumiy tushunchalar reja: 1. robotlar haqida umumiy tushunchalar va ta’riflar 2. sanoat robotlarining sinflanishi va uning strukturasi 3. intellektual, adaptiv va programmali robotlar 4. avtomobilsozlikda robotlarning qo‘llanilishi 1.1. robotlar haqida umumiy tushunchalar va ta’riflar. “robot” so‘zi birinchi marotaba 1920 yilda chex yozuvchisi k. chapekning “rur” (rossum universal robotlari) pesasida ishlatilgan. robot tushunchasi keng doiradagi turli sistemalar va qurilmalar bilan bog‘liq. robotning turli xil avtomatik sistemalar va qurilmalardan asosiy farqi, unda odam harakatlariga o‘xshash harakatlar qila oladigan organning ya’ni mexanik qo‘l (manipulyatorlar) ning borligi va u yordamida robot tashqi muhitga ta’sir qilish imkoniyati borligidir. robot odam o‘rniga turli xil manipulyatsiyalarni qila oladigan mashina – avtomatdir. (1.1 – jadval). 1.1 – jadval. robotlarning funksional imkoniyatlari. funksiyalar odamning funksional organlari robotdagi analog fikrlash markaziy nerv sistemasi boshqarish sistemasi tashqi muhit bilan aloqa sezish organlari sezish elemantlari (datchiklar va sensorlar) ish va harakat qo‘l, …

2 / 13

tomatik mashina. texnik adabiyotda bundan ham qisqaroq ta’rif uchraydi: canoat roboti (sr) - sanoatda ishlatishga mo‘ljallangan qayta dasturlanuvchi avtomatik manipulyator. robototexnik tizim deb, shunday texnikaviy tizimga aytiladiki, unda energiya, massa va axborotlar bilan bog‘liq o‘zgartirishlar va aloqalar sanoat robotlaridan foydalanilgan holda aks etadi. sanoat robotlari tomonidan o‘rnini bosa oladigan funksiyalari va ular bajara oladigan operatsiyalarga ko‘ra robotlashtirilgan texnologik majmua va robotlashtirilgan ishlab chiqarish majmualari farqlanadi. bitta sanoat roboti o‘zaro harakatda bo‘ladigan bir yoki bir nechta texnologik jihozlardan hamda majmua ichidagi ishning to‘la avtomatik siklini va boshqa ishlab chiqarishlarning kirish va chiqish oqimlari bilan aloqalarni ta’minlovchi yordamchi jihozlar yig‘indisidan iborat ishlab chiqarish vositalarining avtonom harakat qiluvchi to‘plamiga robotlashtirilgan texnologik majmua deyiladi. yig‘ish, payvandlash, bo‘yash kabi texnologik jarayonlarga oid asosiy operatsiyalarni bajaruvchi bitta sanoat robotidan hamda majmua ichidagi texnologik jarayonlarning avtomatlashtirilgan siklini to‘la ta’minlovchi yordamchi jihozlar yig‘indisidan iborat avtonom harakat qiluvchi ishlab chiqarishning texnologik vositalari to‘plamiga robotlashtirilgan ishlab chiqarish majmuasi deyiladi. sanoat …

3 / 13

mat ko‘rsatuvchi sanoat roboti - yordamchi o‘tish va transport operatsiyalarni bajaruvchi robotdir. masalan, yuklovchi – yuk tushiruvchi va transport robotlari. operatsion sr – texnologik operatsiyalar va ularning elementlarini, masalan, payvandlash, yig‘ish, bo‘yash va shunga o‘xshash operatsiyalarni bajaruvchi robotdir. ishlab chiqarishni robotlashtirish – robotlardan keng ko‘lamda foydalanuvchi yangi texnologiyalar, yangi jihozlarni yaratish hamda ishlab chiqarishni tashkil qilish va boshqarish prinsiplarini ishlab chiqish. crni dasturiy boshqarish – sanoat robotining ijro qurilmasi hamda u bilan ishlayotgan texnologik jihoz ustidan avtomatik boshqarish. ishchi fazo (atrof) – sr ning ishlash jarayonida robot manipulyatori ishchi organi harakatda bo‘la oladigan fazo. sr ishchi zonasining geometrik xarakteristikasi – robot ishchi zonasining chiziqli yoki burchak o‘lchovlari, kesim yuzasi yoki hajmi, yoki ularning birgalikda olingan to‘plami. srning bazaviy koordinatalari sistemasi – robot ishchi zonasining geometrik xarakteristikalari beriladigan koordinatalar sistemasi. srning xarakatchanlik darajasi soni - sr manipulyator kinematik zanjirining erkinlik darajasi soni hamda robot harakat qurilmasining erkinlik darajasi soni bilan aniqlanadi. …

4 / 13

boshqarish turi (ost sinfi). srni konturli boshqarish - robotlarning sinalayotgan qurilmalari harakatini ishchi fazoda tezlik bo‘yicha uzluksiz nazorat qilgan holda traektoriya shaklida programmalashtiruvchi boshqarishning programmaviy turi. srni adaptiv boshqarish – boshqarish algoritmini bevosita boshqarish jarayonida tashqi muhit va robot holatlari funksiyasiga bog‘liq holda o‘zgartirib turadigan boshqarish turi. srlarini guruhlab boshqarish – odatda ehm asosida boshqarishning umumiy sitemasiga birlashtirilgan bir nechta robotlarni boshqarish jarayoni. srlarni programmalash (dasturlash) – sanoat robotini boshqaruvchi programmani tuzish, uni boshqarish qurilmasiga kiritish hamda sozlash jarayonlari. srni o‘qitish – odam operator tomonidan robotning foydalanayotgan qurilmasi harakatini oldindan boshqarish va bu harakat parametrlarini boshqarish qurilmasiga joylash orqali robot harakatini programmalash jarayoni. 1.2. robotlarning sinflanishi. sanoat robotlari quyidagi xususiyatlari bo‘yicha sinflanadi: funksional vazifasi; maxsusligi; yuk ko‘tarish qobiliyati; yuritma turi; manipulyatorlar soni; harakatlanish joylashtirish usuli; koordinata sistemasining turi; programmalash usuli va boshqalar (1.1 - rasm). universal robotlar turli xil operatsiyalarni bajarishga va har xil jihozlar bilan birga ishlashga mo‘ljallangan. maxsuslashgan …

5 / 13

jaradigan vazifasiga bog‘liq bo‘ladi, hamda bir necha grammdan to bir necha ming kilogrammgacha bo‘lishi mumkin. sanoat robotlari yuk ko‘tarish qobiliyati bo‘yicha quyidagi guruhlarga bo‘linadi: o‘ta yengil – 1 kg gacha, yengil – 10 kg dan 200 kg gacha, og‘ir – 200 kg dan 1000 kg, o‘ta og‘ir – 1000 kg dan yuqori [1, 5]. robotlarda qo‘llaniladigan yuritmalar pnevmatik, gidravlik, elektrik va aralash yuritmalar guruhlariga bo‘linadi. yuqori yuk ko‘tarish qobiliyati robotlarning zvenolarida gidravlik yuritmalar, manipulyator qisqichlarda esa sodda, kichik quvvatli pnevmatik yuritmalar ishlatiladi. ko‘pincha robotlarda bitta manipulyator bo‘ladi (bir qo‘lli robotlar), ammo robotning vazifasiga qarab robotlarda ikkita, uchta va to‘rtta manipulyator (ikki qo‘lli, uch qo‘lli, to‘rt qo‘lli robotlar) bo‘lishi mumkin. erkinlik darajalar soni n bo‘yicha robotlar quyidagi turlarga bo‘linadi: n = 2; n = 3; n = 4; va n>4. robotning harakatlanish imkoniyati unda harakatlanish qurilmasi borligi yoki yo‘qligi bilan aniqlanadi. birinchi holda ularni harakatlanuvchi robotlar va ikkinchi holda statsionar robotlar …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "robotlar haqida umumiy tushunchalar va ta’riflar"

1-ma’ruza. kirish. ishlab chiqarishni kompleks avtomatlashtirishda robotlarning roli. robotlar bo‘yicha umumiy tushunchalar reja: 1. robotlar haqida umumiy tushunchalar va ta’riflar 2. sanoat robotlarining sinflanishi va uning strukturasi 3. intellektual, adaptiv va programmali robotlar 4. avtomobilsozlikda robotlarning qo‘llanilishi 1.1. robotlar haqida umumiy tushunchalar va ta’riflar. “robot” so‘zi birinchi marotaba 1920 yilda chex yozuvchisi k. chapekning “rur” (rossum universal robotlari) pesasida ishlatilgan. robot tushunchasi keng doiradagi turli sistemalar va qurilmalar bilan bog‘liq. robotning turli xil avtomatik sistemalar va qurilmalardan asosiy farqi, unda odam harakatlariga o‘xshash harakatlar qila oladigan organning ya’ni mexanik qo‘l (manipulyatorlar) ning borligi va u yorda...

Этот файл содержит 13 стр. в формате DOCX (356,7 КБ). Чтобы скачать "robotlar haqida umumiy tushunchalar va ta’riflar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: robotlar haqida umumiy tushunch… DOCX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram