davlat byudjeti

DOCX 10 pages 66.4 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 66.4 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

4-mavzu. davlat byudjeti reja: 1. o‘zbekiston respublikasi byudjet tizimi. 2. davlat byudjetining mohiyati va ahamiyati. 3. davlat byudjeti daromadlari va harajatlari. 1-savol bayoni. byudjet tuzilishi deganda byudjet tizimi tarkibida uni tashkil etuvchi elementlar (byudjet turlari, bo‘g‘inlari)ni ajratish va ular o‘rtasidagi munosabatlarni aniqlash imkoniyatini beradigan tashkiliy-huquqiy tuzilishi tushuniladi. sodda qilib aytadigan bo‘lsak, byudjet tuzilishi byudjet tizimi qurilishi hamda byudjet jarayonini tashkil etishning asosiy tamoyillarini anglatadi. byudjet tuzilishi davlatning (ma’muriy-hududiy) tuzilishi bilan belgilanadi. mamlakatning ma’muriy-hududiy bo‘linishi byudjet tizimlari bo‘g‘inlari sonini belgilaydi, har bir darajadagi davlat hokimiyati organiga tegishli byudjet konstitutsiyaviy yo‘l bilan biriktirilgan bo‘ladi. mamlakatlarning davlat tuzilishidagi, hokimiyat turli darajalarining byudjet huquqlaridagi farqlar turli shakldagi va modeldagi byudjet tizimlarini mavjudligini belgilaydi. davlatning byudjet tuzilishi turli darajadagi byudjetlarning turlarini, har bir byudjet bo‘g‘inining tayinlanishini, turli pog‘onadagi byudjetlar o‘rtasida daromad va harajatlarning taqsimlanishini, ularning amal qilish tamoyillarini, markaziy hukumat va mahalliy hokimiyat organlarining byudjet tizimini boshqarishdagi vakolatlarini belgilab beruvchi yuridik me’yorlarga asoslanadi. bundan shu …

2 / 10

va boshqalarni belgilab beradi. rus iqtisodchilari tomonidan ham aynan har bir mamlakat o‘zining davlat tuzilishi hamda ma’muriy-hududiy bo‘linishi bilan belgilanadigan byudjet qurilishiga ega bo‘lishini ta’kidlashgan[footnoteref:1]. [1: byudjetnaya sistema rossiyskoy federatsii: uchebnik / pod obsh. red. yu. s. dolganovovoy, n. a. istominoy. – yekaterinburg: izdvo ural. unta, 2019. – s. 39.] demak, byudjet tuzilishining qanday bo‘lishi mamlakatning ma’muriy-hududiy tuzilishiga, amalda bo‘lgan me’yoriy-huquqiy hujjatlarga va hukumat organlarining vakolatlari taqsimotiga bog‘liq bo‘ladi. markaziy hukumat bilan mamlakatning ma’muriy-hududiy tuzilmalari (shtatlar, provinsiyalar, oblast (viloyat)lar, o‘lkalar kabi) o‘rtasida hokimiyat vakolatlarining taqsimlanishiga ko‘ra barcha davlatlar unitar va federativ (federativ davlatlarda davlat qurilishining ikki shakli – federativ va konfederativ davlat qurilishi mavjud) davlatlarga bo‘linadi. unitar (yagona) davlat – bu tarkibidagi ma’muriy-hududiy birliklar (tuzilmalar) o‘z davlatchiligiga yoki muxtoriyatiga ega bo‘lmaydigan davlat tuzilishidir. mamlakatda yagona konstitutsiya, hamma uchun umumiy bo‘lgan huquq tizimi va yagona hokimiyat organlari, iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy jarayonlarni markazlashtirilgan boshqarish tizimi amal qiladi. unitar davlatlarda ikki pog‘onali …

3 / 10

kasi, aqsh, kanada, meksika, avstriya kabi davlatlar kiradi. jahon amaliyotida davlat qurilishining shakllariga mos ravishda bir qancha byudjet tuzilishi modellari amal qiladi: · markazlashmagan model; · markazlashgan model; · aralash model. byudjet tuzilishining markazlashmagan modelida markaziy va mahalliy byudjetlar avtonom (mustaqil) bo‘lib, ularning har biri o‘z harajatlarini to‘liq qoplay oladigan daromad manbalariga ega bo‘ladi. markazlashgan model barcha darajadagi byudjetlarni yagona davlat byudjetida birlashtirishni nazarda tutadi, bunda markaziy byudjet barcha mahalliy byudjetlar uchun (daromadlilik darajasini) tartibga soluvchi vazifani bajaradi. byudjet tuzilishining aralash modeli barcha darajadagi byudjetlarni yagona davlat byudjetida birlashtirishni nazarda tutadi, lekin bunda har bir yuqori turuvchi byudjet quyi byudjetlarning daromadlilik darajasini tartibga solish vazifasini bajargani holda, har bir mahalliy byudjetning ham o‘z harajatlarini qoplashga mo‘ljallangan o‘z daromad manbalari mavjud bo‘ladi. federatsiya a’zolarining mavqeidan kelib chiqib byudjet qurilishi modeli ikkiga ajratiladi: · simmetrik (federatsiya a’zolarining tengligi kuzatiladi, aqsh, germaniya); · assimetrik (federatsiya a’zolarining 6 xil mavqei kuzatiladi, rossiya). byudjet qurilishiga …

4 / 10

ng byudjet tuzilishi modeli markazlashtirilgan bo‘lib, byudjet tizimi ikki darajaga ega. birinchi darajaga o‘zbekiston respublikasi respublika byudjeti, ikkinchisiga esa – qoraqalpog‘iston respublikasi byudjeti va mahalliy byudjetlar kiradi. bunda respublika byudjeti byudjet tizimining asosiy darajasi hisoblanadi, qoraqalpog‘iston respublikasi byudjeti va mahalliy byudjetlarning yig‘indisi o‘zbekiston byudjet tizimining ikkinchi darajasini tashkil etadi. o‘zbekiston respublikasi respublika byudjeti umumdavlat soliqlari va majburiy to‘lovlari hisobiga shakllantiriladi va umumdavlat ahamiyatiga molik tadbirlarni moliyalashtirishga ishlatiladi. o‘zbekiston respublikasi byudjet kodeksining 3-moddasiga asosan, byudjet tizimi byudjetlari o‘zbekiston respublikasining davlat byudjeti, davlat maqsadli jamg‘armalari byudjetlari va byudjet tashkilotlarining byudjetdan tashqari jamg‘armalaridan iborat (2.1-chizma). ўзбекистон республикаси бюджет тизими бюджет тизими бюджетларини ташкил этиш принциплари, бюджет жараёнида юзага келадиган ўзаро муносабатлар бюджет ташкилотларининг бюджетдан ташқари мақсадли жамғармалари давлат мақсадли жамғармалари бюджетлари давлат бюджети 2.1-chizma. o‘zbekiston respublikasi byudjet tizimining tuzilishi keng ma’noda byudjet tizimi – iqtisodiy munosabatlarga asoslangan, davlat qurilishining shakliga mos ravishda tuzilgan, huquq normalari bilan tartibga solinadigan markaziy va mahalliy byudjetlar yig‘indisidan, …

5 / 10

unitar davlat sifatida o‘zbekiston respublikasi byudjet tizimi ikki bo‘g‘indan – respublika byudjeti va mahalliy byudjetlardan tashkil topadi. bu byudjetlar mamlakatimizdagi davlat byudjeti amal qilishining tashkiliy shakli bo‘lib xizmat qiladi. davlat byudjeti o‘z ichida respublika byudjetini, qoraqalpog‘iston respublikasi byudjetini va keng tarmoqli mahalliy byudjetlarni birlashtiradi. o‘zbekiston respublikasi byudjet kodeksining “byudjet tizimi tushunchasi va prinsiplari” deb nomlangan 2-bobining 6-moddasida byudjet tizimiga quyidagicha ta’rif berilgan: “byudjet tizimi barcha darajadagi byudjetlar, davlat maqsadli jamg‘armalari byudjetlari va byudjet tashkilotlarining byudjetdan tashqari jamg‘armalari, byudjet tizimi byudjetlarini tuzish va tashkil etish prinsiplari, ular o‘rtasida byudjet jarayoni mobaynida yuzaga keladigan o‘zaro munosabatlar yig‘indisini o‘zida ifodalaydi. moliya yili uchun byudjet tizimi byudjetlarini shakllantirish, tuzish, ko‘rib chiqish, qabul qilish, tasdiqlash va ijro etish o‘zbekiston respublikasining milliy valyutasi – so‘mda amalga oshiriladi”[footnoteref:2]. [2: o‘zbekiston respublikasi byudjet kodeksi. o‘zbekiston respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2013 y., 52-i-son. 6-modda.] bugungi kunda davlat byudjetida davlatning byudjetdan tashqari maqsadli fondlari ham konsolidatsiyalashadi (jamlanadi), ular davlat byudjeti …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "davlat byudjeti"

4-mavzu. davlat byudjeti reja: 1. o‘zbekiston respublikasi byudjet tizimi. 2. davlat byudjetining mohiyati va ahamiyati. 3. davlat byudjeti daromadlari va harajatlari. 1-savol bayoni. byudjet tuzilishi deganda byudjet tizimi tarkibida uni tashkil etuvchi elementlar (byudjet turlari, bo‘g‘inlari)ni ajratish va ular o‘rtasidagi munosabatlarni aniqlash imkoniyatini beradigan tashkiliy-huquqiy tuzilishi tushuniladi. sodda qilib aytadigan bo‘lsak, byudjet tuzilishi byudjet tizimi qurilishi hamda byudjet jarayonini tashkil etishning asosiy tamoyillarini anglatadi. byudjet tuzilishi davlatning (ma’muriy-hududiy) tuzilishi bilan belgilanadi. mamlakatning ma’muriy-hududiy bo‘linishi byudjet tizimlari bo‘g‘inlari sonini belgilaydi, har bir darajadagi davlat hokimiyati organiga tegishli byudjet konst...

This file contains 10 pages in DOCX format (66.4 KB). To download "davlat byudjeti", click the Telegram button on the left.

Tags: davlat byudjeti DOCX 10 pages Free download Telegram