markaziy osiyo hududining geografik tuzilishi, rel`yefi va foydali qazilmalari

DOC 58.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1483903921_67375.doc markaziy osiyo hududining geografik tuzilishi, rel`yefi va foydali qazilmalari reja: 1. geologik tuzilishi. 2. markaziy osiyo hududining rel`yefi. 3.foydali qazilmalari. 1. geologik tuzilishi. tog` jinslari qatlamlaridan topiladigan qadimgi hayvon va o’simliklarning qoldiqlarini o’rganish yer taraqqiyotining geologik bosqichlarini aniqlashga imkon beradi. ana shunday uzoq davom etgan bosqichlar eralar deyiladi. yer po’sti taraqqiyotidagi geologik davr besh eraga: arxey, proterozoy (eng qadimgi hayot), paleozoy (qadimgi hayot), mezozoy (o’rta hayot), kaynozey (yangi hayot) eralariga bo’linadi. bu eralarning har biri o’n va yuzlarcha million yil davom etgan. eralar o’z navbatida davrlarga bo’linadi.har bir davr bir necha o’n million yil davom etgan. inson paydo bo’lgan eng oxirgi - antropogen davri 2 million yilni o’z ichiga oladi. paleozoy, mezozoy, kaynazoy eralarida 12 ta davr mavjud. tog` jinslarining mutlaq yoshi uranning parchalanishiga qarab aniqlanadi. 100 gr. uran 74 mln.yil davomida parchalanib 1 gr. qo’rіoshinni hosil qilar ekan. shu usulga asoslanib tog` jinslarining yoshi 3,5-4 mlrd.yil ekanligi isbotlangan. …

n o’lkadir. paleozoy boshida ro’y bergan kaledon burmalanishida talas olatovi, qoratov, chotqol, piskom, ugom, qirg`iziston, suvsaamir, kungay olatovi, orqaiee, iee, markaziy tyanshan tizmalari ko’tarilgan. paleozoy erasining ikkinchi yarmida, ya'ni yuqori paleozoyda gertsen burmalanishi davrida farg`ona, oloy, turkiston, zarafshon, hisor tizmalari ko’tarilgan.qizilqumdagi nurota, bo’kantog`,quljuqtog`, tomdidoі, sulton uvays kabi yemirilib qolgan tog`lar gertsen burmalanishida paydo bo’lgan. gertsen burmalanishida shuningdek, issiqko’l, farg`ona, ketmontepa, norin, zarafshonbotiqlari ham vujudga kelgan. markaziy osiyo hududida mezozoy burmalanishi kuchsiz bo’lib, kaspiy dengizi bo’yidagi tog` va qirlar, mang`ishloq yarim orolidagi tog`lar aynan shu burmalanish davrida paydo bo’lgan. mezozoy erasida gertsen burmalanishida paydo bo’lgan tog`lar yemirilgan, pasaygan, ularning ko’pchiligi baland tekislik, plato va tepaliklarga aylangan. mod hududida kaynazoy erasida (neogen davrida)g`oyat kuchli alp burmalanishi sodir bo’lgan. alp tektonik jarayonlari tufayli kapetdoі, xuroson, hindiqush, pomir, tibet tog`larining paydo bo’lishi turkiston o’lkasining o’rnidagi dengiz havzasini janubdagihind okeani havzasidan ajratib qo’ysa, shimolda to’rіay supasimon o’lkasining ko’tarilishi esa uni shimoliy muz okeanidan ajratib qo’ydi. …

$a o’nlab daryolar o’z havzalarini cho’kindi jinslar bilan to’ldirishda davom etmoqda. turkiston hududi rel`yefining hozirgi qiyofasi asosan neogen va to’rtlamchi davrda vujudga kelgan. markaziy osiyoda tez-tez zilzila bo’lib turishi bu o’lkada tog` paydo bo’lish va o’sish jarayonlari hozir ham davom etayotganligini bildiradi. masalan, kuchli zilzilalar: 1716 yilda oqsuvda (chu vodiysida), 1803 yilda urgutda, 1822 y. samarqandda, 1902 y. andijonda, 1911 y. sarezda (pomir), 1946 y. chotqolda, 1948 y. 6 oktabrda ashgabadda, 1911 y. olma-ota yaqinida, 1966 y. 26 aprelda toshkentda, 1992 y. garmda va h.k. 2. markaziy osiyo hududining rel`yefi. markaziy osiyo releyefida tekislik va pasttekisliklar, qirla?e va platilar, adirlar va baland tog`lar mavjud. markaziy osiyo hududining markaziy va ўarbiy qismini turon pasttekisligi shimoliy-іarbiy qismini ustyurt platisi, chekka shimoliy qismlarini qir va platalar, janubiy va sharqiy qismlarini esa tog`lar egallagan. markaziy osiyo hududining 2\'3 qismini tekislik va pasttekisliklar, 1\'3 qismini esa tog`lar ishgol etgan. markaziy osiyoda quyidagi yirik tekislik va …$

pomir tog` tizimlari tojikiston,qirg`iziston va o’zbekiston, kopetdoі tog` tizimi esaturkmaniston va eron davlatlari hududida joylashgan. tyan-shan tog` tizimi tarkibigafarg`ona, ko’kshagaltov, markaziy tyan-shan,qirg`iziston, talas, chotqol, piskom, ugom,qurama, ketmon, kungay olatovi, jungoriya, orqaili, va boshqa ko’pgina tog` tizmalari kiradi. tyan-shanning eng baland cho’qqilari galaba (7439 m) va xontangri (6995 m)dir. tyan-shanda sirtlar ko’p. sirtlar tog` oraligidagi baland tekis yerlar, platalar yoki baland va keng yassi tog`liklardir. tyan-shanda bir qancha vodiylar ham bor, bularga chu, talas, ugom, piskom, ko’ksuv, chotqol, chirchiq, ohangaron kabi vodiylarni misol qilish mumkin. vodiy va tog` oraliіi botiqlarida aholi zich yashaydi, shahar va qishloqlar ko’p. tyan-shan tog`lari paleozoyda hosil bo’lgan. markaziy osiyoning ikkinchi tog` tizimi oloy tog` tizimlaridir. bu tog` tizimiga oloy, turkiston, zarafshin,hisor, morguzar, nurota, boysun, ko’hitang tog`lari tegishli. oloy tizimidagi tog`lar gertsen burmalanishida paydo bo’lgan va xuddi tyan-shan kabi alp burmalanishida qayta ko’tarilgan. shuningdek, oloy tog` tizimigaqizilqumdagi past qoldiq tog`larquljuqtog`, ovminzatog`, bo’kantog`, sulton-uvays, tomditog` va boshqalar kiradi. …

tog` tizimi joylashgan. uning asosiy qismi eronda bo’lib, faqat kopetdoі tizmasi markaziy osiyo o’lkasida joylashgan. kopetdogning o’rtacha balandligi 1000-2000 m.bo’lib, eng baland nuqtasi rizo cho’qqisi (2942m.) kopetdogda nurash va eroziya jarayonlari natijasida paydo bo’lgan rel`yef shakllari ko’p uchraydi. turkman-xuroson tog` tizimida asosan kopetdoі, nishopur, bandi-turkiston, safedko’h va paropamiz tog`lari mavjud. 3. foydali qazilmalari. umuman olganda foydali qazilmalarni kelib chiqishiga ko’ra 3 ta guruhga bo’linadi: magmatik; matamorfik; cho’kindi. magmatik foydali qazilmalar bevosita magma faoliyati tufayli paydo bo’lib, asosan vulqon oblastlarida ko’p uchraydi. bu guruhga rudali va shunga o’xshash foydali qazilmalar mansub. matamorfik foydali qazilmalarda kuchli bosim va harorat ta'sirida yer qobiіining turli xil chuqurliklarida tog` jinslarining fizik va kimyoviy tarkibi murakkab o’zgarishga uchraydi va rudali, noruda metomorfik qazilmalar paydo bo’ladi. m: temir kvarsitlar, slaneslar, marmar va hokazolar. cho’kindi foydali qazilmalar yer po’stining ustki qismida dengiz, ko’l, botqoqliklarni cho’kindi jinslar qoplashi tufayli vujudga keladi. bu guruhga noruda foydali qazilmalar (neft, gaz, ko’mir, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "markaziy osiyo hududining geografik tuzilishi, rel`yefi va foydali qazilmalari"

1483903921_67375.doc markaziy osiyo hududining geografik tuzilishi, rel`yefi va foydali qazilmalari reja: 1. geologik tuzilishi. 2. markaziy osiyo hududining rel`yefi. 3.foydali qazilmalari. 1. geologik tuzilishi. tog` jinslari qatlamlaridan topiladigan qadimgi hayvon va o’simliklarning qoldiqlarini o’rganish yer taraqqiyotining geologik bosqichlarini aniqlashga imkon beradi. ana shunday uzoq davom etgan bosqichlar eralar deyiladi. yer po’sti taraqqiyotidagi geologik davr besh eraga: arxey, proterozoy (eng qadimgi hayot), paleozoy (qadimgi hayot), mezozoy (o’rta hayot), kaynozey (yangi hayot) eralariga bo’linadi. bu eralarning har biri o’n va yuzlarcha million yil davom etgan. eralar o’z navbatida davrlarga bo’linadi.har bir davr bir necha o’n million yil davom etgan. inson paydo bo’lgan e...

DOC format, 58.0 KB. To download "markaziy osiyo hududining geografik tuzilishi, rel`yefi va foydali qazilmalari", click the Telegram button on the left.

Tags: markaziy osiyo hududining geogr… DOC Free download Telegram