falsafiy tafakkur bosiqchlari: g’arb falsafasi

PPTX 44 pages 131.9 KB Free download

44 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 131.9 KB

File type PPTX

Pages 44

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 44

презентация powerpoint falsafiy tafakkur bosiqchlari: g’arb falsafasi qadimgi grek – ‘‘‘yunon falsafasi eramizdan oldingi vi asrda gretsiyada ibtidoiy – jamoa tuzumi quldollik jamiyati bilan almashgan davrda vujudga keldi. quldollik vujudga kelishi bilan antogonistik sinflar, davlat paydo buldi, xukuk, san’at va adabiyot shakllandi, savdo-sotik kuchaydi, shuningdek fizika, matematika, astronomiya, geografiya rivojlandi, bular falsafa fanining rivojlanishiga zamin yaratdi. qadimgi ‘‘‘yunonistonda yirik savdo va madaniyat markazi bo‘lib kelgan milet shahrining vakillari taniqli mutafakkir fales (er.avv. 624-567) xamma narsa suvdan kelib chiqqan va suvga aylanadi deb hisoblangan bo’lsa anaksimandr (er.avv. 610-546) dunyo noanik materiya-apeyrondan tashkil topgan deydi. narsalar uning fikriga ko’ra apeyron harakati hamda sovuqlik va issiqlik, namlik va quruqlik kabi qarama-qarshiliklarning natijasida paydo bo’ladi. anaksimenning (er.avv 588-525 y) fikricha hamma narsa havodan hosil bo’lgan va havoga aylanadi. efeslik geroklit (er.avv 530-470 y) olamdagi barcha narsa va hodisalarning asosi olovdan iborat deb hisoblangan. geraklit ta’limotining ahamiyati shundaki, u o’zining dunyoning moddiyligi hakidagi fikrini narsa …

2 / 44

’shliqlardan iborat, narsa va hodisalarning rang-barangligi atomlar birikish usullarining turli-tumanligidan kelib chiqadi deb hisoblaydi. suqrot (asli sokrat) (er.avv. 469-399 yillar) qadimgi ‘‘‘yunon faylasufi afinaning ijtimoiy xayotida faol ishtirok etgan, yoshlar tarbiyasi bilan shug’ullangan, hurfikrli inson. sukrot fikricha, falsafaning markazida etika(axloq) masalalari turmog’i lozim. suqrotning shogirdi aflotun (asli platon) (mil.avv.427-347) jahon falsafasi tarixida o’chmas iz qoldirgan. platon demokrit fikrlarini qattiq tanqid qiladi. aflotunning falsafiy qarashlari, asosan uning «bazm», «teetet», «fedon» nomli dialoglarida, siyosiy qarashlar esa «davlat», «siyosat» va «qonunlar» nomli asarlarida ifoda etilgan. aflotun ta’limoticha olamda «g‘oyalar dunyosi» birlamchi bo‘lib, moddiy dunyo esa ikkilamchi g‘oya dunyosining mahsuli, soyasidir, deb hisoblaydi. uningcha, «g‘oyalar dunyosi» fazo va vaqtga bog’liq bo’lmay, abadiy harakatsiz va o’zgarmasdir: u «haqiqiy dunyodir». platon “yunonistondagi quldorlar aristokratiyasi davlatini eng adolatli va ideal davlat deb hisobladi. u jamiyatni 3 tabaqaga bo’ladi. davlat arboblari – faylasuflar. 2. harbiylar (sokchilar). 3. dehqon va hunarmandlar. bunda davlat faylasuf – aristokratlar qo’lida bo’lishi lozim, …

3 / 44

nishning faqat imkoniyati bor xolos, u shakllantirishga muxtojdir. shakl tufayligina materiya imkoniyatdan voqelikka aylanadi. haqiqiy borliq uning fikricha, materiya va shakllanish birligidir. bular bir-biriga utib turadi. shaklsiz materiya yo’q. arastu fikricha materiya passiv shaklsiz narsa. shakl esa aktiv bo‘lib, narsani narsa qiluvchidir. arastu shaklning aktivligi haqidagi qarashni davom ettirib hamma shakllarning shakli – xudoning, dunyoviy ruhning «dastlabki turtkini» ijodiy rolini ta’kidlaydi. bu masalada u platonga yaqin edi. ilk o‘rta asr g‘arb falsafasi rivojlanishining umumiy belgilari va falsafiy tafakkur rivojida appologetika va patristika, sxolastika, nominalizm va realizm. birinchidan, o‘rta asrlar g‘arb falsafasi avvalo feodal jamiyat falsafasi bo‘lib, u ilohiyot va dinning hukmronligi bilan tavsiflanadi. feodal tuzum sharoitida feodal mulkdorlik bilan bir qatorda hunarmandlar va dehqonlarning shaxsiy mehnatiga asoslangan xususiy xo‘jaligi mavjud bo‘lgan. feodal ishchini sotishi va sotib olishi mumkin bo‘lgan, lekin ishchini o‘ldirish huquqi unga berilmagan. ishlab chiqarish munosabatlarining bunday rivojlanishi ularni ijtimoiy-psixologik va mafkuraviy jihatdan mustahkamlashni talab qilgan. feodal madaniyatni …

4 / 44

feodalizmi sharoitida ham xristian dini hukmronlik qilgan. u o‘zining odamlar aqli va qalbini nazorat qilish markazlashtirilgan tizimini ko‘p sonli tarqoq feodal davlatlarga qarshi qo‘ygan. bu nazoratni avvalo rim papasi boshchiligidagi katolik cherkovi amalga oshirgan. ayni vaqtda cherkov qadimgi dunyoning «majusiycha» falsafasiga, ayniqsa materialistik ta’limotlarga yot ko‘z bilan qaragan. shu sababli antik davrning falsafiy merosini o‘zlashtirishga nisbatan xolisona yondashilmagan, bu meros qismlarga bo‘lib o‘zlashtirilgan, asosan diniy aqidalarni mustahkamlovchi idealistik g‘oyalarni tarqatishga yo‘l qo‘yilgan. o‘rta asrlar yevropasida falsafiy tafakkurning rivojlanish xususiyatlari. yevropada qadimgi ‘‘‘yunon va rimdan xvi asrgacha g‘arb va sharq falsafiy tafakkuri har biri o‘z yo‘lida rivojlangan. yevropa falsafasida materializm o‘rta asrlarda sharqdagidek keng tarqalmagan va madaniyatga kuchli ta’sir ko‘rsatmagan. u sxolastikada realizm bilan bir qatorda paydo bo‘lgan nominalistik falsafa ko‘rinishida rivojlangan va avval ayrim narsalar va hodisalar, so‘ngra ularning in’ikoslari narsalarning nomlari sifatida talqin qilinuvchi umumiy tushunchalarda mavjud, degan g‘oyadan kelib chiqqan. ammo falsafani ilohiyotga qaram qilishga harakat qilgan din …

5 / 44

istika, realizm, nominalizm va boshqa oqimlar o‘sha davr falsafasining qiyofasini belgilaydi. ilk antik faylasuflar uchun falsafaning asosiy muammosi: «dunyo nimadan yaratilgan?», degan savol bilan bog‘langan. o‘sha davrda bu savol eng muhim, asosiy, birinchi darajali hisoblangan. apologetlar xristianlik tarixida 1 va iii asrlarda vujudga keldi. apologetika so‘zining lug‘aviy ma’nosi «himoya qilish», — demakdir. apologetlar xukumatning xristianlikka bo‘lgan dushmanligini bartaraf qilishga, rim davlatining xristianlikni ta’qib qilishi xech qanday oqlashga loyiq emasligini isbotlashga xarakat qilganlar, o‘z asarlarida mushriqlik (ko‘p xudolik) adabiyotlaridan olingan baxslashish (dialog) shaklidan, yoki apologetikaning mumtoz shaklidan foydalanganlar. «patristika»- so‘zi «ota» («padre») so‘zidan kelib chiqqan. bu nom bilan odatda g‘arbda episkoplarni ularga xurmat sifatida ataganlar. sharqda mashxur bo‘lgan cherkov otalaridan biri ioan zlatoust (347-407) edi. uning 640 ta da’vatlaridan ko‘pchiligi avliyo pavel nomalarining sharhi edi. uning asarlarida injilni amaliy qo‘llash sof axloqiy masalalar bilan qorishib ketgan. g‘arbda eng yirik cherkov otalaridan biri «pok» degan unvonga sazovor bo‘lgan avreliy avgustin (354-430) bo‘lib …

Want to read more?

Download all 44 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafiy tafakkur bosiqchlari: g’arb falsafasi"

презентация powerpoint falsafiy tafakkur bosiqchlari: g’arb falsafasi qadimgi grek – ‘‘‘yunon falsafasi eramizdan oldingi vi asrda gretsiyada ibtidoiy – jamoa tuzumi quldollik jamiyati bilan almashgan davrda vujudga keldi. quldollik vujudga kelishi bilan antogonistik sinflar, davlat paydo buldi, xukuk, san’at va adabiyot shakllandi, savdo-sotik kuchaydi, shuningdek fizika, matematika, astronomiya, geografiya rivojlandi, bular falsafa fanining rivojlanishiga zamin yaratdi. qadimgi ‘‘‘yunonistonda yirik savdo va madaniyat markazi bo‘lib kelgan milet shahrining vakillari taniqli mutafakkir fales (er.avv. 624-567) xamma narsa suvdan kelib chiqqan va suvga aylanadi deb hisoblangan bo’lsa anaksimandr (er.avv. 610-546) dunyo noanik materiya-apeyrondan tashkil topgan deydi. narsalar uning fikriga ...

This file contains 44 pages in PPTX format (131.9 KB). To download "falsafiy tafakkur bosiqchlari: g’arb falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafiy tafakkur bosiqchlari: … PPTX 44 pages Free download Telegram