tibbiy terminologiyaga kirish

PPTX 19 pages 129.5 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 129.5 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

презентация powerpoint mavzu:tibbiy terminologiyaga kirish.lotin tili alifbosi.unli va undosh harflar. reja: 1.tibbiy terminologiyaga kirish: terminologiya, tibbiy terminologiya, atama 2.lotin tili tarixi. 3.lotin tili alifbosi, unli va undosh harflar talaffuzi. lotin tili bizga nimaga kerak? fan, texnika, ishlab chiqarishning har qanday sohalarida ham muvaffa- qiyat bilan ish olib borish uchun mutaxassis o‘sha sohaga tegishli maxsus leksikani, ya’ni atamani to‘g‘ri tushunishi va qo`llashi zarur. termin grekcha terminus so ‘zidan olingan bo ‘lib, chek, chegara degan ma’noni bildiriadi. u fan-texnika, qishloq xo‘jaligi, san’at va madaniyat sohasiga xos so‘z hisoblanadi. terminologiya - terminlar haqidagi ta’limot va terminlar majmui degan ma’nolarni anglatadi. atama - ilmiy tushuncha atamaning asosiy vazifasi (lotincha terminus - chegara) ilmiy tushunchani bir ma’noda aniq ifodalab berishdan iborat. atama so‘z ham (fan, to ‘qimagen, kasallik, appenditsit, flyurografiya), so‘z birikmasi ham (ko'krak qafasi, umurtqa pog'onasi, gipertonik kasallik, gigiyena) bo`lishi mumkin. atamalar kundalik turmushda ishlatiladigan adabiy tildagi so‘zlardan farq qilib, ilmiy va ilmiy texnika …

2 / 19

iy atamalaming tizimlari quyidagilardan iborat: anatomik va gistologik nomenklatura. klinik atamalar. farmatsevtik atamalar. nima sababdan «o`lik til» hisoblanuvchi lotin tili rivojlanishga faol ta’sir o`tkazib kelmoqda? bu savolga javob berish uchun lotin tili tarixi va uning tibbiyot taraqqiyotidagi roli bilan umumiy holatda tanishib chiqish zarur. lotin tili ( lingua latina)tillar hindiyevropa oilasining italyan guruhiga taalluqlidir. u juda qadimda paydo bo`lgan. avval bu tilda lotinlar - italiya markazidagi latsiya orolida yashovchilar (qabila-urug‘), shuningdek, qadimgi rimda yashovchilar va miloddan avvalgi i asrda apenin yarim orolida rimning italiya qabilalari hukmronligi ostidagi urug`lari so'zlashgan. miloddan awalgi iii asr o‘rtalaridan boshlab lotin tili rim regionlari bilan qadimgi madaniyat o'choqlari bo`lmish — yunoniston, karfagen, misr, suriya va boshqalarga hamda yevropaning o‘sha davrda madaniyati kam taraqqiy etgan qabilalariga kirib boradi. asta-sekin lotin tili territoriyasi hozirgi ruminiya va portugaliya yerlarini ham egallangan ulkan rim imperiyasining hukmron tiliga aylandi. lekin, agar yevropaning g‘arbiy qismida lotin tili hech qanday qabila tiliqarshiligiga …

3 / 19

shida aleksandriya tibbiyot mâktabidan (miloddan avvalgi iv asr) gerofil iii (taxm. miloddan avvalgi 330- ÿilda tug'ilgan), erozistrat (taxm. miloddan avvalgi 330—240- yillar), keyinroq ruf efesskiy (taxm miloddan avvalgi i asr) va o‘qimishli olim, faylasuf, vrach, anatom, farmatsevt klavdiy galen (taxm. miloddan avvalgi 129-yillar) eng ko‘p hissa qo'shganlar. ular buqrot bilan birga bo‘lg‘usi ilmiy tibbiy atamashunoslikka asos solganlar va uning birinchi qavatini ko'targanlar. antik tibbiyotni, asosan yunonlar shakllantirganlarjuda kp'plab yunoncha va lotinlashgan so'zlar davrlar mobaynida lotin tiliga kirdi (aër - havo, machina- mashina, philosophia- falsafa, historia - tarix, diaphragma - diafragma va boshqalar). yunon yozuvi ta’sirida lotin alifbosi 2 harfga ko‘paydi (y — ípsilon va z — zet). shu bilan birga madaniyat va fan sohasida lotin tilining roli oshib bordi. rim olimlari va hakimlarining tabiiy va tibbiy fan masalalariga bag‘ishlangan asarlari paydo bo‘la boshladi. miloddan avvalgi i asrda korneliy sels qomusnoma yaratgan, undan «de medicina» («medisina haqida») traktatning 8 kitobi bizgacha …

4 / 19

- yil g'arbiy rim imperiyasi ag‘darilgandan so'ng og'zaki lotin tili asta-sekin o‘zining rasmiy rolini yo'qota boradi. eski roman (löt. rommus)tillan o'rtasidagi farq tobora kuchaya boshladi. roman tillarinlng (italyan, ispan, portugal, fransüz, keyinroq yana bir qator boshqa tillar, masalan rumin, moldavan) keyingi rivojlanish davri ix äsrga to ‘g‘ri keladi. roman tillariga asos vazifasini og'zaki lotin tili bajardi. shu bilan birga adabiy lotin tili kitobiy, «ilm» tili sifatida sun’iy rayishda o*sishni g ‘arbiy yevropada yana 100 yillar mobaynida o‘rta asrlar davrida - o ‘rta asr lotini, yuksalish (x1y-xvi asrlar) davrida gumanitar lotin nomi bilan davom ettirdi. lotin tilida o'qitildi, ilmiy asarlar yaratildi. qadimgi yunon va arab hakimlari asarlari lotin tiliga o'girildi. abu ali ibn sino (avitsenna (980-1037))ning «tib qonunlari» asan xii asrdayoq lotin tiliga o ‘girilib, qariyb xvi asr oxirigacha yevropada tibbiyotni o‘qitish uchun asosiy manba sifatida foydalanib kelindi. yuksalish davrining insonparvar olimlari lotin tilini soxtalashtirish, dag'allashtirishga qarshilik ko‘rsatib, arab so‘zlari aralashib …

5 / 19

ni amalga oshirgan. atoqli ingliz hakimi, qon aylanish tizimini kashf etgan uilyam garvey (1578—1657) o'zining «exercitatio anatómica de motu cordis et sanguinis in animalibus» - «hayvonlarda yurak va qon harakati borasida anatomik tadqiqot» asarini lotin tilida yozgan. lotin tilida yevropa mamlakatlarining atoqli mutafakkirlari, faylasuflari, olimlari, hakimlari: f.bekon, t.moor, m.malpigi, t.gobbs, i.nyuton, r.dekart, g.v.leybnis, n.kopemik, r.linney va ko‘plab boshqalar o‘z asarlarini yozib qoldir- ganlar. rossiyada fanning dastlabki qadamlari lotin tilida bitilgan asarlaming taijimasi bilan ham bogiiq. rus ma’rifatchi olimi yepifanit slavineskiy, maiumotlariga qaraganda, andrey vezaliyning anatomiya haqidagi asarining qisqartirilgan variantini rossiyada eng birinchi tashkil topgan tibbiyot maktabi o'quvchilari uchun tarjima qilgan. m.v.lomonosovning ko'pgina asarlari ham lotin tilida yozilgan. rossiyada birinchi anatom professor, akademik f.p.protasov rus tilidagi anatomik atamashunoslikka asos soldi. rivqjlanib borayotgan rus tibbiy atamashunosligida ilmiy atamalami qoilash va tartibga solishda xviii asr rus hakimi va ma’rifatchisi n.m.maksimovich-alebadik xizmat ko'reatgan. xviii asrda lotin tili yevropa ilm-fanida ommaviy tan olingan til sifatida …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tibbiy terminologiyaga kirish"

презентация powerpoint mavzu:tibbiy terminologiyaga kirish.lotin tili alifbosi.unli va undosh harflar. reja: 1.tibbiy terminologiyaga kirish: terminologiya, tibbiy terminologiya, atama 2.lotin tili tarixi. 3.lotin tili alifbosi, unli va undosh harflar talaffuzi. lotin tili bizga nimaga kerak? fan, texnika, ishlab chiqarishning har qanday sohalarida ham muvaffa- qiyat bilan ish olib borish uchun mutaxassis o‘sha sohaga tegishli maxsus leksikani, ya’ni atamani to‘g‘ri tushunishi va qo`llashi zarur. termin grekcha terminus so ‘zidan olingan bo ‘lib, chek, chegara degan ma’noni bildiriadi. u fan-texnika, qishloq xo‘jaligi, san’at va madaniyat sohasiga xos so‘z hisoblanadi. terminologiya - terminlar haqidagi ta’limot va terminlar majmui degan ma’nolarni anglatadi. atama - ilmiy tushuncha ataman...

This file contains 19 pages in PPTX format (129.5 KB). To download "tibbiy terminologiyaga kirish", click the Telegram button on the left.

Tags: tibbiy terminologiyaga kirish PPTX 19 pages Free download Telegram