insonning geografik jarayonlarga ta'siri

PPTX 26 pages 161.1 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 161.1 KB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

география ва уни ўқитиш услубияти кафедрасининг 2010-2011 ўқув йили йиллик ҳисобот тақдимоти mavzu: insonni geografik jarayonlarga ta’siri. atrof muhit monitoringi. geografik bashorat. reja: geografik qobiqning inson tomonidan o’zgartirilishi. issiqlik oqimlariga, atmosfera jarayonlariga, gidrosferaga insonning ta’siri. moddalarning texnogen oqimi va tabiiy komplekslarni o’z-o’zini tozalash qobilyati. atrof-muhit monitoringi. monitoring darajalari. bashorat. geografik bashorat va uning turlari. geografik komplekslarning bashorat belgilari. sayyoraviy, mintaqaviy va mahalliy bashorat. o’zbekiston tabiat komplekslarining bashorati. insonni geografik qobiqning asosiy tarkibiy qismlariga ta’siri. f.n. milkov (1990) insonni tabiatga tasirini: eng qadimgi yangi hozirgi eng qadimgi davr 30000 yil davom etgan. olov yoqishning suniy usuli kashf qilinishi, boshpana qurish va kiyim tikishni o’rganish, ovchilikning yangi usullarini o’rganish yuqori poleolot odamini tabiatdan mustaqil bo’lib yashashni ta’minlaydi. uning landshaftlarga ta’siri sezila boshlaydi. ovchilik va o’rmon kesilishi natijasida tabiatda turli xil o’zgarishlar sodir bo’la boshlaydi. ovchilk natijasida ayrim hayvonlarning soni kamayib ketdi. mamontlar va junli shoxburunlar qirilib ketdi. o’rta dengiz boyida o’rmonlarning kesib …

2 / 26

uchaydi hunarmandchilik vujudga keldi.shaharlar soni o’sdi, sinfiy jamiyat shakllandi. sanoat inqilobidan keyin o’limni kamyishi va umrni uzayishi bilan aholi soni tezlik bilan o’sa boshladi. hozirgi davr yoki fti davri xx asrning o’rtalaridan boshlab insonni tabiatga ta’sirining miqyosi planetar tabiiy jarayonlar miqyosiga tenglashib qoldi. moddalarning aylanma harakati tabiiy aylanma harakatga tenglashib qoldi. masalan, har yili xo’jalik ishlari uchun daryo suvlarining 10 %(3,5 ming km.kub.suv) olinadi. shudgorlash jarayonida 3 ming km. kub. tuproq ag’dariladi, yerdan 100 mlrd tonna ruda va qurilish materiallari qazib olinadi, konlarni ochish va qurilish jarayonida yuz milliardlab tonna tog’ jinslari ko’chiriladi, dalalarga 300 mln tonna mineral o’gitlar solinadi, 4 mln tonna (pestisid va gerbitsid) moddalar sochiladi. inson faoliyati hozirgi paytda egzogen omillar ta’siridan ortib ketdi. ko’mir yoqilganda atrof –muhitga tabiiy aylanma harakatga nisbatan simob 700, mishyak 125, uran 60, kadmiy 40 marotaba ko’p tushadi. 2.antropogen va tabiiy –antropogen komplekslar inson faoliyati turiga qarab 8 ta antropogen landshaftlar turi …

3 / 26

ari va boshqa landshaft turlaridan borat. monitoring quyidagi qismlardan iborat: - havo, suv, radiatsiya miqdori va sifati, tozaligini va ozgarishini va holatini kuzatish. - olingan ma’lumotlarni mumkin bo’lgan to’plash standartlar va normativlarga mos kelishini aniqlash. - tabiatda bo’ladigan o’zgarishlar manbalarini aniqlash va bu to’g’risida kerakli davlat tashkilotlarini aniqlash va bu to’g’risida kerakli davlat tashkilotlarini ogohlantirish. i.p. gerasimov monitoringini 3 ta darajasini ajratishini tavsiya etadi: 1. sanitar-gigyenik yoki bioekologik daraja. 2.geotizim darajasi 3.biosfera pog’onasi. 1. sanitar-gigiyenik yoki bioekologik daraja. bunda asosan e’tibor atrof-muhitni inson salomatligiga tas’iri nuqtai – nazaridan kuzatiladi. ya’ni atrof-muhitning o’zgarishi inson salomatligida aks etishi o’rganiladi. (tug’ilish o’lim darajasi, kasallanish, ularni davolash, ish qobiliyati va x.z). mazkur ishlar tibbiy geografik tadqiqotlarda muhim ahamiyatga ega. 2.geotizim darajasi bu jarayonda tabiiy va tabiiy texnogen tizimlar holati kuzatiladi. bunda modda va energiya almashinuvi ko’rsatkichlariga, biologik mahsuldorlikka, geotizimlarni ifloslanishi va o’z-o’zini tozalash imkoniyatiga e’tibor qaratiladi. tabiiy va tabiiy-texnogen tizimlar holatini kuzatish maxsus zona …

4 / 26

icha talqin qilinadi. ya’ni geografik bashorat-bu tabiiy, tabiiy-antropogen, antropogen, ijtimoiy-iqtisodiy tizimlarni kelajakda tabiiy va sun’iy omillar ta’sirida xossalarni va tarkibiy qismlarini bo’lаjak o’zgarishlari haqida ilmiy asoslangan tasavurlar tizimini ishlab chiqishdir. vaqtga qarab bashoratlar quyidagi guruhlarga bo’linadi: operativ bashorat 1-oy muddatda qisqa muddatli bashorat (1-oydan-1-yilgacha ) o’rta muddatli bashorat (1-yildan-5-yigacha) uzoq muddatli bashorat (5-yildan-15-yilgacha) juda uzoq muddatli bashoratlar (15-yildan ko’proq muddatli) bashorat usullari landshaft -indikatsiya usuli geografik baholash usuli poleogeog- rafik usul tizimlararo tahlilusul statistik usul o’xshatish usuli tabiiy muhit holatining o’zgarishini landshaft indikatsiyasi (belgi) indikator sifatida o’simliklar va tuproq qoplami hamda tog’ jinslarining holati asos qilib olinadi. masalan: tabiiy muhitdagi ilk o’zgarishlarni o’simliklarning xillarini va tuproqlarni mavsumiy o’zgarishiga qarab aniqlash mumkin. landshaft -indikatsiya usuli ushbu usul – tabiiy muhitdagi rivojlanish yoki o’zgarish yo’nalishlarini qadimgi davrdan hozirgi davrdagi va hozirgi davrdan kelajakka ekstropolyatsiya qilish hisoblanadi. ya’ni: poleoiqlimiy, poleobotanik, poleogidrogeologik va boshqa poleogeografik usullardan foydalaniladi. poleoiqlimiyda-iliq va sovuq davrlarning almashinib turishi va …

5 / 26

ratlar tabiiy geogarfik bashorat iqtisodiy geografik bashorat geomorfologik gidrologik tuproq geologik tabiiy-meliorativ xususiy geografik bashoratlar hududiy geografik bashoratlar 3 xil bo’ladi: sayyoraviy mintaqaviy mahalliy 1974 yilda n.m.svatkov tomonidan geografik qobiqning isib borishi, haroratning ortib borishini xxi asrning oxirida harorat 2,5 gradusga ortishini bashorat qilgan. ularning oldini olish uchun energiya ishlab chiqarish tartibini o’zgartirish, bunda qazilma yoqilg’ilarning ulushini keskin kamaytirish lozim degan fikrga kelgan. sayyoraviy ma’lum bir hududlarda ekologik – geografik sharoitning o’zgarishini oldindan ilmiy asoslangan holda bashorat qilishdan iborat. masalan, orol dengizining qurishi munosabati bilan o’rta osiyo va o’zbekiston tabiiy sharoitidagi o’zgarishlar va x.z. mintaqaviy tabiiy muhitning ayrim tarkibiy qismlarining o’zgarishini yoki ayrim jarayonlarning sodir bo’lishini oldindan aytib berishga yo’naltirilgan. masalan, foydali qazilma konlarini ochiq yoki yopiq usulda qazib olishda, yo’l qurilishida va ularning oqibatida atrof-muhitda bo’ladigan o’zgarishlar. mahalliy e’tiboringiz uchun rahmat! image2.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "insonning geografik jarayonlarga ta'siri"

география ва уни ўқитиш услубияти кафедрасининг 2010-2011 ўқув йили йиллик ҳисобот тақдимоти mavzu: insonni geografik jarayonlarga ta’siri. atrof muhit monitoringi. geografik bashorat. reja: geografik qobiqning inson tomonidan o’zgartirilishi. issiqlik oqimlariga, atmosfera jarayonlariga, gidrosferaga insonning ta’siri. moddalarning texnogen oqimi va tabiiy komplekslarni o’z-o’zini tozalash qobilyati. atrof-muhit monitoringi. monitoring darajalari. bashorat. geografik bashorat va uning turlari. geografik komplekslarning bashorat belgilari. sayyoraviy, mintaqaviy va mahalliy bashorat. o’zbekiston tabiat komplekslarining bashorati. insonni geografik qobiqning asosiy tarkibiy qismlariga ta’siri. f.n. milkov (1990) insonni tabiatga tasirini: eng qadimgi yangi hozirgi eng qadimgi davr 30000 yil...

This file contains 26 pages in PPTX format (161.1 KB). To download "insonning geografik jarayonlarga ta'siri", click the Telegram button on the left.

Tags: insonning geografik jarayonlarg… PPTX 26 pages Free download Telegram