psixogerontologiya — keksalik psixologiyasi

PPT 58 стр. 245,0 КБ Бесплатная загрузка

58 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 245,0 КБ

Тип файла PPT

Страницы 58

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 58

шахс иқтисодий ижтимоийлашувига таъсир этувчи ижтимоий-психологик омиллар 19.00.05 – ижтимоий психология, этнопсихология mavzu: psixogerontologiya — keksalik psixologiyasi. 20-ma’ruza reja: 1. psixogerontologiya haqida umumiy tushuncha. 2. biologik keksayish. 3. keksayish davridagi shaxs psixologiyasi. 21-ma’ruza (33-slayd) reja: 4.keksalik davridagi shaxsning psixologik xususiyatlari. 5.uzoq umr ko‘ruvchilarning psixologik xususiyatlari. 1. psixogerontologiya haqida umumiy tushuncha. psixogerontologiya psixologiya fanining tarkibiy qismi ekanini ilmiy jihatdan s.xoll asoslagan bo‘lsa-da, lekin bu yo‘nalishning o‘ziga xos xususiyatlari to‘g‘risida mark tulliy sitseron (“katta katon yoki keksayish haqida” asarida), i.i.mechnikov (“optimizm etyudlari” kitobida), o‘rta osiyo allomalari donolik, donishmandlik haqidagi durdonalarida falsafiy fikr va mulohazalarni bildirganlar. amerikalik psixolog s.xoll (1846-1924) “keksayish” monografiyasida amaliy va metodologik ahamiyatga molik qator g‘oyalarni ilgari surgan. o‘sha asar keng ilm ahli ichiga tez yoyilishiga qaramay, uning izdoshlari birdaniga ko‘paymadi. yigirmanchi asrning 30 - yillaridan boshlab keksalik davriga oid tibbiy - biologik tadqiqotlarning ko‘payishi, shuningdek, inson kamolotiga shaxs sifatida yondashishning paydo bo'lishi psixogerontologiyaning rivojlanishiga birmuncha ta’sir ko‘rsatdi. ana shu …

2 / 58

zaro bog‘liq bo‘lib, bir-birini doimo ilmiy axborot va ma’lumotlar bilan boyitib turadi. psixogerontologiya fanida gerontologiya, involyusiya, geriatriya, gerogigiena, geteroxronlik kabi ilmiy tushunchalar mavjud. gerontologiya - grekcha so‘z bo‘lib - keksayishning, keksalikning kelib chiqishi demakdir. geriatriya so‘zi keksaygan inson shaxsini davolashni bildiradi. involyusiya tushunchasi evolyusiyaning teskarisi bo’lib, o'sishdan orqaga qaytishni ifodalaydi. gerogigiena - keksaygan odamning salomatligini saqlash va mustahkamlash sohasidir. gerogigiena keksa odamlarda asab, ruhiy kasalliklarning oldini olish uchun xizmat qiladi. geteroxronlik bir xil yoshdagi odamlarda ruhiy jarayonlarning turlicha (har xil vaqt va muddatda) namoyon bo‘lishidir. psixogerontologiya fanida gerontogenezning evolyusion omillari qatoriga i.v.davidovskiy nasliy, ekologik, biologik, ijtimoiy alomatlarni kiritadi. d.bromley insonni qarish sikli uchta bosqichdan iborat bo‘lishini ta’kidlaydi: 1) “ishdan, xizmatdan uzoqlashish” (iste’fo) - 66-70 yosh; 2) keksalik (70 va undan katta yosh); 3) munkillagan keksalik (hasta keksalik va o‘lim) - maksimum 110 yosh. shu bilan birga (keksayishning qonuniyatlari ham kashf qilingan, ular qatoriga quyidagilarni kiritish mumkin: 1) geteroxronlik (har xil …

3 / 58

adilar, organizm faoliyatiga daxldor tinka quritar kasalliklardan holi bo’ladilar. tadqiqotchi p.p.lazerev 1928-yilda umr o‘tishi bilan ko’ruv apparati markaziy etnologiyasining xiralashuvini aytgan edi. keyinchalik, 1967-yilda amerikalik psixolog gregori bu fikrni tajribadan o‘tkazdi va inson keksayishi bilan retseptor apparatining optik funksiyasi zaiflashadi, ko‘ruv sezgisi va idrokini xiralashtiradi, dedi. ko‘zning rangni sezishi yoki ulg‘ayishi bilan o‘zgarib boradi, hatto, rangni ajratish qobiliyati sezilarli darajada pasayadi. shuni alohida ta’kidlash kerakki, rang ajratish, spektr nurlarining yoyilishi ibn sino tomonidan tushuntirib berilgan, fan olamida esa bu kashfiyot gelmgolsga qiyos beriladi. ko‘rishning pasayishi geteroxron xususiyat kasb etib, spektrning qisqa va to‘kis qismida (ko‘k va qizil rangda) aniqroq aks etadi. psixogerontologik nuqtai nazardan sezish vaqtini tadqiq qilgan ye.n.sokolov, ye.i.boyko, a.r.luriyalar sezish vaqti yosh davrining informatsion stimul funksiyasidan boshqa narsa emas deya xulosa chiqaradilar. ular sezish vaqtining egri chiziqli ko‘rsatkichlarini sxema tarzida ishlab chiqib, keksalik davriga xos ikkita xususiyatni chuqur tahlil qildilar. xuddi shunga o‘xshash ma’lumotlar d.birron, d.botvinnik tajribalarida ham …

4 / 58

ytirish uchun xizmat qiladi, tajribada vaqtdan tejamli foydalanish imkoniyatini yaratadi. shu bilan birga testlar kishilarda (rang�barangligi uchun) qiziqish, tabiiy mayl, shug‘ullanish his-tuyg‘usini uyg‘otadi. testlar bilan ishlashda vaqt cheklanganligi sababli ayrim nuqsonlarga yo’l qo‘yiladi, lekin ularni aynan o‘sha sinaluvchilarda muayyan vaqt o‘tgandan keyin takror o‘tkazilsa, kamchiliklar barham topishi mumkin. keksalar psixologiyasini tadqiq qilishga oid tajribalarda psixogerontologiyaning ayrim usullaridan keng foydalanilmoqda. 2. biologik keksayish. nafaqat yoshiga to’lgan kishilarning ishni davom ettirish istagi va ulardan foydalanish ehtiyoji tibbiyot va ruhiyat ilmi oldiga bir qancha talablar qo‘yadi. bu talablar m.d.aleksandrova va uning shogirdlari ta’kidlaganidek, 60 yoshdan oshgan odamlarning somatik sihatliligi ularning ishlab chiqishda qatnashishiga qanchalik imkon berishini, insonning ruhiy salomatligi ishlashda qay darajada yordamlashishini, sog‘lom keksa odamning psixofiziologik funksiyalari, psixik jarayonlari, shaxsiy xususiyatlari va kasb-korlik uchun zarur talablarga mos kelish-kelmasligini aniqlashdan iboratdir. shularning so‘nggi qismini tadqiq qilish bevosita psixologlarning zimmasida bo’lib, yosh ulg‘ayib borishiga qarab fiziologik funksiyalarning o‘zgarishini psixometriya ma’lumotlariga tayanib muayyan usulda o‘rganilishi …

5 / 58

g hajmi o‘rtasida disproporsiya kuchayadi; v) keksayish davrida miya burmalari kamayadi va ariqchalari kengayishi kuzatiladi, bular ayniqsa miya qobig‘ining peshona qismida yaqqol ko‘rinadi va yetuk yoshdagi odamlarga qaraganda 3-4 ta yo‘l qisqaradi; g) miyaning zichligi ortadi. mikroskopiyaning natijalariga binoan: 1) nerv hujayralarining umumiy miqdori kamayadi, bu o‘zgarish qobig‘ining iii-v zonalarida aniq bilinadi; 2) purkine hujayralarining miqdori keskin kamayadi, hujayralarning yo‘qolishi yetuk kishilarga nisbatan 25 foiz ko‘p bo’ladi; 3) nerv hujayralari ajinlashadi, yadro esa noto‘g‘ri ko‘rinishga ega bo‘la boshlaydi; 4) nerv tolalari yo’g‘onlashadi; 5) xabar olib boruvchi yo‘lda mielin tolalarining miqdori ozayadi. sensor-perseptiv funksiyalarning qarishi. ko‘rish funksiyasining yosh davri dinamikasiga bag‘ishlangan qator tadqiqotlar mavjud bo‘lib, amerikalik psixolog kruk tadqiqotining ma’lumotlariga qaraganda, agar vaqt hech bir cheklanmasa, ko‘ruv stimullarini idrok qilish 20-50 yoshli odamlarda bir tekis, aniq va to‘g‘ri amalga oshishi mumkin. mabodo vaqt cheklangan bo‘lsa, idrok qilinayotgan jism qisqa vaqt namoyish qilinsa, qo‘zg‘atuvchining kuchi o‘zgarib tursa, yoshlar bilan kattalar o'rtasida keskin …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 58 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "psixogerontologiya — keksalik psixologiyasi"

шахс иқтисодий ижтимоийлашувига таъсир этувчи ижтимоий-психологик омиллар 19.00.05 – ижтимоий психология, этнопсихология mavzu: psixogerontologiya — keksalik psixologiyasi. 20-ma’ruza reja: 1. psixogerontologiya haqida umumiy tushuncha. 2. biologik keksayish. 3. keksayish davridagi shaxs psixologiyasi. 21-ma’ruza (33-slayd) reja: 4.keksalik davridagi shaxsning psixologik xususiyatlari. 5.uzoq umr ko‘ruvchilarning psixologik xususiyatlari. 1. psixogerontologiya haqida umumiy tushuncha. psixogerontologiya psixologiya fanining tarkibiy qismi ekanini ilmiy jihatdan s.xoll asoslagan bo‘lsa-da, lekin bu yo‘nalishning o‘ziga xos xususiyatlari to‘g‘risida mark tulliy sitseron (“katta katon yoki keksayish haqida” asarida), i.i.mechnikov (“optimizm etyudlari” kitobida), o‘rta osiyo allomalari donoli...

Этот файл содержит 58 стр. в формате PPT (245,0 КБ). Чтобы скачать "psixogerontologiya — keksalik psixologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: psixogerontologiya — keksalik p… PPT 58 стр. Бесплатная загрузка Telegram

psixogerontologiya — keksalik psixologiyasi

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "psixogerontologiya — keksalik psixologiyasi"

Похожие файлы