исломдаги йўналишлар юзага келиш тарихи

PPT 33 pages 304.0 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 304.0 KB

File type PPT

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

маҳмуд замахшарийнинг фиқҳий асарлари исломдаги йўналишлар юзага келиш тарихи * режа: йўналиш моҳияти ва исломдаги йўналишлар суннийлик шиалик хорижийлик йўналиш моҳияти ва исломдаги йўналишлар муайян ақидавий масала бўйича бирлашган мазҳаблар ёки оқимлар мажмуи. исломда 3 та йўналиш бор суннийлик, шиалик ва хорижийлик суннийлик йўналиши - суннатга ва жамоага эргашиш тамойили бўйича бирлашган мазҳаблар мажмуи * суннийлик йўналиши бу йўналиш эътиқод борасида қуйидаги тамойилларга таянган: аллоҳнинг барча исмлари ва сифатларига. барча пайғамбарларга. фаришталарга. муқаддас китобларга. охират кунига. яхшилик ва ёмонлик тақдир этилишига. ўлгандан сўнг қайта тирилишга ишониш ва тил билан иқрор этиш. суннийлик йўналиши муҳаммад (а.с.)нинг суннатларига эргашиш. саҳобаларнинг барчасини бирдек ҳурмат қилиш. тобеинлар эҳтиромини ўрнига қўйиш. раҳбарларга итоат этиш. мусулмонларга оқибат кўрсатиш жамоадан, яъни кўпчиликдан айри бўлмаслик бирор инсонни кофирликда айблашга интилмаслик. суннийлик йўналиши ўзга дин ва эътиқод вакилларига нисбатан бағрикенглик кўрсатиш. яхши ишларга тавсия этиш ва ёмон ишлардан қайтариш. савоб ишларга интилиш ва гуноҳ ишлардан қочиш. гуноҳга беэътибор бўлмаслик, …

2 / 33

ади. шиалик йўналиши илҳом – шиалар ўз имомлари ҳақида улар қуръони каримнинг бошқалар билмаган ботиний маъносини ҳам билади, бу маъноларни имомларимизга аллоҳ илҳом қилади, илҳом орқали улар жуда кўп илмларни англайдилар, деган фикрдалар. ғайбат – шиалар ўзларининг сўнгги имомлари маҳдийи мунтазарни ғойибона оламга кетган ва айни пайтда тирик, деб эътиқод қиладилар. ражъат – шиа тоифаси ғайб оламига кетган маҳдийи мунтазар вақти келиб, албатта қайтади, деб ҳисоблайди ва доимо сўнгги унинг қайтишига умид билан ҳаёт кечиради. шиалик йўналиши васият – пайғамбар (а.с.) ўзидан сўнг али (р.а.) халифа бўлишини васият қилган деб ҳисоблайдилар ва шунинг учун ҳам ўз имомларини “авсиё”, яъни васият қилинганлар деб улуғлайдилар. ғадир куни – шиаларга хос байрам бўлиб, бу кунда уларнинг эътиқоди бўйича муҳаммад (а.с.) ўзидан сўнг али ибн аби толибни халифа қилиб тайинлаган. тақия – ўз эътиқодини беркитиш, ошкор қилмасликни муҳим амал деб биладилар. улар “кимнинг тақияси бўлмаса, унинг дини ҳам йўқ”, деб ҳисоблайдилар. шиалик йўналиши мутъа …

3 / 33

нобарин, хорижийлар раҳбарга қарши чиққан, ўз ҳукмдорига қарши бош кўтарган тоифадир. хорижийлик йўналиши мазкур маъно тарихий манбаларда уч хил шарҳланган. уларга кўра хорижийлар: али ибн аби толиб (р.а.)га қарши бош кўтарган тоифа. 661-750 йиллар давомида ҳукм сурган уммавийлар салтанатига қарши ички урушларни олиб борган гуруҳлар. умумий маънода, барча раҳбарларга қарши курашган оқимлар. мазкур ҳар учала тавсиф ҳам бир-бирини тўлдиради. хорижийлик йўналиши иккинчиси, “хорижий” сўзи араб тилидаги “хаража ан” бирикмасидан олинган бўлса, “–дан чиқмоқ” маъносини англатиб, бирор жойдан ёки ҳолатдан чиқишни билдиради. демак, хорижийлар мусулмонлар жамоасидан ажралиб чиққан гуруҳдир. хорижийлик йўналиши биринчи ва иккинчи таърифлар бирлаштирилса, қуйидаги мазмун ҳосил бўлади: «хорижийлар – мусулмонлар орасидан ажралиб чиқиб, раҳбарларга қарши бош кўтарган оқимдир». хорижийлар суннийликдан ажралиб чиқишда асосан икки масалада “аҳли сунна вал-жамоа”га зид қарашларни илгари сурдилар. бинобарин, хорижийлик таълимоти назарий жиҳатдан икки асосга қурилган: хорижийлик йўналиши 1. гуноҳкор инсонни кофирга чиқариш. масалан, улар пайғамбар (а.с.) жаннатий деб башорат берган али (р.а.)ни ва …

4 / 33

шариф тушунилади. фаръий ҳукмлардан мурод эса ибодот ва муомалотга оид ҳукмлардир. содда ифода этганда, қуръон оятларида ёки ҳадисларда муайян ишни қилиш ёки қилмаслик баён қилинса, фиқҳ мазкур ишни қандай қилиб, қандай ҳолат ва суратда бажариш лозимлигини шарҳлайди. * ислом фиқҳи асослари ислом фиқҳининг бирламчи тўрт асоси : 1. қуръони карим. бу аллоҳ таолонинг ўз пайғамбари муҳаммад (с.а.в.)га нозил қилган китобидир. ҳар бир фақиҳ бирор нарсанинг ҳукми қандай эканини билмоқчи бўлса, аввало, қуръонга мурожаат қилади. ундаги мавжуд ҳукмни ҳеч иккиланмай қабул қилади. * ислом фиқҳи асослари 2. суннат. муҳаммад (с.а.в.)нинг айтган сўзлари, қилган ишлари ва тақрирларидир. расулуллоҳнинг ҳузурида биров бирон ишни қилган бўлса ва унга эътироз билдирмаган бўлсалар, “тақрир” дейилади. 3. ижмоъ. бир даврда яшаб ижтиҳод даражасига етган уламоларнинг муайян масалани якдиллик ила қабул қилишларига “ижмоъ” дейилади. * ислом фиқҳи асослари 4. қиёс. бирон бир масаланинг жавоби топилмаса, уни ўзига ўхшаш бўлган ҳамда қуръон ва ҳадисда ечими аниқ баён қилинган масалага …

5 / 33

авермайди. * ижтиҳод ва мужтаҳидлар балки мужтаҳид илмнинг камида бешта соҳасини мукаммал билиши зарур бўлади: 1. қуръони карим оятларини, уларнинг маънолари ва нозил бўлиш сабабларини энг нозик жиҳатларигача ёддан билиши. * ижтиҳод ва мужтаҳидлар 2. ҳадиси шарифларни, уларнинг маъно-муродлари ҳамда ровийлари билан ёддан билиши. 3. саҳоба ва тобеинлар ҳамда ўзидан олдин ўтган мужтаҳид олимларнинг фатволарини яхши билиши. 4. қиёс илмини яхши билиши. 5. араб тилини мукаммал билиши. * мазҳаб тушунчаси ва мазҳаблар луғатда: йўл маъносида истилоҳда: муайян шаръий масала бўйича мужтаҳид уламога эргашиш исломда икки ақидавий ва тўрт фиқҳий мазҳаб мавжуд. ақидавий мазҳаблар (таълимотлар): мотуридия ва ашъария * * мазҳаблар тўрт фиқҳий мазҳаб: ҳанафий- асосчиси имом аъзам нўъмон ибн собит (699-767) моликий- асосчиси молик ибн анас (713- 795) шофиий – асосчиси муҳаммад ибн идрис шофиий (767- 820) ҳанбалий – асосчиси аҳмад ибн ҳанбал (780- 855) оқим ва фирқалар ҳақида оқим сўзи араб тилида “фирқа” сўзига маънодош бўлиб, ажралиб чиқувчи деган …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "исломдаги йўналишлар юзага келиш тарихи"

маҳмуд замахшарийнинг фиқҳий асарлари исломдаги йўналишлар юзага келиш тарихи * режа: йўналиш моҳияти ва исломдаги йўналишлар суннийлик шиалик хорижийлик йўналиш моҳияти ва исломдаги йўналишлар муайян ақидавий масала бўйича бирлашган мазҳаблар ёки оқимлар мажмуи. исломда 3 та йўналиш бор суннийлик, шиалик ва хорижийлик суннийлик йўналиши - суннатга ва жамоага эргашиш тамойили бўйича бирлашган мазҳаблар мажмуи * суннийлик йўналиши бу йўналиш эътиқод борасида қуйидаги тамойилларга таянган: аллоҳнинг барча исмлари ва сифатларига. барча пайғамбарларга. фаришталарга. муқаддас китобларга. охират кунига. яхшилик ва ёмонлик тақдир этилишига. ўлгандан сўнг қайта тирилишга ишониш ва тил билан иқрор этиш. суннийлик йўналиши муҳаммад (а.с.)нинг суннатларига эргашиш. саҳобаларнинг барчасини бирдек ҳурм...

This file contains 33 pages in PPT format (304.0 KB). To download "исломдаги йўналишлар юзага келиш тарихи", click the Telegram button on the left.

Tags: исломдаги йўналишлар юзага кели… PPT 33 pages Free download Telegram