statistika fanining predmeti va uslubi

PPT 39 pages 323.5 KB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 323.5 KB

File type PPT

Pages 39

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

мавзу: статистика фанининг предмети ва услуби мавзу: статистика фанининг предмети ва услуби режа: статистика тўғрисида умумий тушунча статистика фани предмети ва унинг ўзига хос хусусиятлари статистика фани асосий категориялари ва тушунчалари “блиц” сўров учун саволлар “статистика” тушунчаси аввал эшитганмисиз? статистика тушунчаси нимани англатади? статистик кўрсаткичларга мисол келтира оласизми? хаётнинг қайси жабҳасида статистика кенг қўлланилиши мумкин деб ҳисоблайсиз? ўзбекистон иқтисодиётидаги статистик кўрсаткичларга мисол келтиринг? статистика нима? илк бор статистиканинг вужудга келиши амалий эҳтиёжлар билан узвий боғлиқ бўлган. қадим замонлардаёқ қуролли кучларга лаёқатли кишилар сонини билиш, солиққа тортиш объектларини белгилаш зарурати туғилган, натижада аҳоли сони, унинг ёши ва жинси жиҳатдан тузилиши ҳақидаги маълумотларга эҳтиёжлар пайдо бўлди. бу эса давлатни аҳоли сони ва таркибида бўлаётган ўзгаришлар устидан кузатишлар олиб боришга ундаган. фуқаролик муносабатлари ривожланиб борган сари улар билан бевосита боғлиқ бўлган воқеаларни қайд қилишга зарурият ортиб борган. шунинг учун туғилиш, ўлиш, никоҳга олиш, ажралиш каби ҳодисаларни ёзиб бориш тартиби ўрнатилган, кейинчалик эса одамларнинг …

2 / 39

арли материаллар ҳам жамғарилди. бу ишнинг дастлабки онларидаёқ сезгир кузатувчи тарқоқ бутунлай тасодифий туюлган ўғил ёки қиз бола туғилиш сони, никоҳланиш, ёки у ё бу ёшда ўлиш сони ва ҳоказо. шуларга ўхшаш ҳодисаларда маълум тартиб-қоидалар борлигини пайқаб ҳайратда қолди. натижада бунинг сабабларини англаш иштиёқи кишида уйғониб, уларни тушунтириш йўлларини излаб топиш эҳтиёжи туғилди. ана шу эҳтиёжни қондириш учун статистика хизмат қила бошлаши билан бирга илм-фан соҳасига айланди. демак: жамият ҳаёти, турмуши ҳақидаги маълумотларга бўлган амалий эҳтиёж статистикани яратди. маълумотларда ифодаланган тартиб-қоидаларни англаш иштиёқи, тушунтириш йўлларини топиш зарурияти статистикани фан соҳасига айлантирди. амалий фаолиятда тўпланган тажрибаларни умумлаштириш йўли билан дастлаб давлатни бошқариш учун зарур маьлумотлар тўплаш, қайта ишлаш, таҳлил қилиш ва талқин этиш қоидалари, тартиблари, йўллари, усуллари яратилди. статистика ана шундай фан сифатида қаралиб янги изланишлар асосида у бойиб борди. унинг моҳияти ва усулларини такомиллаштиришда математика усуллари, қуроллари ва янги назарияларидан фойдаланиш жуда қўл келди, чунки статистика ҳам математикага ўхшаб сонлар, …

3 / 39

идан келиб чиқиб, “давлат аҳволи ҳақидаги фан”. статистика фани xvii асрнинг охирларига келиб мустақил фан сифатида шакллана бошлади. бу даврда эндигина феодализм тузуми ўрнини капитализм тузуми эгаллаётган эди. капиталистик тузумнинг барқарор бўлиши кўпгина фанларнинг, шу жумладан статистиканинг ҳам ривожланишига ижобий таъсир кўрсатди. xvii асрда англияда «сиёсий арифметика» деган фан вужудга келди. унинг асосчилари инглиз олимлари у.петти (1623-1687) ва жон граунт (1620-1674) бўлганлар. у.петтини ўз вақтида сиёсий иқтисоднинг “отаси” ва маълум даражада “статистиканинг ихтирочи”сидир, деб аташган. бироз кейинроқ давлатнинг диққатга сазовор томонларини тасвирлайдиган “давлатшунослик” фани пайдо бўлиб, у “статистика” номи билан, уни яхши эгаллаган билимдон эса статистик деб атала бошланди. бу фаннинг кўзга кўринарли намоёндаси немис г. ахенвал (1719-1772йй) биринчи бўлиб статистика сўзини от сифатида қўллади ва илмий одатга киритди. унинг фикрича, статистика бу давлат учун алохида аҳамият касб этадиган масалалар шарҳи, тасвиридир. аммо ҳозирги кунда статистика атамасини бундай мазмунда талқин этиш кўп жиҳатларини йўқотди. кундалик турмушимизда мамлакат иқтсодиёти ва аҳолиси …

4 / 39

атистика эмас, бироқ аҳолини сони, саноат тармоқлари ва ҳоказоларнинг худудий кесимда тақсимоти статистикадир. статистикага оид маълумотлар учун умумий ўзига хос ҳусусият шундан иборатки, улар айрим якка ҳодисаларга тегишли бўлмасдан, балки доимо уларнинг тўпламини қамраб олувчи умумлаштирувчи миқдорлардир. якка ҳодиса, тўпламдан фарқли ўлароқ, мустақил ва бир-бирига ўхшаш таркибий элементларга бўлинмайди. тўплам битта ёки бир нечта ҳодисага камайиши билан бутунлай йўқ бўлмасдан, олдинги мавқеини сақлаб қолади. масалан, агарда шаҳар аҳолиси орасида бир ёки бир нечта киши вафот этса ёки бошқа жойга кўчиб кетса, аҳоли тўпламлигича қолаверади. қандайдир корхона ёпилса корхоналар тўплами ўз номини сақлаб қолади. аммо якка корхонага қарашли асосий цех ёпилса, корхона ўз мавкеини йўқотади яъни ишламай қўяди. ҳозирги замонда, илм-фан гуркираб ривожланаётган шароитда статистик ахборотларга ёппасига қизиқиш ортиб бормоқда. газета ва журналлар, бошқа ахборот воситалари замондошларимизни сон - саноқсиз статистик маълумотлар оқими билан ёғдириб ташламоқда. сўз авваломбор иқтисодий ва ижтимоий статистика маълумотлари, ялпи ички маҳсулот ва миллий даромад ҳажми, иқтисодиёт …

5 / 39

билим-савия даражаси, ўртача оила даромади, оилаларнинг ўртача даромади бўйича табақаланиши, камбағаллик ҳамда қашшоқлик статистикаси ва ҳоказолар устида бормоқда. бундан ташқари, ер куррасида об-ҳаво тақсимоти, ҳарорат ва ёғингарчилик, шамол йўналиши ва тезлигини таърифлайдиган матеорология ахборотлари, турли кўргазмалар ва конкурслар натижалари ҳақидаги маълумотлар, масалан, гўзаллар конкурси ва унда иштирок этувчилар сони, ғолиб гўзаллар ҳақидаги батафсил маълумотлар ҳам бу ерда назарда тутилади. статистик маълумотлар ҳажми ниҳоятда катталашиб, ижтимоий ҳаёт ва атроф-муҳитнинг барча томонларини қамраб ола бошлагандан буён, бу вазиятни эътироф қилиш учун статистика атамасини умумлашган мазмунда қўллаш ва грамматик жиҳатдан бирлик сонда уни ифодалаш одат бўлиб қолди. гарчи фактлар гунг бўлса ҳам, уларни тушуниш керак, талқин эта билиш лозим. статистикага ана шундай йўсинда ёндашиш натижасида бу сўзнинг маъноси бойиди, у мазмунан янги жиҳатга эга бўлди. статистика деганда маълумотлар тўплаш жараёни ҳам уларни қайта ишлаб, холисона ва аниқ талқин этиш қоидалари ҳам тушунилади. ана шу мазмунда статистика - ҳам фан, ҳам фаолият соҳаси, ҳам …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "statistika fanining predmeti va uslubi"

мавзу: статистика фанининг предмети ва услуби мавзу: статистика фанининг предмети ва услуби режа: статистика тўғрисида умумий тушунча статистика фани предмети ва унинг ўзига хос хусусиятлари статистика фани асосий категориялари ва тушунчалари “блиц” сўров учун саволлар “статистика” тушунчаси аввал эшитганмисиз? статистика тушунчаси нимани англатади? статистик кўрсаткичларга мисол келтира оласизми? хаётнинг қайси жабҳасида статистика кенг қўлланилиши мумкин деб ҳисоблайсиз? ўзбекистон иқтисодиётидаги статистик кўрсаткичларга мисол келтиринг? статистика нима? илк бор статистиканинг вужудга келиши амалий эҳтиёжлар билан узвий боғлиқ бўлган. қадим замонлардаёқ қуролли кучларга лаёқатли кишилар сонини билиш, солиққа тортиш объектларини белгилаш зарурати туғилган, натижада аҳоли сони, унинг ёши ...

This file contains 39 pages in PPT format (323.5 KB). To download "statistika fanining predmeti va uslubi", click the Telegram button on the left.

Tags: statistika fanining predmeti va… PPT 39 pages Free download Telegram