milliy dinlar

DOCX 59 pages 291.6 KB Free download

59 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 291.6 KB

File type DOCX

Pages 59

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 59

2-mavzu. milliy dinlar reja: 1.milliy dinlarning taʼrifi. 2.hindiston milliy dinlari: vedalar, upanishada, braxmanizm va hinduilik. jaynizm va sikhizm ta’limotlari. 3.xitoy milliy dinlari:konfutsizm va daosizmning mohiyati. 4.yapon milliy dini sintoizmning paydo bo’lishi va rivojlanishi. 5.yahudiylik milliy dinining tarixi, muqaddas matnlari, teologik asoslari va marosimlari. 6.tangrichilik eʼtiqodi va zardushtiylik taʼlimotining mohiyati. 7. avesto muqaddas manbasidagi g’oyalarning tarbiyaviy ahamiyati. 8. milliy dinlarning milliy ong va milliy o’z o’zini anglashdagi o’rni. milliy dinlar deb odatda, bir millatga mansub xalqlar e`tiqod qiladigan dinlar tushuniladi. bunday dinlar shakllanishining dastlabki va eng so`nggi davrlarini bir-biridan farqlash lozim. dastlabki milliy dinlar quldorlik jamiyatida vujudga kelgan bo`lib, odatda, politeistik, ya`ni ko`p xudolik dinlari bo`lgan. masalan, qadimgi grek dini ko`p xudolikning o`zginasidir. zevs-pantion (qadimgi grek tilida - bosh xudo) hisoblanib, bir ukasi dengiz xudosi, ikkinchi ukasi - er osti podsholiganing xudosi hisoblanar edi. shuningdek, muhabbat va go`zallik ma`budasi, urush xudosi, quyosh xudosi va san`at homiysi va boshqa yana bir qancha …

2 / 59

li ravishda sinfiy jamiyat qaror topishi va shakllanishi davrida vujudga kelgan va rivojlangan. binobarin, ular avvalo elatning so`ngra, millatning shakllanishini o`zlarida aks ettirgan. milliy dinlarda tasavvur qilingan xudolar milliy xudolar hisoblanib, ibodat-marosimlar asosan muayyan elat yoki millatnikigagina mos tushar edi. binobarin, bu xildagi qadimgi dinlar milliy davlat xarakterida bo`lishi bilan boshqa din shakllaridan ajralib turagan. eng so`nggi davrning milliy dinlariga quyidagilar kiradi: hinduizm, jaynizm, sikxizm, daosizm, konfustiylik, sintoizm va iudaizm (yahudiylik). shuningdek tangrichilik va zardushtiylik dini to`g`risida ma`lumot beriladi. xindistonning milliy dinlari xindiston milliy dinlariga xinduiylik dini, jaynizm dini va sikxizm dinlari kiradi. ularni alohida ko`rib chiqamiz xinduiylik dini xinduiylik milliy dinini o`rganishni uning asosi va o`zagi bo`lgan vedalar dini va braxmanlar dinini o`rganib chiqish kerak. vedalar dini. miloddan avvalgi ikkinchi ming yillik o`rtalarida hindistonning shimoliy-g`arbiy qismiga, hozirgi panjob hududiga g`arbdan hindikush dovoni orqali o`zlarini oriylar deb atagan jangari xalqlar bostirib kela boshladilar. bu xalqlar eronga ko`chib kelgan qo`shni qabila …

3 / 59

lib qolaveradi. albatta, rigvedadan oldin qandaydir boshlanish bo`lgan bo`lishi mumkin. lekin biz bu haqda hech narsa bilmaymiz. rigveda o`z sohasida nafaqat eng ko`zga ko`ringan kitob, balki hindistonning o`sha davr voqealari haqida xabar beruvchi noyob manba hamdir. vedalar tarkibiga turli davrlarda yozilgan bir necha kitoblar kirgan bo`lib, ular o`z ichiga ibodat, marosimlar, falsafiy ta`limotlar, tarixiy xabarlarni olgan edi. vedalar to`rt yirik to`plamdan iborat: 1. rigveda («madhiyalar vedasi»); 2. samaveda («qo`shiqlar vedasi»); 3. yajurveda («qurbonliklar vedasi»); 4. atxarvaveda («afsun va jodular vedasi»). rigveda. rigvedaning qadimiy hindlar madaniyatida, shuningdek, umumhind-evropa madaniyatidagi o`rnini tushunish uchun kitobning asli paydo bo`lish tarixiga nazar solish lozim. oriy qabilalarining ko`chib kelishlari ko`p asrlarga cho`zilgan va juda keng miqyosni qamrab olgan uzoq jarayon bo`lgan. rigvedada bu qabilalarning hindistonga ko`chib kelishlaridan oldingi harakatlari haqida aniq esdaliklar uchramaydi. ammo oriylar bu erda birinchi paydo bo`lganlarida ularda faqatgina jang aravalari emas, balki xudolarga aytilgan, ularning jangovar ruhini qo`llab-quvvatlagan, ularning dushman ustidan g`alaba …

4 / 59

z bergan voqealar haqida ma`lumot beruvchi yagona manba bo`lib qolmoqda. bu yodgorlik juda noyob bo`lganligi sababli u faqat o`zini-o`zi sharhlaydi. veda – «muqaddas bilim», rigveda – «madhiyalar vedasi» ma`nolarini beradi. veda o`sha davrda yashagan insonning o`zi va uni o`rab turgan olam: xudolar, jin-shaytonlar, fazo, marosimlar, ijtimoiy tuzum, milliy qadriyatlar va boshqalar haqidagi bilimning barchasini o`z ichiga oladi. rigveda xudolarga aytilgan madhiyalarning to`plami, ya`ni diniy yodgorlik bo`lib, uning mualliflari, rishi kuylovchilarning asosiy vazifalari xudolarni oriylar tomoniga og`dirish bo`lgan. ular madhiyalarni kuylab xudolarni maqtaganlar, ularning qahramonlik va sharaflarini uluq`laganlar, ularni qurbonlik keltirish marosimlariga taklif etganlar va shundan so`ng ulardan oriylarni qo`llab-quvvatlash hamda hayot farog`atlarini ato etishlarini so`raganlar. xudolarga ta`sir etishning eng asosiy yo`li – ularga madhiya aytish bo`lgan. rigveda qadimgi yunon dostonlari «iliada» va «odisseya»ning birgalikdagi umumiy hajmiga teng keladi. samaveda. boshqa vedalar orasida rigvedaga ko`proq bog`liq bo`lgani bu samavedadir. u hozirgi davrga ikki tahrirda etib kelgan kautxuma (kauthuma) va ranayaniya (rānāyaniya). …

5 / 59

ablari mavjud. keyingi paytlarda qadimiy musiqiy an`ananing davomi deb da`vo qilinayotgan zamonaviy ijro san`atini o`rganish bo`yicha ko`p ishlar qilindi. yajurveda qolgan vedalardan farqli o`laroq, to`laligicha shrauta (qurbonlik marosimi) bilan bog`liq. uning asosiy qismini qurbonlik usullari – yajus tashkil qiladi. mazkur yajuslar marosimning ma`lum bo`limlarida ijro etilib, bu she`rlarni marosimning borishidan kelib chiqib tushunish mumkin. yajurvedaning matni turli marosim o`tkazuvchi braxmanlar maktablari tomonidan tahrir qilingan shakllarga ega. ulardan yajurvedaning asl nusxasini ajratib olish juda qiyin, ammo ulardagi umumiy jihatlarni aniqlash mumkin: to`lin oyli tunda, yangi oy chiqqanda, agni uchun o`tkaziladigan qurbonlik marosimlari. hind an`anasiga ko`ra vedaning bu maktablari qora va oq yajurvedaga bo`lingan. qora yajurvedaning turli maktablarga xos bo`lgan katxaka, kapishtxala-katxa, maytrayani, tayttiriya kabi tahrirlari mavjud. uning «qora» deb atalishiga sabab unda she`riy yajus va mantralardan tashqari nasriy izohlar – braxmana qismini o`z ichiga olganligidir. oq yajurvedaning vajasaneyi nomli birgina tahriri bor. u faqat yajus va mantralardan iborat bo`lib, nasriy izohlardan …

Want to read more?

Download all 59 pages for free via Telegram.

Download full file

About "milliy dinlar"

2-mavzu. milliy dinlar reja: 1.milliy dinlarning taʼrifi. 2.hindiston milliy dinlari: vedalar, upanishada, braxmanizm va hinduilik. jaynizm va sikhizm ta’limotlari. 3.xitoy milliy dinlari:konfutsizm va daosizmning mohiyati. 4.yapon milliy dini sintoizmning paydo bo’lishi va rivojlanishi. 5.yahudiylik milliy dinining tarixi, muqaddas matnlari, teologik asoslari va marosimlari. 6.tangrichilik eʼtiqodi va zardushtiylik taʼlimotining mohiyati. 7. avesto muqaddas manbasidagi g’oyalarning tarbiyaviy ahamiyati. 8. milliy dinlarning milliy ong va milliy o’z o’zini anglashdagi o’rni. milliy dinlar deb odatda, bir millatga mansub xalqlar e`tiqod qiladigan dinlar tushuniladi. bunday dinlar shakllanishining dastlabki va eng so`nggi davrlarini bir-biridan farqlash lozim. dastlabki milliy dinlar quldorl...

This file contains 59 pages in DOCX format (291.6 KB). To download "milliy dinlar", click the Telegram button on the left.

Tags: milliy dinlar DOCX 59 pages Free download Telegram