пиреней ярим ороли

DOC 231,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404130194_51163.doc пиреней ярим ороли пиреней ўлкаси ўрта денгиз билан атлантика океани оралиғида жойлашган ва бу ҳар иккала ҳавза таъсирида бўлади. бу ўлка ўрта денгиз бўйининг энг ғарбий, атлантика бўйи қисмини ташкил этади. пиреней ярим ороли африкага яқин жойлашган ва ундан геологик нуқтаи назардан яқинда ажралган, европанинг бошқа қисмидан эса пиреней тоғлари орқали чегараланган, ўрта денгиздаги бошқа ярим оролларга қараганда пиреней тоғларидаги гаварни цирки. яхлитдир; унинг қирғоқлари ёриқлар бўйлаб ўтиб деярли тўғри чизиқлидир; унинг ер усти тузилишида ясси тоғликлар ва naлахсали тоғлар кўпчиликни ташкил этади, пасттекисликлар кичик майдонни эгаллаган. пиреней ярим оролининг асосини пенепленлашган месета массиви ташкил этади. у кристалл жинслардан тузилган бўлиб, шимол ва жануб томонлардан альп бурмаланиш минтақасининг тоғлари билан ўралган. ясси тоғликни атлантика океани томонидан ер ёриқлари системаси ўраб олган, бу ер кучли сейсмиклиги билан ажралиб туради. месетанинг токембрий гранитлари ер юзасига чиқиб ётадиган шимоли-ғарбий қисмида баландликлар 1000 м дан ошади. галисия массиви деб аталадиган бу гранит массиви …

иб, сьерраморена палахсали тоғларини ҳосил қилади, унинг баландлиги 1000 м дан ортади. месетанинг ўрта қисмида эски ва янги кастилия платолари оралиғида тоғларнинг яна бир системаси жойлашган, бу тоғлар ҳам месета кристалл асосниинг кўтарилиши ва парчаланиши натижасида вужудга келган. булар марказий кордильера ёки кастилия тоғлари бўлиб, алоҳида-алоҳида тизмаларга ажралиб кетган сьеррадегредос тизмасидаги альмансор массивининг баландлиги 2592 м га етади. месетанинг кўтарилган қисмлари ўртача баландликдаги палахсали иберия ва каталония тоғлари бўлиб, улар ярим оролнинг шимоли-шарқида кўтарилиб туради. альп бурмаланиши минтақасининг тоғлари ярим оролни шимолдан ва жанубдан ўраб туради. пиреней тоғлари ўрта денгиз бўйи билан ўрта европа ўртасида муҳим табиий географик чегара бўлиб хизмат қилади. бу тоғ системасининг энг баланд чўққилари альп тоғларининг баланд қисмларидан анча паст бўлса ҳам, лекин ўртача баландлигига кўра альп тоғларидан кейин иккинчи ўринда туради. альп тоғларидан паст бўлса ҳам, пиреней тоғлари кўп парчаланмаган ва ўтиш учун қийин. тоғларнинг кристалл жинслардан тузилган ўрта қисми энг баланддир. маладета массивидаги пик-де-анетонинг …

ўл 1915 йилда қурилган. пиреней тоғларининг шимолий ёнбағирлари жанубий ёнбағирларига қараганда тикроқ. тоғларни жануб томондан сертепа тоғ олди полосаси ўраб олган, тоғ олди аста-секин текисликка гуташиб кетади. пиреней тоғлари ғарбда кантабрия тоғлари билан туташган, уларнинг шарқий қисми-бискай тоғлари орографик, тектоник ва геологик жиҳатдан пиреней торларининг давоми ҳисобланади. кантабрия тоғларининг ғарбий қисми бўлган астурия тоғлари (баландлиги 2500 м гача) қадимгироқ жинслардап тузилган ва бискай тоғларидан шй-арироқ бурмаланган. бу тоғлар анча баланд, рельефида баландликлар кескин ўзгариб туради. астурия тоғларининг бискай қўлтиғи томонга қараган шимолий ёнбағри тик ва жуда ўнқирчўнқир бўлиб кетган. бу ёнбағирни дарага ўхшаш тор водийлар ўйиб юборган, улар орқали жўшқин дарёлар шарқираб оқиб ётади. пиреней ярим оролининг жанубий тоғ системаси ўзининг геологик тузилиши ва орографиясига кўра альп тоғларига жуда ўхшаб кетади. булар андалузия тоғлари ёки бет кордильерасидир. бу тоғлар гибралтар бўғози устидан тик кўтарилиб турган қоядан бошланиб, шимоли-шарққа томон чўзйлиб кетган. анда лузия тоғларининг давоми унча баланд бўлмаган қирлар кўринишида …

и зонадан анча паст. оҳактошларнинг кўп тарқалганлиги карст рельефининг ривожланишига, тик қояли ёнбағирларнинг, ўткир учли чўққиларнинг вужудга келишига қулайлик туғдирган. шу билан бирга андалузия тоғларининг оҳактошли зонасида чуқур тектоник сойликлар (ботиқлар) борки, уларнинг таги 500-600 м баландда жойлашган. бу сойликларда аҳоли зич жойлашган ва деҳқончилик ривожланган. андалузия тоғларини ўрта денгиз томондан қишлоқ хўжалиги ривожланган ва аҳоли зич яшайдиган сертепа андалузия ривьераси ўраб туради. жануби-ғарбда месета билан андалузия тоғлари оралиғига андалузия пасттекислигикириб келган, бу пасттекисликдан гвадалквивир дарёси оқиб ўтади. бу пасттекислик атлантика океани қўлтиғининг қўшни тоғлардан г.вадалквивир дарёси оқизиб келган оқизиқлар билан тўлиши натижасида ҳосил бўлган. андалузия пасттекислигининг ер юзаси ясси ёки сертепа бўлиб, деярли ҳамма қисмининг денгиз сатҳидан баландлиги 100 м дан ошмайди, атлантика океанининг лагунали соҳили бўйлаб қатор-қатор баланд дюналар чўзилган. лагуналардан бири соҳилида йирик порт кадис жойлашган. ғарбда месета этагида португалия пасттекислиги жойлашган. унинг сертепа ер юзасидан месетанинг тармоқлари бўлган кичикроқ тоғлар кўтарилиб туради. лагунали ясси, унчалик парчаланиб …

жудга келган мисли пиритларнинг жуда бой кони жойлашган. булар португалиядаги сьерраморенанинг жанубий ёнбағридаги (рио-тинто ва бошқалар) машҳур конлардир. месетанинг жанубий чеккаси бўйлаб қўрғошин-рухкумуш конлари минтақаси чўзилиб кетган. симобнинг жаҳон аҳамиятига эга бўлган йирик кони (альмаден) ҳам шу ерда жойлашган. темир рудаси пиреней ярим оролининг шимолида ҳам, жанубида ҳам бор. у мезозой ва альп магматик цикллари структураларида жойлашган. булар бискай тоғларининг шимолий ёнбағридаги бильбао районида ҳамда бет кордильерасининг жанубий ёнбағридаги альмерияда жойлашган машҳур конлардир. ярим оролнинг шимолида астурия тоғларининг тоғ олди ботиғидаги тошкўмир даври ётқизиқларида ўлканинг энг катта тошкўмир ҳавзаси бор. бундан ташқари кичикроқ тошкўмир конлари тоғларнинг жанубий ёнбағрида ва бошқа баъзи бир районларда ҳам бор. тоғлар оралиғидаги ва тоғлар ичидаги ботиқларни тўлдирган кайнозой ётқизиқларида тузлар ва қўнғир кўмир бор. калий тузларининг анча катта кони эбро текислигида жойлашган. пиреней ярим оролининг турли жойлари иқлими бир-биридан жуда катта фарқ қилади ва бутун ярим орол фақат шартли равишдагина ўрта денгиз иқлими областига киритилади. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "пиреней ярим ороли"

1404130194_51163.doc пиреней ярим ороли пиреней ўлкаси ўрта денгиз билан атлантика океани оралиғида жойлашган ва бу ҳар иккала ҳавза таъсирида бўлади. бу ўлка ўрта денгиз бўйининг энг ғарбий, атлантика бўйи қисмини ташкил этади. пиреней ярим ороли африкага яқин жойлашган ва ундан геологик нуқтаи назардан яқинда ажралган, европанинг бошқа қисмидан эса пиреней тоғлари орқали чегараланган, ўрта денгиздаги бошқа ярим оролларга қараганда пиреней тоғларидаги гаварни цирки. яхлитдир; унинг қирғоқлари ёриқлар бўйлаб ўтиб деярли тўғри чизиқлидир; унинг ер усти тузилишида ясси тоғликлар ва naлахсали тоғлар кўпчиликни ташкил этади, пасттекисликлар кичик майдонни эгаллаган. пиреней ярим оролининг асосини пенепленлашган месета массиви ташкил этади. у кристалл жинслардан тузилган бўлиб, шимол ва жануб т...

Формат DOC, 231,5 КБ. Чтобы скачать "пиреней ярим ороли", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: пиреней ярим ороли DOC Бесплатная загрузка Telegram