хорижий евросиёнинг зоогеографик районлаштирилиши

DOC 106,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404131238_51236.doc хорижий евросиёнинг зоогеографик районлаштирилиши шимолий ороллар ва материкнинг чекка шимолидаги фаунанинг состави ғарбдан шарққа томон деярли ўзгармайди. тундра ва тайга ўрмонлари ҳайвонот дунёсининг ички тафовутлари унча катта эмас. жанубга борган сари голарктика доирасида географик кенглик бўйича бўлган тафовут тобора катталаша боради. евросиё чекка жанубининг фаунаси шу қадар ўзига хос ва африка ҳамда ҳатто арабистон ярим оролининг тропик фаунасидан шу қадар катта фарқ қиладики, уларни бошқа-бошқа зоогеографик областларга киритадилар. евросиёнинг барча қисмидаги (шимолий америкадаги каби) тундра фаунаси айниқса бир хилдир. тундрада энг кўп тарқалган йирик сутэмизувчи ҳайвон шимол буғуси (rangifer tarandus) дир. у европада ёввойи ҳолда деярли учрамайди, бу евросиёнинг шимолидаги энг кам тарқалган ва қимматли уй ҳайвонидир. тундра зонаси учун қутб тулкиси, лемминг ва оқ-қуён характерли. қуруқлик қушларидан оқ каклик билан тундра каклиги (jagopus logopua) ва (z. mustus) отқулоқ ва сўфитўрғай энг кўп тарқалган. тундрага қисқа ёз даврида жўжа очиш учун кўплаб сув қушлари: чайка (балиқчи қуш), чистик, гагара, …

балиқларга бойдир. музлик даврида ҳозирги тундра ўрнида мамонт, жунли каркидон, ёввойи қўчқорлар яшаган. ҳозирда уларнинг қолдиқлари қазилмалардагина топилмоқда. баъзи жойларда (масалан шпицберген оролларида) америка арктикасидан келтирилган ёввойи қўчқорлар боқиб кўпайтирилмоқда. евросиёнинг ўрмон ҳайвонлари анча хилма-хиллиги билан ажралиб туради. қенг дашт ва чўллар билан бир-биридан ажралиб қолган ғарб билан шарқ кенг баргли ўрмонлари фаунасининг тавофути айниқса яққол акс этган. бутун материк бўйлаб чўзилган тайга ўрмонлари ҳайвонот дунёсининг нисбатан бир хиллиги билан характерланади. евросиё тайга фаунасининг энг типик вакилларига лось, қўнғир айиқ, силовсин, росомаха, олмахон, бурундиқ, малла рангли дала сичқонларини; қушлардан эса қур, карқур, чил, клестларни киритиш мумкин. бу ҳайвонлар европа ва осиёнинг текислик тайгасида, шунингдек, тоғли районлардаги игна баргли ўрмонларда тарқалган. бир томондан, европанинг атлантика бўйидаги аралаш ва кенг баргли ўрмонлари билан, иккинчи томондан узоқ шарқ аралаш ва кенг баргли ўрмонлари ҳайвонот дунёси составида. юқорида айтиб ўтганимиздек, катта тафовут бор. еврфпа ўрмонларида бир вақтлар кўплаб йирик сут эмизувчи ҳайвонлар-йиртқичлар ҳамда ўтхўр …

ва катта майдонларнинг ҳайдалиши майда кемирувчилардан дала сичқони, суғурларнинг кенг тарқалиб кетишига олиб келган; бу ҳайвонлар қишлоқ хўжалигига катта зарар келтиради. орнитофауна (қуш турлари) ҳам ниҳоятда бойдир. аралаш ва кенг баргли ўрмонларда қимматбаҳо ов қушларикаклик, қур, карқур, чил яшайди; шунингдек сайроқи қушлар ҳам кўплаб учрайдидрозд, зарғалдоқ, пеночка, славка ва бошқалар. бойўғли (бойқуш), укки, каптар ва какку қуш ҳам тез-тез учраб туради. сув ҳавзалари бўйига сув қушлари ин қўяди. аҳоли пунктларида ва улар яқинида қалдирғоч, қорақарға ва лайлак яшайди. кўп қушлар совуқ тушишига яқин жанубга учиб кетади. кузда ўрдак, ғоз, турна, қалдирғоч ва бошқа қушлар тизилишиб жанубга учиб кетади ва баҳорда яна ўзи уя қўйган жойларга қайтиб келади. дарё ва кўлларда асосан зоғора балиқ типидаги балиқлар яшайди, бироқ лососсимонлар ҳам учрайди. илгари европа ўрмонларида яшаган йирик ҳайвонларнинг кўпи энди йўқ, баъзилари .эса махсус қўриқланадиган жойлардагина сақланиб қолган. тугаб кетган ҳайвонлардан жуда катта буқага ўхшаш ҳайвон тур (bos primigenius)nn айтиб ўтиш мумкин. …

злик даврида унча кўп ўзгариб турмаган ва бу ерда қадимги иссиқсевар фаунанинг баъзи вакиллари омон қолган. иккинчи томондан, осиё бу қисми иқлим шароитининг шимолдан жанубга томон аста-секин ўзгариши шимолдаги тайга ҳайвонларининг жанубга, тропик ҳайвон турларининг эса-шимолга кириб келишига имкон берган. бу ҳол шарқий осиёда турли фауна вакилларининг аралашиб кетиши ва турларининг ниҳоятда кўп бўлишига шароит яратган. хитой ва ҳимолай тоғ ўрмонларининг энг характерли вакилларидан бири ҳимолай қора айиғи (sclenarctos tibetanus) бўлиб, у тоғларнинг 4000 м гача бўлган баланд қисмларида яшайди ва ўсимликлар, ҳашарот ҳамда майда ҳайвонлар билан озиқланади. шарқий тибет билан жануби-шарқий хитойнинг бамбукзорларида бамбук айиғи (ailuropus melanoleucus) яшайди. дарё бўйидаги қалин бамбукзор ва қамишзорлар ҳамда тоғ ўрмонларида, баъзан ўрмонларнинг юқори чегарасигача чиқиб борувчи йўлбарс (panthera tigris), шунингдек қоплон (pant-hera pardus) ва харза савсари (martes flavigula) учрайди; йўл-барс-осиёдаги энг хавфли йиртқичдир. кенг баргли ўрмонлар фаунасининг характерли турлари эндемик енотсимон ит (nycferentes procyonoides) ва узоқ шарқ ўрмон мушугидир. хитой ва корея …

қкўз чумчуқ, ли-чинкахўр, қуш, тимелиялар ҳам кўп. судралиб юрувчи ҳайвонлардан калтакесак ва илонлар кўп бўлиб, улар ҳинд-малайя областидаги судралувчилар билан умумий бўлган авлодлар ҳосил қилади. бундан ташқари, аллигатор (тимсоҳ)нинг бир тури ва қуруқликда яшовчи тошбақа учрайди. сувдақуруқликда яшовчилардан дарахт қурбақалари ва япон оролларида яшовчи эндемик гигант саламандра (mega-lobatrachus japonicus) характерлидир. хорижий евросиё дашт фаунаси учун унча характерли эмас, чунки даштлар асосан совет иттифоқида жойлашган. илгари шарқий европа даштларидан дунай ҳавзасининг ўрмонсиз областларига кириб келган баъзи бир йирик дашт ҳайвонлари (сайғоқ, тувдо) ҳозир тугаб кетган. ҳозирги вақтда бу областлар кўпроқ ўрмонлар зонасида учрайдиган қушлар ва кемирувчиларнинг тарқалганлиги билан характерланади. осиё ички қисмларининг фаунаси чўлдашт характерига эга. бу ҳақда қуййроқда сўзлаймиз. ўрта денгизбўйи, олд осиё тоғликлари ва арабистон ярим-ороли фаунаси ўзига хос бўлиб, бу ҳол голарктиканинг махсус ўрта денгизбўйи областини ажратишга асос бўлган. бу ерда эндемик тоғ ва текислик ҳайвонлари, шунингдек, шимолий африка ҳайвонлари билан умумий бўлгаа ҳайвон турлари бор. жанубий европа …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "хорижий евросиёнинг зоогеографик районлаштирилиши"

1404131238_51236.doc хорижий евросиёнинг зоогеографик районлаштирилиши шимолий ороллар ва материкнинг чекка шимолидаги фаунанинг состави ғарбдан шарққа томон деярли ўзгармайди. тундра ва тайга ўрмонлари ҳайвонот дунёсининг ички тафовутлари унча катта эмас. жанубга борган сари голарктика доирасида географик кенглик бўйича бўлган тафовут тобора катталаша боради. евросиё чекка жанубининг фаунаси шу қадар ўзига хос ва африка ҳамда ҳатто арабистон ярим оролининг тропик фаунасидан шу қадар катта фарқ қиладики, уларни бошқа-бошқа зоогеографик областларга киритадилар. евросиёнинг барча қисмидаги (шимолий америкадаги каби) тундра фаунаси айниқса бир хилдир. тундрада энг кўп тарқалган йирик сутэмизувчи ҳайвон шимол буғуси (rangifer tarandus) дир. у европада ёввойи ҳолда деярли учрамайди, бу евросиён...

Формат DOC, 106,0 КБ. Чтобы скачать "хорижий евросиёнинг зоогеографик районлаштирилиши", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: хорижий евросиёнинг зоогеографи… DOC Бесплатная загрузка Telegram