oʻzbekistonda hujjatchilik tarixi

PPTX 22 pages 912.5 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 912.5 KB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

презентация powerpoint oʻzbekistonda hujjatchilik tarixi davlat tilida ish yuritish reja: 1.hujjatchilik tarixiga oid ma’lumotlar. 2. o‘zbekistonda sho‘ro davridagi hujjatchilik tarixi. 3. davlat tili тўғрисидаги qonun (1989, 1995). 4. mustaqil o‘zbekiston respublikasida davlat tilida ish yuritishning takomillashuvi. asosiy tushunchalar: hujjat, hujjatchilik tarixi, ijtimoiy-siyosiy omillar, lisoniy vaziyat, yozuv tarixi, davlat tili, kirill alifbosi, lotin alifbosi asosidagi o`zbek yozuvi, imllo qoidalari “hujjat” arabcha so‘z bo‘lib, qayd qilish, tasdiqlash ma’nosini bildiradi. shuningdek, u ijtimoiy tarixiy ahamiyatga ega bolgan yozuv va suratlar, asar yoki adabiyot ma’nosini ham ifodalaydi. oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun mo‘ljallangan mazkur fan ularga respublikamizda faoliyat ko‘rsatayotgan korxonalar, tashkilotlar va muassasalarda yuritib kelinayotgan ish qog‘ozlari turlari, ularning vazifasi, ularda aks etadigan ma’lumotlar, axborotlar, fikr-mulohazalar, hujjatlarning zaruriy qismlari, ular bilan bog‘liq atamalar to‘g‘risida ma’lum tushunchalar beradi. davlat tilida ish yuritish ma’lumki, insoniyat tarixida yozuvning ixtiro qilinishi bilan bog‘liq ravishda yozma nutqning vujudga kelishi hamda taraqqiy eta borishi asosida eng qadimgi zamonlardan boshlab kishilik …

2 / 22

qonunlar majmuasi mavjudligi haqida amerikalik sharqshunos edvard kira “они писали на глине” (1984-у) asarida ma’lumot beradi. qonun majmuasi 247 moddadan iborat bo‘lib, u basalt ustuniga qadimgi mixxat bilan yozilgan. qonunda yerga egalik, savdo- sotiq, iqtisodiy-ijtimoiy munosabatlar aks etgan. bobil hozirgi iroqning janubiga to‘g‘ri keladi. o‘zbek hujjatchilik tarixiga bir nazar… turkiy xalqlarda ham hujjat tuzish qadimdan mavjud bo‘lgan. m.qoshg‘ariyning “devonu lug‘otit turk” asarida “bushug‘” so‘zi uchraydi. u elchiga qaytib ketish uchun beriladigan ijozat qog‘ozi, shuningdek, elchilarga beriladigan sovg‘a ma’nolarini bildiradi. yusuf xos hojibning “qutadg‘u bilik” asarida yorliq va noma ma’nosi o‘rnida “bildargulik” so‘zi ishlatilgan. hozirgi kunda faol qo‘llanishga o‘tgan “bildirishnoma”, “bildirish” shu so‘zdan olingan. sho‘rolar davrida bu so‘z “raport” deb yuritilardi. tariximizda saroylardagi mahkamalarda yozuv ishlarini olib boruvchilar, hujjat tayyorlovchilar “munshiy” deb yuritilgan. hozirda rus tilidan tarjima qilib olganimiz “ish yuritish” atamasi mazmuni, ma’lum ma’noda, “munshaot” atamasida aks etgan. qadimshunos olimlar tomonidan olib borilgan izlanishlar natijasida ko‘pgina ma’lumotlarga ega bo‘lindi. namangan …

3 / 22

e.malov “памятники древнетюркской письменности” (м-л, 1951) asarida qadimgi turkiy yozuvida xiii asrlarda bitilgan qadimgi hujjat (shikoyat, oldi-sotdi, ijaraga qo‘yish, tilxat) namunalarini keltiradi. qimmatli ma’lumot beruvchi x-asr olimi abu abdulloh al-xorazmiy “ilmlar kaliti” asarining “arab” ilmlari qismida ish yuritish daftarlarini sharhlab, samoniylar davlatidagi soliq xillari va ularni yig‘ish yo‘li, hajmi, sharq mamlakatlarining hududlarida ishlatilgan og‘irlik hamda o‘lchov birliklarini keltiradi. askarlar ro‘yxati, beriladigan maosh, kiyim-kechak shakllarini keltiradi. o‘sha davrda markaziy osiyoda keng tarqalgan o‘lchov birliklari haqida ma’lumot beradi. ular boshqa manbalarda hozir uchramaydi. davlatni idora qilish tartib-qoidalari, turli mansab egalarining vazifalari, soliq solish va uni to‘plash tartibi, harbiy yurishlar o‘tkazish, qo‘zg‘olonlarni bostirish qoidalari bayon etilgan turk xoqonlarining “qonunnoma”si, xondamirning “qonuni humoyun”i, ro‘zbexoning “suluk al-muluk” kitobi kabi noyob manbalar ham turkiy xalqlar tarixida hujjatchilik an’analarining qadimgi davrlardan boshlanganligini ko`rsatadi. qayd etib o`tilgan tarixiy manbalardan tashqari hoqonliklar, shohliklar, xonliklar, amirlik va bekliklarda yuritilgan farmonlar, bitimlar, arznomalar, yorliq, tilxat, qarznoma va guvohnomalar kabi hujjatlarning turli …

4 / 22

olda bo‘lgan. hozirgi kunda vaqfnoma, vasiqa, noma, arznoma kabi hujjatlar tilimizda ishlatilmaydi. manba sifatida “boburnoma” asarining o‘z o‘rni bor, chunki unda farmon, mirzo, sulh, tamg‘a hatto ariza o‘rnida “arzadosh” qo‘llanilgan. shuni qayd qilish mumkinki, hozirgi kunda tilimizda tor ma’noga ega bo‘lgan “patta” so‘zi xlx-asrda qo‘qon xonligida keng ishlatilgani ma’lum. turkiston respublikasidan ajralib chiqqan o‘zbekiston respublikasi 1924-yil 31-dekabrda 48-raqamli “ishlarni o‘zbek tilida yuritish” to‘g‘risida muhim qaror qabul qildi. qarorda butun boshqaruv idoralarida hamma rasmiy ish qog‘ozlari faqat o‘zbek tilida yuritish, o‘zbekcha rasmiy hujjatlar tuzish, yo‘riqnomalarni tayyorlash topshirildi. qarorni hayotda qo‘llash uchun ishchi hay’at yuzaga keldi. har bir tashkilot, muassasa va idoralarda ish yuritish bo‘limlari tashkil qilindi. qarorda dekretga bepisand qarovchilarga chora ko‘rish kerakligi ta’kidlangan edi. ish qog‘oz namunalari maxsus tayyorlandi. ammo 30-yillarda vaziyat o‘zgardi. ayniqsa 1938-yilgi qabul qilingan “об обязательном изучении русского языка” qaroridan keyin milliy tillar, xususan, o‘zbek tilini cheklash siyosati boshlandi. ish yuritish asosan, rus tilida yuritiladigan bo‘ldi. nihoyat, …

5 / 22

. o‘zbekiston vazirlar mahkamasi 1994-yil 18-avgustda 424-son qaror qabul qildi. qaror tom ma’nodagi hujjatchilikni shakllantirish va rivojlantirish yo‘lida muhim qadam bo‘ldi. 1999- yil 29-martda 140-son qaroriga ilova qabul qilinib, unda ish yuritish va ijro nazoratini tashkil etish bo‘yicha namunaviy yo‘riqnoma berildi. yo‘riqnomada umumiy qoidalar, shuningdek, hujjatlashtirish, kelgan xat-xabarlarni qabul qilish va ro‘yxatga olish, jo‘natish, hujjatlarning ijrosi ustidan nazorat tartiblari ko‘rsatilgan. vazirlar mahkamasining qarorlari so‘zsiz tom ma’nodagi o‘zbek hujjatchiligini hozirgi kun talablari asosida shakllantirish va rivojlantirishda maqsadga muvofiq ish bo‘ladi. o‘zbek tilidagi hujjatchilikni takomillashtirishda mavjud tajribalardan foydalanish o‘rinli. bunda albatta o‘zbek tilining o‘z qonun-qoidalariga rioya qilish kerak. masalan, sana yozishda o‘zbek tilining tabiatga mos qilib avval yil keyin oy “2007-yil 8-mart” deb yozish to‘g‘ri bo‘ladi. hujjatlarni sof o‘zbek tilidagi andozalarini yaratish, bular bilan bog‘liq atamalarning bir xilligiga erishish takomillashtirishning muhim masalalaridan. hujjatlar tuzish, ijro etish uslubi ustida ish olib borish, davlat bo‘yicha yagona nusxalarini ishlab chiqish shu kunning dolzarb vazifasiga kiradi. …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oʻzbekistonda hujjatchilik tarixi"

презентация powerpoint oʻzbekistonda hujjatchilik tarixi davlat tilida ish yuritish reja: 1.hujjatchilik tarixiga oid ma’lumotlar. 2. o‘zbekistonda sho‘ro davridagi hujjatchilik tarixi. 3. davlat tili тўғрисидаги qonun (1989, 1995). 4. mustaqil o‘zbekiston respublikasida davlat tilida ish yuritishning takomillashuvi. asosiy tushunchalar: hujjat, hujjatchilik tarixi, ijtimoiy-siyosiy omillar, lisoniy vaziyat, yozuv tarixi, davlat tili, kirill alifbosi, lotin alifbosi asosidagi o`zbek yozuvi, imllo qoidalari “hujjat” arabcha so‘z bo‘lib, qayd qilish, tasdiqlash ma’nosini bildiradi. shuningdek, u ijtimoiy tarixiy ahamiyatga ega bolgan yozuv va suratlar, asar yoki adabiyot ma’nosini ham ifodalaydi. oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun mo‘ljallangan mazkur fan ularga respublikamizda faoliyat ko...

This file contains 22 pages in PPTX format (912.5 KB). To download "oʻzbekistonda hujjatchilik tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: oʻzbekistonda hujjatchilik tari… PPTX 22 pages Free download Telegram