farhod va shirin

PPTX 24 sahifa 980,5 KB Bepul yuklash

24 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 980,5 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 24

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 24

9-mavzu. prozaik asar tahlili. reja: farhod va shirin” dostonining yaratilish tarixi. farhod – ilohiy ishq yo‘liga kirgan solik timsoli, shirin – ilohiy mazhar. dostondagi ramziy timsollar. dostonning badiiy xususiyatlari. “layli va majnun”– pok va yuksak muhabbat ifodasi. dostonning tarkibiy tuzilishi, g‘oyaviy mundarijasi va timsollar olami. dostondagi bosh qahramonlar hayoti. doston badiiyati. “farhod va shirin” dostoni. “layli va majnun” dostoni “farhod va shirin” 1484-yilda yozib tugallangan. navoiygacha bu mavzu "xusrav va shirin" shaklida mashhur edi. afsonaning bosh qahramoni xusrav parvez aslida tarixiy shaxs bo‘lib, milodiy 590-yilda taxtga chiqib, 628-yilda o‘z o‘g‘li sheruyaning buyrug‘i bilan o‘ldirilgan eron shohidir. uning arman qizi shiringa bo‘lgan muhabbati ko‘pgina tarixiy asarlarda qayd etilgan. xususan, alisher navoiyning o‘zi ham “tarixi muluki ajam” asarining sosoniylar tarixiga bag‘ishlangan qismida xusrav parvez haqida ma'lumot beradi. badiiy adabiyotda xusrav va shirin muhabbati haqida birinchi bo‘lib firdavsiy o‘zining "shohnoma" dostonida yozib qoldiradi, nizomiy esa uni alohida ishqiy-sarguzasht doston holiga keltiradi. mumtoz asar …

2 / 24

uyrug‘i bilan o‘ldirilgan eron shohidir. uning oromiy yoki arman qizi shiringa bo‘lgan muhabbati ko‘pgina tarixiy asarlarda qayd etilgan. xususan, alisher navoiyning o‘zi ham “tarixi muluki ajam” asarining sosoniylar tarixiga bag‘ishlangan qismida xusrav parvez haqida ma'lumot beradi. badiiy adabiyotda xusrav va shirin muhabbati haqida birinchi bo‘lib firdavsiy o‘zining "shohnoma" dostonida yozib qoldiradi, nizomiy esa uni alohida ishqiy-sarguzasht doston holiga keltiradi. nizomiyning "xusrav va shirin" dostoni 1340-yilda qutb xorazmiy tomonidan turkiy tilga tarjima qilingan. genezisi alisher navoiy bu mavzudagi dostoni uchun avvalgi dostonlarda ikkinchi darajali timsol tarzida talqin qilingan farhodni bosh qahramon qilib oladi. aslida farhodning bosh qahramon qilib olinishi adabiyotda ilk bor xiv asrda ozarbayjonda yashab faoliyat yuritgan orif ardabiliyning “farhodnoma” (1369) nomli fors-tojik tilida yozilgan dostoni bilan boshlanadi. lekin unda tasvirlangan voqealar navoiy dostonidan butunlay farq qiladi. navoiy “farhod va shirin” dostonida bu mavzuda qalam tebratgan ijodkorlar sifatida nizomiy, dehlaviy, ashraf marog‘iylarni eslab o‘tar ekan, yana bir noma'lum ijodkorga ham …

3 / 24

voiyning “farhod va shirin” dostoni 54 bob, 5782 baytdan iborat. shundan muqaddima 11 bobni o‘z ichiga oladi. doston an'anaviy hamd – allohning maqtovi bilan boshlanadi. dostonda ikkita hamd mavjud. birinchi hamdda alisher navoiy yaratuvchining qudratini ta'riflab, uning irodasi bilan qalamga olmoqchi bo‘lgan g‘oyaviy niyati haqida so‘z yuritar ekan, birinchi misrani arabcha kalima bilan boshlaydi: bihamdik fath abvob ul maoniy, nasib et ko‘ngluma fath o‘lmak oni. tarkibi navoiy suqrot tilidan tasavvufning muhim g‘oyasini bayon etadi. ya'ni bu dunyo o‘tkinchi, foniydir, shu sababli unga ko‘ngil bog‘lash to‘g‘ri emas. chu mahbubi haqiqiy uldurur ul, aning vasli sori qat' aylamak yo‘l... bu yo‘l ichraki behad dard-u g‘amdur, uzoq tortar, vale ikki qadamdur. kim ul ikki qadamning qat'i ming yil, kishi ursa qadam mumkin emas bil. biri o‘zlukni qilmoq bo‘ldi foniy, yana bir dog‘i topmoq bo‘ldi oni. g’oyaviy maqsad navoiy nizomiyni xazinadorga, uning ma'nolarga to‘la asarlarini xazinalarga o‘xshatib ta'riflaydi. xusrav dehlaviyni u yashagan hindiston bilan …

4 / 24

mak, yo‘likim, el yugurmishtur yugurmak. novatorlik dostonning asosiy qismi 12-bobdan boshlanadi. voqealar chin xoqonining farzandsizligi va uning iztiroblari tasviri bilan ibtido topadi. shoirning maqsadi “ishq dardi”ni kuylash ekanligi muqaddimalardayoq ayon bo‘lgan edi. bu ruh, ohang asar voqealari bilan bog‘liq o‘rinlarda ham ta'kidlanadi. shoir esa bu nomning arab yozuvidagi harflariga ramziy ma'no berib, ularni firoq, rashk, hajr, oh va dard deb talqin etadi. bu bilan navoiy o‘z qahramonining hayot yo‘lini, u chekadigan iztiroblarni, uning ilohiy ishq dardiga mubtalo bo‘lib tug‘ilganiga ishora qiladi: anga farzona farhod ism qo‘ydi, hurufi ma'xazin besh qism qo‘ydi. firoq-u rashk-u hajr-u oh ila dard, biror harf ibtidodin aylabon fard. farhod bolaligidan favqulodda xislatlari bilan atrofdagilarni hayratga soladi. o‘n yasharligida: jahonda qolmadi ul yetmagan ilm, bilib tahqiqini kasb etmagan ilm voqealar rivoji farhod yoshi ulg‘aygani sari hazin va xastadil bo‘lib boradi. xoqon farhodning ko‘nglini ochish, hazin kayfiyatini ko‘tarish uchun yilning to‘rt fasliga moslab to‘rt qasr qurdiradi. shu asnoda …

5 / 24

ror harf ibtidodin aylabon fard. asosiy qism suhaylo farhod yengib o‘tishi kerak bo‘lgan to‘siqlar: ajdarho va devdan xabar beradi. tasavvufda ajdarho – nafs timsoli, dev – saltanat timsoli hisoblanadi. suhaylo farhodga ajdarhoni yengish uchun samandarning yog‘ini beradi. samandar – olov ichida yashaydigan jonivor. u – ishq ramzi. farhod badaniga samandar yog‘ini surganda, ajdarhoning o‘ti unga kor qilmaydi, ya'ni ishq otashi nafs o‘tini so‘ndiradi. shuningdek, farhodga keyingi manzillarda uchraydigan sher va temir paykarning ham ramziy ma'nosi bor. sher – g‘azab timsoli, ilohiy ishq yo‘liga kirayotgan solikda esa g‘azab bo‘lmasligi kerak. temir paykar – ro‘yo, yolg‘on dunyo ramzi. solik dunyo mo‘jizalariga chalg‘imasligi, ularga ko‘ngil qo‘ymasligi kerak. farhod temir paykarni ham yengib, nihoyat suqrot dargohiga kirib boradi. ramzlar inson o‘zlikdan qutulmay, ilohga yetolmas ekan, demak, uni tezlashtiruvchi chora – vosita kerak. dostonda majoziy ishq tong yorug‘iga, haqiqiy ishq quyoshga o‘xshatiladi: bu o‘zlukdin qutulmoq chorasozi, nima yo‘q, o‘ylakim ishqi majoziy... majoziy ishq bo‘ldi subhi …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 24 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"farhod va shirin" haqida

9-mavzu. prozaik asar tahlili. reja: farhod va shirin” dostonining yaratilish tarixi. farhod – ilohiy ishq yo‘liga kirgan solik timsoli, shirin – ilohiy mazhar. dostondagi ramziy timsollar. dostonning badiiy xususiyatlari. “layli va majnun”– pok va yuksak muhabbat ifodasi. dostonning tarkibiy tuzilishi, g‘oyaviy mundarijasi va timsollar olami. dostondagi bosh qahramonlar hayoti. doston badiiyati. “farhod va shirin” dostoni. “layli va majnun” dostoni “farhod va shirin” 1484-yilda yozib tugallangan. navoiygacha bu mavzu "xusrav va shirin" shaklida mashhur edi. afsonaning bosh qahramoni xusrav parvez aslida tarixiy shaxs bo‘lib, milodiy 590-yilda taxtga chiqib, 628-yilda o‘z o‘g‘li sheruyaning buyrug‘i bilan o‘ldirilgan eron shohidir. uning arman qizi shiringa bo‘lgan muhabbati ko‘pgina tarix...

Bu fayl PPTX formatida 24 sahifadan iborat (980,5 KB). "farhod va shirin"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: farhod va shirin PPTX 24 sahifa Bepul yuklash Telegram