болқон ярим ороли

DOC 116,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404127432_51000.doc болқон ярим ороли болқон ярим оролининг шимолий чегарасини сава ва дунай дарёлари бўйлаб, шарқда эса дунайнинг кенглик бўйлаб оқадиган қисмидан 44° шим. кенглик орқали қора денгизга ўтказилади. ғарбда областни адриатика ва иония денгизлари ўраган, иония ороллари шу табйий ўлкага киради. шарқда табиий ўлка қора денгиз, босфор, дарданелл бўғозлари, масар ва эгей денгизлари билан чегараланади. эгей денгизидаги кўпдан-кўп ороллар ва крит ороли ҳам бу табиий ўлка таркибига киради. шимолда яхлит кенг майдонни эгаллаган болқон ярим ороли жанубга томон торайиб боради, парчаланади, қирғоқлари эгри-бугри бўлади. болқон ярим ороли ер юзаси тоғли. ярим оролнинг номи ҳам туркча болқон, яъни тоғ сўзидан келиб чиққан. текисликлар, пасттекисликлар ва сойликлар нисбатаь кичик майдонни эгаллаган. табиий ўлканинг ҳозирги қиёфаси ва рельефи неоген охири.ва антропоген даври бошида рўй берган тектоник ҳаракатлар натижасида таркиб топган. эгей денгизи болқон ярим оролини кичик осиё билан боғлаб турган қуруқликнинг парчаланиши ва денгиз остига чўкиши оқибатида ҳосил бўлган. эгей денгизидаги ороллар ана …

тосини, стара планинанинг шимолий ёнбағрини чуқур водийлар кесиб ўтган. искир дарёси эса болқон тоғларини кўндалангига кесиб ўтиб, машҳур искир дарасини ҳосил қилади. бу дара орқали софияга борадиган темир йўл ва автомобиль йўли ўтка-зилган. болқон тоғларининг жанубий ёнбағри болқон орқаси тектоник сойликларига тик тушади. тоғларнинг энг баланд марказий қисми кристалл жинслардан тузилган. унинг энг баланд нуқтаси 2373 м (ботев тоғи), довонлар 1000 м дан анча ортиқ баландликларда жойлашган. шипка довони рус халқи хотирасида 1877-1878 йиллардаги уруш туфайли ҳурмат билан сақланади, бу урушда рус қўшинлари болгар қўшинлари билан биргаликда болгарияни туркия ҳукмронлигидан озод қилган. ғарбий ва шарқий болқон тоғлари марказий болқон тоғларидан анча паст ва мезозой эрасининг оҳактошларидан ташкил топган. плитвици кўллари каскади йирик дарё водийларининг ёнбағирлари баъзи жойларда оҳактошли жарликлар ҳосил қилиб тушган. стара планинанинг жанубий этагида болқон орқаси сойликлари-софия, карлова, қозонлиқ ва сливен сойликлари бор. энг кенг софия сойлиги 500 м баландликда жойлашган, бошқалари бир оз пастроқдир. тоғлардан сойликларга ўтиш …

истрия ярим оролидан шимолроқда бошланади, бу ерда тоғлик жануби-шарқий альп тоғлари билан туташади. сўнгра тоғлик шимоли-ғарбдан жануби-шарққа алриатика денгизи соҳили бўйлаб албаниянинг шимолий чегарасигача чўзилади. яқинда бўлиб ўтган чўкиш натижаснда динар тоғлигининг ғарбий чеккаси парчаланган ва денгиз тагига чўккан. бу ҳол жуда парчаланган далмация соҳилининг ҳосил бўлишига олиб келган, бу соҳил бўйлаб ҳар хил катталикдаги ва қиёфадаги кўпдан-кўп ороллар жойлашган. орол, ярим орол ва қўлтиқлар қирғоқ бўйлаб тоғ тизмаларининг йўналишига мос равишда чўзилган. динар тоғлигининг дурмитор массивидаги баландлиги 2522 м ra етади. тоғликнинг ғарбий- ва шарқий қисмлари тузилиши турлича, бу ҳол рельефда кескин ифодаланган. ғарбий зонаси мезозой оҳактошлари ва палеоген флишидан тузилган тоғ тизмалари ва кенг плато оҳактошларидан ташкил топгап, ғовак флиш ётқизиқлари эса, булар орасидаги синклинал ботикларни тўлдирган. оҳактошларнинг энг кўп тарқалганлиги ва ёғиннинг мўл-кўл тушиши тоғликнинг ғарбий қисмида карст процессларининг ривожланифига сабаб бўлган. бунга, шунингдек, ўрмонларнинг кесилиши ҳам ёрдам беран. карст ҳосил бўлиши қонуниятлари ва карст рельефи шакллари …

кўп. аҳоли областнинг бу қисмида сийрак ва асосан булоқлар чиқиб турадиган ҳамда оҳактошларнинг қизил рангли нураш пўсти ҳосил бўлган польеларда (карст сойликларида) яшайди. динар тоғлигшшнг яқин ўтмишда чўкиш рўй берган ғарбий чеккаси учун қирғоқнинг жуда парчаланцб кетганлиги ва минглаб майда ҳамда бир оз йирикроқ, қирғоққа ва тоғ тизмаларига параллел чўзилган далмация оролларининг мавжудлиги хосдир. тоғликнинг шарқий қисми палеозой ва мезозой слвнецларч ҳамда оҳактошларидан тузилган. бу ерда тепалари гумбазсимон, ёнбағирлари қия бўйлама тоғ тизмалари кўпчиликни ташкил этади. кенг водийларда кўплаб дарёлар оқади. шимолий албанияда тоғ тизмаларининг йўналиши кескин ўзгариб, кенглик бўйлаб чўзилади. бу ерда шимолий албания альп тоғлари ёки проклетий деб аталадиган катта тоғ тугуни бор, баландлиги 2500 м дан ошади. тоғлар оҳактошлардан тузилган ва рельефи жуда паст-баланд. тоғлар пррклетий тоғ тугунидан мерндиан йўналишида чўзилган; улар бутун албания ва шимолий грециянинг ғарбий қисмини эгаллао олган, бу тоғлар пинд тоғлари дейилади; улар пелопоинес ярим ороли ва крит оролида давом этади. тоғлар деярли …

бўлган йирик коринф қўлтиғи пелопоннес яриморолини қуруқликдан ажратиб туради. бу ярим орол қуруқлик билан кенглиги 6 км га яқин бўлган коринф бўйни орқали туташган. бўйиннинг энг энсиз жойидан қазилган канал пелопоннесни болқон ярим оролидан ажратган. пелопоннейшнг ўзи йирик қўлтиқларграбенлар туфайли иарчаланган ва жанубда бармоқсимон тўртта яриморол ҳосил қилган. болқон ярим оролининг ички қисмиаи ўрталикдаги македония-фракия массиви эгаллаган. бу массив неогенда парчаланиб, сойликлар орқали ажралиб турган тоғларга айланган. дастпаб бу сойликлар денгиз суви билан қопланган бўлиб, кейин у гйрим-айрим кўлларга айланган. антропогн даврининг бошига келиб, бу кўллар қуриган ва сойликларнинг ёнбағрида зинасимон терассалар пайдо бўлган; булар кўл сатҳининг тўхтаб-тўхтаб пасайиб борганини кўрсатади. сойликлар таги текис ёки салгина ўр-қир ва турли баландликка эга. сойликларда аҳоли зич жойлашган. ҳар бир сойликнинг ўрта қисмида шаҳар ёки йирик қишлоқ жойлашган бўлиб, сойлик шу шаҳар ёки қишлоқ номи билан аталади (масалан, югославиядаги скопле сойлиги, болгариядаги самоковская сойлиги). болқон ярим оролидаги энг кенг сойликлар марица дарёси бўйлаб …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "болқон ярим ороли"

1404127432_51000.doc болқон ярим ороли болқон ярим оролининг шимолий чегарасини сава ва дунай дарёлари бўйлаб, шарқда эса дунайнинг кенглик бўйлаб оқадиган қисмидан 44° шим. кенглик орқали қора денгизга ўтказилади. ғарбда областни адриатика ва иония денгизлари ўраган, иония ороллари шу табйий ўлкага киради. шарқда табиий ўлка қора денгиз, босфор, дарданелл бўғозлари, масар ва эгей денгизлари билан чегараланади. эгей денгизидаги кўпдан-кўп ороллар ва крит ороли ҳам бу табиий ўлка таркибига киради. шимолда яхлит кенг майдонни эгаллаган болқон ярим ороли жанубга томон торайиб боради, парчаланади, қирғоқлари эгри-бугри бўлади. болқон ярим ороли ер юзаси тоғли. ярим оролнинг номи ҳам туркча болқон, яъни тоғ сўзидан келиб чиққан. текисликлар, пасттекисликлар ва сойликлар нисбатаь кичик майдонни ...

Формат DOC, 116,0 КБ. Чтобы скачать "болқон ярим ороли", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: болқон ярим ороли DOC Бесплатная загрузка Telegram