kinetika asoslari

PPTX 43 pages 1.6 MB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPTX

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

слайд 1 1-мавзу кинематика асослари. режа: 1.тўғри чизиқли ва эгри чизиқли текис харакат кинематикаси. 2.моддий нуқта. саноқ ситемаси. 3.йўл. траектория. кўчиш. тезлик.тезланиш. 4. айланма ҳаракат мақсад: бу маърузада биз: физика фанининг предмети, объекти, бўлимлари ҳақида; механика бўлимидаги тўғри чизиқли ва эгри чизиқли текис ҳаракат кинематикаси. саноқ системаси.моддий нуқта. йўл. траектория. кўчиш тезлик. тезланиш ҳақида; айланма ҳаракат ҳақида билиб оламиз. физика фани – табиат ҳодисаларининг оддий ва умумий қонуниятларини, моддалар тузилиши ва хусусиятларини, уларнинг ҳаракати қонуниятларини ўргатувчи фандир. 4 механика – механик ҳаракат ва жисмларнинг ўзаро таъсир қонуниятларини ўрганиш билан шуғулланувчи физиканинг бўлимидир. кинематика – жисмлар ҳаракати қонуниятларини, ҳаракатнинг келиб чиқиш сабабларини эътиборга олмай, ўрганади. динамика – жисмлар ҳаракати қонуниятларини, ҳаракатнинг келиб чиқиш сабабларини билган ҳолда, ўрганади. статика – жисмлар тизими, тўпламининг мувозанат ҳолати қонунларини ўрганади. 5 ko‘pincha, jismlarning harakatini bayon qilganda ularning o‘lchamlarini hisobga olmaslik mumkin. bunday hollarda moddiy nuqta tushunchasi kiritiladi. moddiy nuqta deb, kuzatilayotgan berilgan sharoitda o‘lchamlarini inobatga …

2 / 43

ati to‘g‘risida ma’lumot olish maqsadida sanoq sistema degan tushuncha kiritiladi. sanoq jism, unga bog‘langan koordinatalar sistemasi va vaqtni o‘lchaydigan asbob birgalikda sanoq sistema deyiladi. sanoq sistema hosil qilishda sanoq boshi tanlab olinadi va unga nisbatan nisbiy tinch yoki to‘g‘ri chiziqli tekis harakat qilayotgan jism olinadi. bu jism sanoq jism deb ataladi. odatda, sanoq jism bilan bog‘langan koordinatalar sistemasi sifatida dekart koordinatalar sistemasi olinadi. quyidagi rasmda ko‘rsatilgandek sanoq boshini kuzatilayotgan jism bilan bog‘lovchi yo‘nalgan to‘g‘ri chiziq radius-vektor deb ataladi. bu holda, jism turgan m nuqtaning vaqtning istalgan paytidagi o‘rni biror shart asosida olingan masshtabda ox o‘q bo‘yicha o‘lchangan x, oy o‘q bo‘yicha o‘lchangan y va oz o‘q bo‘yicha o‘lchangan z masofalar bilan to‘liq aniqlanadi. x, y, z kesmalar m nuqtaning koordinatalari bo‘ladi moddiy nuqtaning harakati birlik vaqt oralig‘ida ko‘chish vektorining o‘zgarishini ko‘rsatuvchi kattalik tezlik vektori deb ataladi. ta’rifga binoan yuqoridagi rasmda berilgan ko‘chishning o‘zgarish tezligi quyidagicha. amalda bosib o‘tilgan yo‘l δs …

3 / 43

m(x, y, z) ko‘rinishda belgilanadi. agar jism fazoda harakatlansa, radius-vektor koordinatalari vaqtga bog‘liq ravishda usluksiz o‘zgaradi. u o‘z harakati davomida fazoning cheksiz ko‘p nuqtalaridan o‘tadi. shu nuqtalarning geometrik o‘rniga yoki harakatlanayotgan jismning berilgan sanoq sistemasida chizib qoldiran iziga harakat trayektoriyasi deyiladi. masalan, reaktiv samolyot dvigatelidan chiqqan zararli gazlar yoki tutun iz qoldiradi. bu samolyotning harakat trayektoriyasidir. agar trayektoriya to‘g‘ri chiziqdan iborat bo‘lsa, to‘g‘ri chiziqli harakat, yoki aksincha, traektoriya egri chiziqdan iborat bo‘lsa, egri chiziqli harakat deb ataladi. fizik jismlar, maydonlar va fizik hodisalarning muayyan xossalarini ifodalovchi kattaliklar fizik kattaliklar deb ataladi. fizik kattaliklarning barcha asosiy va hosilaviy birliklarining to‘plami birliklar sistemasi deyiladi. xalqaro birliklar sistemasi–si ga asosiy fizik kattaliklar sifatida: uzunlik, massa, vaqt, temperatura, modda miqdori, tok kuchi va yorug‘lik kuchi qabul qilingan. bundan tashqari, bu sistemaga qo‘shimcha kattaliklar – yassi burchak va fazoviy burchak kiritilgan. хбт нинг асосий бирликлари: узунлик бирлиги – метр ёруғликнинг вакуумда 1/299 792 458 с …

4 / 43

1 kelvin deb qabul qilingan. modda miqdori, mol (mol). uglerod – 12 ning 0,012 kg massasidagi moddaning miqdori 1 mol deb qabul qilingan. yorug‘lik kuchi, kandela (kd). 54·1013 hz chastotali monoxromatik nurlanish chiqarayotgan manba yorug‘ligining energetik kuchi 1/683 w/sr ga teng bo‘lgan yo‘nalishdagi yorug‘lik kuchi 1 kandela deb qabul qilingan. qo‘shimcha birliklar: yassi burchak, radian (rad). aylanada uzunligi radiusga teng bo‘lgan yoyni ajratadigan ikki radius orasidagi burchak 1 radian deb qabul qilinadi. fazoviy burchak, steradian (sr). uchi sfera markazida joylashgan va shu sfera sirtidan radius kvadratiga teng yuzli sirtni ajratuvchi fazoviy burchak 1 steradian deb qabul qilingan. fizik kattaliklar: fizik kattaliklar – skalyar va vektor kattaliklarga bo‘linadi. faqat son qiymatga ega bo‘lgan kattaliklar skalyar kataliklar deb ataladi. masalan, vaqt, massa, ish, energiya va boshq. son qiymati va yo‘nalishi bilan bilan aniqlanadigan kattaliklar esa vektor kattaliklar deyiladi. misol qilib, tezlik, kuch, elektr maydon kuchlanganligi va boshqalarni keltirish mumkin. саноқ системаси жисмларнинг …

5 / 43

йича олинган хосилага тенг бўлган вектор катталикдир. у ҳаракатнинг жадаллигини ва берилган вақт моментидаги йўналишини белгилайди. 30 оний тезлик - бу ўртача тезликнинг, t вақтни нолга интилишида, олган чегаравий қиймати ва радиус - вектор дан вақт бўйича олинган ҳосилага тенг катталикдир: оний тезлик йўналиши ҳаракатланаётган моддий нуқта траекториясига уринма бўйлаб йўналган. бу ердан 31 оний тезлик вектори жисм ҳаракати бўйича траекториянинг берилган нуқтасига ўтказилган уринмага йўналган, расмда v1 тезлик вектори а нуқтада, v2 тезлик вектори в нуқтада келтирилган. ўртача тезлик вектори ҳам δr кўчиш векторига ўхшаш йўналган ( а ва в нуқталарни бирлаштирувчи тўғри чиғиқ бўйлаб) . 32 босиб ўтилган s йўлнинг t вақтга боғлиқ графиги t вақт моментида v(t) тезлик вектори s(t) эгри чизиқ уринмасига йўналган бўлади. t ўқ билан уринманинг хосил қилган бурчаги қуйидагига тенг 33 босиб ўтилган йўл чизмасининг геометрик маъноси нуқтанинг босиб ўтган йўл узунлиги кузатилаётган t вақт оралигида нуқта траекториясининг барча қисмлари узунликларининг йиғиндисига тенгдир. …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kinetika asoslari"

слайд 1 1-мавзу кинематика асослари. режа: 1.тўғри чизиқли ва эгри чизиқли текис харакат кинематикаси. 2.моддий нуқта. саноқ ситемаси. 3.йўл. траектория. кўчиш. тезлик.тезланиш. 4. айланма ҳаракат мақсад: бу маърузада биз: физика фанининг предмети, объекти, бўлимлари ҳақида; механика бўлимидаги тўғри чизиқли ва эгри чизиқли текис ҳаракат кинематикаси. саноқ системаси.моддий нуқта. йўл. траектория. кўчиш тезлик. тезланиш ҳақида; айланма ҳаракат ҳақида билиб оламиз. физика фани – табиат ҳодисаларининг оддий ва умумий қонуниятларини, моддалар тузилиши ва хусусиятларини, уларнинг ҳаракати қонуниятларини ўргатувчи фандир. 4 механика – механик ҳаракат ва жисмларнинг ўзаро таъсир қонуниятларини ўрганиш билан шуғулланувчи физиканинг бўлимидир. кинематика – жисмлар ҳаракати қонуниятларини, ҳаракатн...

This file contains 43 pages in PPTX format (1.6 MB). To download "kinetika asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: kinetika asoslari PPTX 43 pages Free download Telegram