geografik qobiqdagi ritmik hodisalar

DOC 65.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404115822_50564.doc geografik qobiqdagi ritmik hodisalar reja: 1. geografik qobiq tabiatida ritmiklik. 2. davriy va siklli ritmlar. 3. ritmik hodisalar geografik qobiqdagi aylanma harakatlarning o`ziga xos boshqa bir ko`rinishini ekanligi. 4. ritmiklikning sabablari va shakllari. heliofizikaviy ritmlar. 5. astronomik xususiyatli ritmlar. asosiy tayanch termin va tushunchalar: ritm, rimiklik, davriy va siklli ritmlar, quyosh faolligi, heliofizikaviy ritmlar, asriy ritmlar, astronomik xususiyatli ritmlar. geografik qobiqning faoliyati va rivojlanishini o`rganishda undagi ichki va tashqi omillarga bog`liq bo`lgan hodisalarning ritmikligini tahlil qilish muhim ahamiyatga ega. har safar bir yo`nalishda rivojlanadigan o`xshash hodisalarning zamonda takrorlanishi ritmiklik deyiladi va u geografik qobiqning muhim qonuniyatlaridan biri hisoblanadi. y.brikner (1890) tabiat hodisalari ritmikasi to`g`risidagi ta’limotning asoschisi hisoblanadi. bu konsepsiyani ishlab chiqishga o.petterson (1922), v.b.shostakovich (1934), m.milankovich (1939), a.v.shnitnikov (1949,1957), g.k.tushinskiy (1966) va boshqa olimlar katta hissa qo`shganlar. ritmiklik – jonli va jonsiz tabiatning chambarchas o`zaro ta’sirining yana bir oqibatidir. tabiatda barcha joyda kun va tunning almashinishi, okeanning qalqishi, oy …

iralsimon sajiyasining namoyon bo`lishiga bog`liq holda qarash to`g`ri bo`ladi. ritmik hodisalar geografik qobiqdagi aylanma harakatlarning o`ziga xos boshqa bir ko`rinishini tashkil etadi. geografik qobiqda nisbiy takrorlanishning ifodasi, bir sifat holatidan boshqasiga o`tish sifatidagi ritmik hodisalarning mavjudligi unda kontinuallik (uzuqsizlik) bilan bir qatorda diskretlik (uzuqlik)ning ham mavjudligini ko`rsatadi. geografik qobiqdagi rivojlanishning kontinualligi va diskretligi dialektik birlikda bo`1adi, ammo bu birlikda kontinuallik ustivor ahamiyatga ega. tabiatda ritmiklik ikki xil – davriylik va sikllik shaklida ro`y beradi. hodisalarning ritmikligi ularning muayyan aniq bir vaqtda takrorlanishini anglatmaydi. har bir navbatdagi o`xshash hodisa o`zidan oldin sodir bo`lgan hodisadan mohiyatiga ko`ra farq qiladi va shu sababli rivojlanish bo`ladi.takrorlanayotgan o`xshash hodisalarning oraliq davri turlicha bo`lishi mumkin. shu sababli ular davriy va siklli shakllarga ajratiladi. nisbatan bir xil vaqt davomida takrorlanadigan tabiiy hodisalar (yerning o`z o`qi atrofida aylanishi natijasida kun va tunning almashinish davri, quyosh atrofida aylanish natijasida fasllarning almashinish davri) davriy ritmlar deyiladi. tabiatda kunlik va yillik …

ik (ming yillar, o`nlab va yuzlab ming yillar), geologik (million yillar) ritmlar farqlanadi. geografik qobiqdagi ritmlar turli xil sabablarga ko`ra sodir bo`ladi. yerning o`z o`qi, quyosh atrofida va boshqa harakatlari geografik qobiqda ritmli hodisalarga, ayrim jarayonlarning ritmik yo`nalishiga sabab bo`ladi. ko`pgina ritmlar aniq ifodalanmagan, ularning yuzaga keltiruvchi sabablar ham noaniq. geografik qobiqdagi ritmlarning aksaryat qismi quyosh faolligining o`zgarishlariga bog`liq va bunday ritmlar heliofizikaviy ritmlar deyiladi. xvii asrdayoq g. galiley, i. fabritsius, x. sheyner, t. garriot quyosda qora dog`larni topganlar. quyoshdagi jarayonlar rentgen, issiqlik va radionurlanishni hosil qiladi. quyosh yerga energiyaning elektromagnit to`lqinlari (radiatsiya) va quyosh shamoli ko`rinishidagi ikki oqimini yo`naltiradi. quyosh shamoli yerdan protuberanetslar ko`rinishida kuzatiladigan quyosh chaqnashlari paytida koinotga elementar zarralar va juda yuqori haroratlargacha qizigan, juda katta o`tkazuvchanlikka ega bo`lgan siyrak ionlashgan gazlarni, ya’ni plazma shaklidagi juda katta miqdordagi moddalarni tarqatadi. quyoshdagi portlashlar paytida chiqariladigan gaz massasi quyoshga qaytmaydi, balki barcha tomonga qarab uzoqlashishini davom ettiradi. bu gazlar …

lar paytida fazoga tezligi 2 000 km/sek bo`lgan korpuskulalarning tor oqimi yo`naladi va ular yergacha yetib keladi. quyosh shamoli – yer atrofida sodir bo`ladigan ko`pgina jarayonlar bog`liq bo`lgan muhim koinot oqimlaridan biridir. quyosh atmosferasining asosiy qatlamlari – fotosfera, xromosfera va toj doimo barqaror holatda bo`lmaydi hamda ularning dinamik holati (gazlar holatining intensivligi), shakli va chegaralari o`zgarib turadi. bu hodisalarning barchasi quyosh faolligi deyiladi va ular muayyan izchillikda qonuniy rivojlanadi. bunday dinamik hodisalar fotosferada dastavval granulyatsiya shaklida ifodalanadi. bu hodisa doimiy bo`lib, zamonda uzluksiz sodir bo`ladi, ayrim granulalarning “hayoti” minutlarda ifodalanadi. quyosh gardishining chekkasida mash’alalar yaraqlab turadi va mash’alali maydonchalar hosil bo`ladi. mash’alalar quyosh ekvatorining har ikkala tomonida 50 - 550 kengliklargacha uchraydi. ularning chiziqli o`lchamlari o`nlab kilometrlardan bir necha yuz ming kilometrlargacha cho`zilgan. shu bilan bir qatorda yuqoriroq kengliklarda ba’zan qutbiy mash’alalar – ko`lami 1000 km gacha bo`lgan qisqa muddatli hosilalar paydo bo`ladi. mash’alali maydonchalar bilan tez-tez izotermik shakldagi qora …

guruhda dog`larning maydoni va soni muayyan kattalikka yetguniga qadar orta boradi, so`ngra guruh buzila boshlaydi: dastlab oxirgi beqaror dog`lar, keyinroq yetakchi dog`larning maydoni yo`qoladi. bu hosilalar elektromagnitli bo`lib, ular uniqutbiy, qutbiy yoki biqytbiy bo`lishi mumkin. uniqutbiy elektromagnit hosilalarda magnitning faqat qutbi yuzaga chiqadi, ko`proq uchraydigan biqutbiy hosilalarda magnit chiziqlari ikki dog`ni bog`lab turadi va bu dog`larning magnit maydonlarining belgilari har xil. nihoyat, miltiqutbiy maydonlar – dog`larning bir guruhi doirasida magnit maydonlarining murakkab quramasi ham uchraydi. elektromagnit maydonlari vaqt o`tishi bilan almashadi. bu jarayonlar shakllanishning boshida va guruh parchalanishining oxirida juda tez, bu davrlar orasida esa ozmi-ko`pmi sekin-asta sodir bo`ladi. quyosh faolligining yuqorida tavsiflangan hodisalari fotosferada ham, uning yuzasida ham namoyon bo`ladi. ammo xromosferada quyosh faolligi boshqacharoq ifodalanadi. unda protuberanetslar va xromosfera chaqnashlari sodir bo`ladi. xromosfera chaqnashlari - quyosh faolligining kuchli namoyon bo`lishidir. xromosfera chaqnashlari vodorod, ikki karra ionlashgan kaltsiy va, shuningdek, bir karra ionlashgan va neytral geliy chiziqlaridir. xromosferada harorat …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "geografik qobiqdagi ritmik hodisalar"

1404115822_50564.doc geografik qobiqdagi ritmik hodisalar reja: 1. geografik qobiq tabiatida ritmiklik. 2. davriy va siklli ritmlar. 3. ritmik hodisalar geografik qobiqdagi aylanma harakatlarning o`ziga xos boshqa bir ko`rinishini ekanligi. 4. ritmiklikning sabablari va shakllari. heliofizikaviy ritmlar. 5. astronomik xususiyatli ritmlar. asosiy tayanch termin va tushunchalar: ritm, rimiklik, davriy va siklli ritmlar, quyosh faolligi, heliofizikaviy ritmlar, asriy ritmlar, astronomik xususiyatli ritmlar. geografik qobiqning faoliyati va rivojlanishini o`rganishda undagi ichki va tashqi omillarga bog`liq bo`lgan hodisalarning ritmikligini tahlil qilish muhim ahamiyatga ega. har safar bir yo`nalishda rivojlanadigan o`xshash hodisalarning zamonda takrorlanishi ritmiklik deyiladi va u geografi...

DOC format, 65.5 KB. To download "geografik qobiqdagi ritmik hodisalar", click the Telegram button on the left.

Tags: geografik qobiqdagi ritmik hodi… DOC Free download Telegram